Zeınolla Sánik atyndaǵy baspagerlik ortalyq

Konferensııa aıasynda «Zeı­nol­la Sánik atyndaǵy mádenıet qorynyń» demeýshiligimen Z.Sánik atyn­daǵy baspagerlik-redak­tor­lyq ortalyq ashyldy.

Jazýshy, folklorshy, baspager, etnograf, aýdarmashy tulǵanyń shyǵarmashylyq murasyn zertteý men nasıhattaýǵa arnalǵan alqaly jıyndy fakýltet dekany Temirǵalı Kópbaev júrgizdi.

Ushan-teńiz murasy oqyrmanǵa jol tapqan qalamgerdiń ómiri men shyǵar­mashylyǵy haqynda oı tolǵaǵan rek­tordyń ǵylymı-ınnovasııalyq jumystar jónindegi prorektory­ Jámıla Aıtja­nova «Zeınolla Sánik – qazaqty súıýdiń jarqyn úlgisin kórsetken tulǵa. Búginde jazýshy eńbekteriniń ǵylymı aınalymǵa enýi stýdentter men zertteýshiler úshin kóptegen derekterdi ashýǵa múmkindik beredi.  Qara shańyraqta jazýshy atyndaǵy qordyń demeýshiligimen ortalyqtyń ashylýy stýdentterdiń zamanaýı tehnologııalardy, baspa isindegi jańa ádisterdi ıgerýine  yqpal etetin bolady» dep atap ótti.

Jıyn barysynda zamanaýı jabdyq­talǵan ortalyqtyń ashylýyna qoldaý kórsetken otbasyna – jazýshynyń ju­baıy Shámshibaný Hamzaqyzyna, uly Qanat Zeınolaulyna ýnıversıtet bas­shylyǵy alǵys aıtyp,  qurmet kórsetti.

«Ǵulama jazýshy Zeınolla Sániktiń Qytaı elinen ákelgen etnografııalyq dúnıeleri, ápsanalary, oılary, aýdar­ǵan shyǵarmalary, tól eńbekteri qazaq rýhanııatynyń baılyǵyna aınaldy. Qazaqtyń mańdaıaldy Qabdesh Ju­ma­dilov, Jaǵda Babalyquly, Dánesh Raqyshevtaı tulǵalary alpaýyt el­diń jeteginde ketpeı, jınaqtap elge alyp kelgen baı murasyn qazaqtyń ıgligine paıdalanýǵa tabys etti. Mu­ra­ǵa qaldyrdy. Qalamgerdiń shyǵar­mashylyq qoryndaǵy qundy eńbek­teri óskeleń urpaqtyń ulttyq mura­lary­myzǵa qanyǵyp ósýine yqpal etip, ór­kenıetimizge áli de talaı jyldar azyq bolatyny anyq», dedi Qazaqstan Jazý­shy­lar odaǵynyń tóraǵasy Mereke Qulkenov.

Alqaly jıyn ári qaraı aqyn Ulyq­bek Esdáýlet, «Atamura» korpo­ra­sııasynyń prezıdenti Raqymǵalı Abraruly, M.Áýezov atyndaǵy Áde­bıet jáne óner ınstıtýtynyń dırektory Kenjehan Matyjanov, taǵy da basqa zııaly qaýym ókilderiniń ózekjardy pikirlerimen jalǵasyn taýyp, jazýshynyń  shyǵarmalaryndaǵy kór­kemdik izdenister týraly fılologııa ǵylymdarynyń doktory, profes­sor Gúljahan Orda, fılologııa ǵy­lym­darynyń kandıdaty Dúısengúl Jahan baıandama jasady.  Jazýshynyń shyǵarmashylyq  murasy, baspagerlik qyry, redaktorlyq sheberligi týraly oı bólise kelip,  jıynǵa qatysýshylar ulttyq baspa isiniń damýy, elektrondyq kitap naryǵyndaǵy ózekti máselelerdi de ortaǵa saldy.

