• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Jansaraı 16 Mamyr, 2024

Kózinde muńy joq áıel baqytty

263 ret
kórsetildi

Halqymyz er-azamatty otaǵasy, shańyraqtyń ıesi dese, áıel-anany otbasynyń altyn qazyǵy, uıytqysy, qut-berekesi dep mártebesin kótergen. Sondaı-aq áıeldi ómirdiń tiregi, mahabbattyń shyraqshysy dep joǵary baǵalaǵan. Shyndyǵynda munyń bári áıelge, áıel-anaǵa qatysty danyshpandyqpen dál taýyp aıtylǵan sózder ekendigin kúndelikti turmys-tirshiligimizden kórip júrmiz.

Qazaqty erterektegi talaı náýbet pen zobalańnyń, bertindegi solaqaı da sodyr saıasattyń saldarynan ult retinde joıylyp ketýden saqtap qalǵan altyn qursaqty analarymyz ekeni de belgili. «Bir úıdi on erkek toltyra almaıdy, bir áıel toltyrady», «Balanyń sanyn shekteme, jetiden assa kóp deme» degendeı, áriptesimiz Lázzat Meırambekqyzynyń anasy Qalıman da 12 bala týyp-ósirgen sondaı keńqursaq analarymyzdyń biri edi. Lázzat úıdegi balalardyń eń kenjesi bolǵandyqtan, qazaq otbasyndaǵy jazylmaǵan zań bo­ıyn­sha erkeleý bolyp ósti, biraq shek­­ten shyqqan kezi joq. Al mektep ta­bal­dyryǵyn attaǵan sátten bastap, tártipti oqýshylar qatarynan kórindi.

Orta mektepti támamdaǵan soń úsh jyldaı ózi týyp-ósken Selınograd (qa­zirgi Aqmola) oblysynyń Selınograd aýdanyndaǵy Keńes aýylynda jańadan ashylǵan jylyjaı sharýashylyǵynda jumys istep, sodan keıingi ómirin oblys ortalyǵy – Selınograd (qazirgi Astana) qalasymen baılanystyrǵandy jón kórdi. Qalaǵa taban tiregen 1984 jyldan 1999 jylǵa deıin oblystyq baspahanada (qazir «Astanapolıgrafııa») lınotıpshi bolyp jemisti eńbek etti. Odan keıingi úsh jylda respýblıka Ishki ister mınıstrliginiń kadr bóliminde qyzmet atqardy. Tártip saqshysy bolyp jumys istep júrgen bolashaq jary Aıtmaǵanbetti de osy qalada kezdestirdi. Atal­ǵan salada uzaq jyl qyzmet atqaryp, polkovnık sheninde zeınet demalysyna shyqqan Selınograd qalasynyń týmasy búginde jeke kásipkerlikpen aınalysady.

«Adam ózin baqytty seziný úshin úsh nárse bolý kerek: birinshi – seni jaqsy kórip qana qoımaı, túsine biletin, syılap, qurmetteıtin ómirlik jaryń; ekinshi – janyńa jaǵatyn, qanaǵat ákeletin kúndelikti jumysyń; úshinshi – qýanyshyń men qaıǵyńdy bólise biletin, syryńdy uǵatyn senimdi dostaryń» degen támsil bar. Árıne, ómirlik serigiń – jar tańdaýda qatelik jibermeý mańyzdy. Qatelik sońy keıde búkil taǵdyryńdy teris aınaldyryp jiberýi ábden múmkin», deıdi áriptesimiz.

Erli-zaıyptylardyń jalpy ishki úılesimi – naǵyz tarazy. О́ıtkeni ómir tarazysyn teń ustaı bilgender ǵana baqytty, tatý-tátti otbasyn qura alady. Osy us­tanym údesinen shyǵa almaǵandar arasynda urys-keris, aıtys-tartys kóbeıip, ydys-aıaq jıi syldyrlaıdy. Úıden tatýlyq, tú­sinistik qashqan soń, yrys-berekeniń aýyly da alystaı beretini túsinikti. Al Lázzat bolsa, Aıtmaǵambetteı adal jar, qamqor áke, ónegeli ata syılaǵan taǵdyryna dán rıza. Ekeýi shekesi torsyqtaı bir ul, altyn asyqtaı bir qyz tárbıelep ósirdi. Oqytty, toqytty. Qazir uly – ekonomıst, qyzy – zańger. Balalary jubaıy ekeýine eki nemere, tórt jıen súıgizip otyr.

 «Eger bireý menen: «О́mirdegi úlgi alaryń kim?» dep surasa, «ákem» dep jaýa­p berer edim. Árıne, árkimniń ákesi ózine ǵoı. Aýylda qarapaıym býhgalter bolyp istegen ol kiside «kommýnıst» degennen basqa ataq ta joq edi. Iá, Ekinshi jahandyq so­ǵysqa qatysty. Keýdesinde syńǵyrlaǵan m­arapattary da birshama-tuǵyn. Biraq ákem maǵan aq kóńilimen, barshaǵa degen izgi nıetimen, dosynyń qateligin keshire biletindigimen, tyrnaq astynan kir izdeıtinderge kek saqtamaıtyndyǵymen úlgi-ónege edi. Járdem suraǵan janǵa baryn berip, qaıtarymyn kútpeıtini de bá­zbireýlerdi tańǵaldyratyn. Qysqasy, ómirdiń nebir buralań joldary onyń rýhyn esh syndyra almady. Qandaı jaǵdaıda da ádildiktiń jolynan attaǵan joq. Osyndaı aq-adal bolmysymen balalaryna, nemerelerine adamılyqtyń eren úlgisin kórsetip ketti. Biz de ata-anamyzǵa sóz keltirmeýge tyrystyq», deıdi L.Nurpeıisova.

