Shymkenttegi qoǵamnyń qaınaǵan ortasy, óner men bilimniń ordasy sanalǵan О́zbekáli Jánibekov atyndaǵy OQPÝ-ǵa saltanatty is-sharaǵa barsańyz, sizdi ǵımarat foıesinde «Qazyǵurt» folklorlyq ansambli sazdy kúımen qarsy alady. Qazaq dástúri men tarıhyn san túrli sazdy aspappen quıqyljytqan «Qazyǵurttyń» tarıhy da tereńde. Ol týraly bizge aǵa oqytýshy, mádenıet qaıratkeri, «Qurmet» ordeniniń ıegeri Ulbosyn Tájibaeva bylaı dep syr shertti:
«Almatydaǵy JenPI-di (qazirgi QyzPI) mýzyka jáne án aıtý mamandyǵy boıynsha 1968 jyly bitirgen soń, Ál Farabı atyndaǵy Shymkent pedagogıkalyq mádenıet ınstıtýtyna jumysqa ornalastym. Al bes jyldan keıin, ıaǵnı 1973 jyly M.Áýezov atyndaǵy Shymkent pedagogıkalyq ınstıtýtynda qyzmetimdi jalǵastyrdym, ol kezde oqý ornyn Myrzahan Sársenbaev basqaratyn. Sol kisiniń usynysymen shaqyrtylǵan, qazaq tilinde dáris oqıtyn nebári eki oqytýshynyń biri men edim. Jańa jumys ornymyzda bolashaq muǵalimderdi, onyń ishinde bastaýysh páni muǵalimderin daıarlaımyz. Bastaýyshtarǵa mýzyka páni oqytylatyndyqtan, stýdentter de ony meńgeredi. Osy maqsatta kóp uzamaı arnaıy mýzyka kafedrasy ashylyp, 1973 jyly sonyń alǵashqy meńgerýshisi boldym. Sodan beri osy oqý ornynda eńbek etip kelemin.
Mýzyka kafedrasy ashylǵannan keıin «Álııa» atty akapella ansamblin qurdym. Talapty, daýysy bar ónerpaz stýdentterdi ár fakýltetten jınaqtadym, olar bes aspaptyń súıemeldeýimen 3-4 daýysta án aıtady.
Keńes dáýirinde halyqaralyq ónerpazdardyń «Stýdent kóktemi» atalatyn dúrkiregen baıqaýy bolatyn. Onyń mártebesi keıingi «Azııa daýysy» sııaqty festıvaldardan artyq bolmasa, bir mysqal da kem emes. Mine, sol baıqaýda bizdiń «Álııa» Odaqtaǵy 15 memlekettiń ishinen sýyrylyp alǵa shyǵyp, bas júldeni jeńip aldy. Esimde, ár memleket baıqaýdy óz astanasynda uıymdastyrdy. Biz Almatydaǵy Gorkıı saıabaǵynda ashyq aspan astyndaǵy sahnada óner kórsettik. Máskeýden qazylar alqasy kelip ónerimizdi baǵalady. Osy festıvalda men alǵash ret О́zbekáli Jánibekov aǵamyzdyń qolyn aldym. Marapattaýdan keıin ol kisi bizdi sahna syrtyna shaqyryp alyp:
«Qaraǵym, óte jaqsy klassıka boldy! Al sen ulttyq salt-dástúr, folklor degendi estidiń be? dedi. Men «Iá, estidim. JenPI-de oqyp júrgende О́mirbek Baıdildaev, Shara Jıenqulova, Bıbigúl Tólegenova sekildi áıgili ustazdarymyzdan bilim aldyq», dep jatyrmyn. Osy kezde О́zbekáli aǵa:
«Seniń akapellań óte tamasha, endi ózimizdiń ulttyq aspaptardyń qatysýymen folklorlyq ansambl uıymdastyr, qolyńnan keledi. Odan ári qaraı múmkindik bolsa, ulttyq salt-dástúrden sol ýnıversıtette sabaq berýge áreket jasa», dep stýdentterdiń kózinshe tapsyrdy. Al men sol sahna syrtynda turyp, aǵaǵa «jaraıdy» dep sóz berdim.