Osy oraıda elimizdegi baspa isi, redaktorlyqty sheber meńgergen qalamgerdiń rýhanı murasyn nasıhattaýda atqarylyp jatqan ıgi istermen bólisken «Zeınolla Sánik atyndaǵy mádenıet qorynyń»  tóraǵasy, aqyn Serik Qalıev: «Jazýshy, baspager Zeınolla Sánik qyryq jyldan astam ýaqytyn ulttyq qundylyqtardy ulyqtap, el ishindegi folklordy jınap, ony baspadan kitap etip shyǵarýǵa arnady. Sheteldegi qandastyrymyz arasynda aqyn-jazýshylar kóp bolǵanymen, redaktor-baspager bolǵan tulǵalar neken-saıaq. Sondyqtan da qalamgerdiń qashanda baspagerlik, redaktorlyq qyry aıshyqtalyp, tulǵasyn bıiktetip turatyn. Sheteldegi qazaq baspa isiniń damýyna, der kezinde qundy dúnıelerdiń kitap bolyp jaryqqa shyǵýyna ushan-teńiz sińirgen eńbegi sonyń aıǵaǵy» dep atap ótti.

Tarıhı otanyna 2000 jyldary oral­ǵan jazýshy Zeınolla Sánik ómiriniń sońyna deıin qalamgerlikti qarý etip, zertteýlermen, baspagerlik ispen aınalysty.

1935 jyly  Tarbaǵataı aımaǵyna qarasty Shaǵantoǵaı aýdanynda dúnıe­ge kelgen qalamger orta mektepti bitir­gennen keıin 1953-1958 jyldary Beıjiń­de Kommýnıstik jastar odaǵy ortalyq komıtetiniń mektebinde tálim alyp, jas­tar odaǵynda eńbek etti. О́miriniń segiz jylyn  «halyq jaýy» qamytyn arqalaı júrip ótkizgen jazýshy Úrimjidegi «Jastar baspasynda», «Halyq baspasynda», «Shyńjań jastar órender» baspalarynda redaktorlyq, aǵa redaktorlyq qyzmetterin rýha­nııat­qa, jastar boıynda­ qundylyqtardy dáripteýge baǵytta­­dy. Qazaqtar kóp qonystanǵan aýdandarǵa shyǵyp, das­tandar, shejireler, batyrlar týraly ańyzdardy, jyraýlardyń shyǵarmalaryn jınap, jazyp alyp,  aýdarǵan eńbekteri Qytaıdaǵy talaı qazaq balasynyń rýhanı azyǵyna aınaldy.  1978 jyly aqtalǵannan keıin baspa isin qatar ala júrip, eki tomdyq «Qazaq balalar» ertegisin jazdy. Búginde qalamger qalamynan shyqqan «Taý juldyzy», «Qarakereı Qabanbaı», «Qazaq etnografııasy», «Qa­zaqtyń turmys-salt bilimderi», «Dala mádenıeti týraly tolǵanystar», «Tabıǵat tálimi», «Han batyr Qabanbaı», «Qaıraqbaı», «Basbaı», «Sergeldeń», «Iz», «Tuǵyryl han – Demejan batyr», «Sú­leımen bı», sondaı-aq 15 tomdyq shy­ǵarmalar jınaǵy ulttyq ádebıet qo­ry­nyń mazmunyn baıytyp turǵany anyq.

Is-shara aıasynda stýdentter arasynda uıymdastyrylǵan baıqaý qorytyn­dysy jarııalanyp, «Úzdik baspasóz jarııa­lanymy», «Úzdik ǵylymı jumys», «Dızaın óneriniń úzdik týyndysy» atalymy boıynsha 20-dan astam stýdent Zeınolla Sánik atyndaǵy arnaıy shákirtaqynyń ıegeri atandy.

Jıyn sońynda jazýshynyń shyǵar­ma­shy­lyǵyna arnalǵan  «О́mirinen úzik syr­l­ar» kitap jáne fotosýret kórmesi ótti.

ALMATY