Ata-ana demekshi, 12 ul-qyz tárbıelep ósirý Lázzattyń úı sharýasyndaǵy aıaýly anasyna da ońaıǵa túspegeni anyq. Ár balany bir-bir álem desek, olardyń kóńilin taýyp, oıyndaǵysyn dóp basý áste de qıyn sharýa. Aýyldardaǵy qazaqtyń kópbalaly kóptegen analaryndaı kúndelikti kúıbeń tirshiligine kónbistik tanytqan Qalıman sheshesiniń aldynda qansha ret bas ıse de azdyq etetinin keıipkerimiz jaqsy túsinedi. Qalada týyp-ósip, aýylǵa ke­lin bolyp túsken anasynyń «Altyn alqa» ıegeri – «Batyr ana» atanǵanyn ár kez maqtan tutady. Qala qyzdaryna kópbalaly ana atanýǵa áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵ­daıdyń tolyqqandy qarastyrylmaýy kóp kedergi keltirip kelgenin, búgin de keltirip otyrǵanyn kóldeneń tartady. Mundaı ýájben qalada turamyz dep sheshken keshegi-búgingi jas otbasylardyń tolyqtaı kelisetini kúmánsiz.

Qazirgi kezde áıelder qaýymy qoǵam men memleket isinde er azamattardan kem belsendilik tanytyp otyrǵan joq. Iаǵnı áıelder ot basy, oshaq qasynda qalyp qoımaı, zaman talabyna saı mem­lekettik qyzmette, bızneste, oqý-aǵartý, densaýlyq saqtaý salalarynda, basqa da túrli mekemelerde jemisti eńbek etip júr. L.Nurpeıisova da óz zamandastarynan qalyp qoımaı, belsendi áıelder qatarynan tabylýǵa umtyldy ári bul umtylysy óz nátıjesin berip keledi.

«Elimizdiń bas basylymy – «Egemen Qazaqstan» gazetine jumysqa qabyldanǵan 2002 jyldan beri de zý etip 22 jyl óte shyǵypty. Qazaqylyǵy basym bas basylymǵa kelýge áýelde júreksingenim ras. О́ıtkeni men buǵan deıin jumys istegen jerlerdegi orta ózgesheleý, dili bólekteý edi. Túbim aýyldyń qyzy bolǵandyqtan da shyǵar, «Egemendegi» áriptesterimmen tez til tabysyp kettim. Osyndaǵy jasy úlken aǵa-apalarymnyń qamqorlyǵy da jańa ortaǵa tez beıimdelýime septigin tıgizdi», deıdi Lázzat Meırambekqyzy. Qazir ózi keıingilerge janashyr, qamqor.

Gazettegi jumysyn áriptesimiz terim­shi-operator bolyp bastady. Yjdaǵat­ty­lyǵynyń nátıjesinde buryn istep kórmegen jumysyn tez meńgerip áketti. Arada eki jyl óter-ótpesten avtorlardyń, óńirlerdegi tilshilerdiń, Almatydaǵy bólimshe jýrnalısteriniń materıaldaryn qabyldap, olarmen tikeleı jumys isteıtin jaýapkershiligi joǵary jumys – elektrondy baılanys operatory qyzmetine joǵarylatyldy. Bul jerde kelgen materıaldardy mazmunyna qaraı suryptap bólip, tıisti bólimge jetkizip berý, túrli saıası-ekonomıkalyq, mádenı-rýhanı baǵyttaǵy úlkendi-kishili jıyndarǵa sha­qyrǵan kóptegen baspasóz paraqshasyn bólim basshylaryna ýaqtyly habarlap otyrý, Aqordadan bastap Parlament, Úkimet úıi sııaqty atynan at úrketin bıik mekemelerden, mınıstrlikterden, úkimettik emes uıymdar men qoǵamdyq uıymdardan túsetin resmı-beıresmı aq­parattardy der kezinde qabyldap úlgerip, qajettilik týyndaǵan jaǵdaıda solarmen keri baılanys ornatý aıtarlyqtaı yjdaǵattylyqty talap etetinin atap kórsetken jón. Avtorlardyń bári birdeı bııazylyq tanyta bermeıdi, aty men ataǵyn alǵa tartyp, minez kórsetetinderi de kezdesip qalady. Solardyń bárimen til tabysyp, mámilege shaqyra bilý de óner desek, artyq aıtpaǵanymyz.

Kez kelgen qoǵamdyq jumysqa da bel sheshe kirisip ketetin qımyly shalt, isi ónimdi, ár kez kúlimdep turatyn muńsyz ádemi kózderi qaratory júzine ár bergen, jaıdary da ashyq minezimen búkil ujym aldynda syıly, boıyna qazaq áıeline tán barlyq qasıetti molynan sińirgen Lázzat Nurpeıisova áriptesimizge arnalǵan búgingi shaǵyn maqalamyzdy halyq jazýshysy Muhtar Maǵaýınniń: «Álemdegi eń sulý – qazaq áıeli: meniń jarym, meniń anam, meniń qyzym. Qazaqty qazaq qylǵan osy áıel bolatyn, sulý ǵana emes, symbatty, minezdi, aqyldy, adal jar, aıaýly ana, aǵaıynǵa qamqor, aýyl-aımaqqa qut, erdiń maqtany, eldiń kórki», degen sıpattamasymen qorytyndylaǵandy jón kórdik.