Bul festıvaldan alǵan áserimiz erekshe boldy. Bizdi belgili kúıshi Jarqyn Shákárimniń ózi alyp júrdi. О́zbekáli Jánibekovtiń tapsyrmasymen astanada taǵy da bir kún qalyp, keshke deıin stýdentterdi qydyrtyp, demalttyq. Al túngi 00.00-de telestýdııaǵa baryp, tańǵy 5.00-ge deıin ansambl quramymen án jazdyq, ol ánder telearnanyń altyn qoryna endi.
О́zbekáli aǵamen stýdent kezde de talaı jolyqqan ekenmin. Biraq jastyqtyń áseri me, ol kisige ult janashyry, qazaqtyń mańdaıyna týǵan tulǵa dep qaramaǵanbyz. Memlekettik án-bı ansambliniń bas dırıjeri Izbasar О́teshov ákemniń týysqan aǵasy bolǵandyqtan, ýnıversıtette oqyp júrgende, úıine jıi baratynbyz. Sol úıde de kórgen ekenmin. Al birge oqyǵan qurbym Aıymjan Baýyrjan Momyshulynyń týǵan jıeni, ıaǵnı batyr onyń anasynyń týǵan aǵasy edi. Qurbym da keıin: «Biz atanyń úıine barǵanda, О́zbekáli Jánibekov aǵa otyrdy ǵoı, mańdaıymyzdan súıip amandasyp, bizge aqsha bergen edi ǵoı», dep jaqsy adamdy jyly júrekpen esime saldy.
Al men ózim О́zbekáli aǵanyń sol bir 1987 jyly festıvalda Gran-prı utyp alǵanda, sahna syrtynda bergen tapsyrmasyn árqashan umytpaı este saqtadym. Oǵan tipti úlken amanat retinde qaradym. Biraq otbasyly bolǵannan keıin ul-qyzdardy birinen keıin birin dúnıege ákelip, basqa da sebeptermen bul iske birden kirisip kete almadym. Tek 1995-1996 jyldary araǵa toǵyz jyl salyp alǵash ret «Qazyǵurt» folklorlyq ansamblin uıymdastyrdym. Sondaı-aq 1994 jyly «Ulttyq salt-dástúr» páninen tyńǵylyqty túrde izdenip, materıaldar jınaqtap, 2011 jylǵa deıin ýnıversıtette sabaq berdim. Aıtarlyǵy, «Ulttyq salt-dástúr» páni elimizdegi eshqandaı joǵary oqý ornynda oqytylmaıdy, al bizdiń ýnıversıtette bul О́zbekáli aǵanyń armanymen, naqty tapsyrmasymen júzege asqan edi. Qazir bul pándi ózge oqý oryndaryna da oqytatyn kún týdy dep oılaımyn.
«Qazyǵurt» ta óziniń bıiktigin talaı jerde dáleldegen ansamblge aınaldy. 1998 jyly Kıprde túrkitildes halyqtardyń folklorlyq ansamblderiniń festıvali ótti. Osy festıvalǵa qatysqan 11 memlekettiń ishinen bas júldeni jeńip aldyq. Túrik baýyrlarymyzdyń erekshe qoshemetine bólenip, qazaq aýyldaryn aralap, 20 kúndeı óner kórsettik», deıdi Ulbosyn Tájibaeva.
О́zbekáli Jánibekovtiń armanyn júzege asyrǵan oqý orny qazir memleket jáne qoǵam qaıratkeriniń óz atymen atalady. Ýnıversıtette rýh sardarynyń esimin jas urpaqqa nasıhattaý baǵytynda súbeli ister qolǵa alynǵan.
Laýra TASTANBEK,
Jýrnalıster odaǵynyń múshesi