Aýyl balasy ulttyq biryńǵaı testileýde (UBT) top jardy. Elimizde negizgi UBT bastalǵaly 6 apta ótti. Osy ýaqyt ishinde eń joǵary nátıjeni kim jınaıtynyn kópshilik taǵatsyzdana kútken edi. Mine, Almaty oblysy Talǵar aýdany Qarabulaq aýlyndaǵy №22 orta mekteptiń bıylǵy túlegi, «Altyn belgi» ıegeri Eńsebek Jannur Abzaluly eldi eleń etkizip, 140 balmen rekord jańartty. Osy oraıda sheshýshi synaqtyń barlyq suraǵynan súrinbegen talapker týraly anasy men mektep basshysynan alǵan eksklıýzıv áńgimemizdi usynamyz.
Áýeli testileýdiń sońǵy jańalyqtary men aralyq qorytyndy nátıjelerine toqtalsaq. Ulttyq testileý ortalyǵynyń taratqan aqparatyna súıensek, negizgi UBT bastalǵan 6 aptanyń ishinde 264 myń ret test tapsyryldy, shekti baldy 77% talapker jınady, ortasha ball 69-dy qurady. Onyń ishinde talapkerlerdiń 75%-y qazaq tilinde, 25%-y orys tilinde, 197 adam aǵylshyn tilinde testileýden ótti. 6 aptada UBT-ǵa erekshe bilim qajettilikteri bar 620 úmitker qatysty.
Endi testileýde rekord jańartqan janǵa oralsaq, maksımaldy 140 ball alǵan talapker UBT-ny «matematıka-ınformatıka» kombınasııasy boıynsha ótken beısenbi, ıaǵnı 27 maýsym kúni Almaty oblysynyń Esik qalasynda tapsyrǵan. Sońǵy ret UBT nátıjesi boıynsha 140 baldy Pavlodar oblysynyń talapkeri 2021 jyly jınaǵan edi, onyń aldynda 2018 jyly Almaty qalasynyń talapkeri jınady. Araǵa úsh jyl salyp, rekord qaıta jańardy.
Biz atalǵan oqý oshaǵynyń basshylyǵymen, UBT úzdiginiń anasymen arnaıy tildestik. Qarabulaq aýlyndaǵy №22 orta mekteptiń dırektory Jańagúl Moldabekova Jannurdyń bilimde ǵana emes, ónerde de ozat ekenin aıtty.
– Tóbemizdi bir eli kókke jetkizbeı turǵan túlegimiz Jannur bizdiń mektepte 1-synyptan bastap oqydy. Úzdik oqýshymyz – óte daryndy bala ári ózi sondaı meıirimdi. Alla til-kózden aman qylsyn, qaı qyrynan alsańyz da kóńilińe qona ketetin keremet jan. Jannurdyń anasy Janar Shaıahmetqyzy – osy №22 orta mektepte otyz jylǵa jýyq eńbek etip kele jatqan bastaýysh synyp muǵalimi-zertteýshi. Otbasy balanyń jan-jaqty bilim alýyna bar jaǵdaıdy jasady. Jannur kez kelgen sabaqtan óziniń júırik ekenin únemi baıqatty, sýretti óte jaqsy salady, salǵan sýretteri kórmelerge qoıyldy, dombyra shertip, túrli óner saıystaryna, mekteptiń atynan pándik jarystarǵa qatysyp, top jardy. Jannur 10-11 synypta aldyna úlken maqsat qoıyp, «140 onlaın oqytý» platformasyna tirkelip, testileýge bar ynta, kúsh jigerimen daıyndaldy, sonyń nátıjesinde oq boıy oza shyǵyp, 140 ball ıelendi, eńbegi elendi. О́zi 11 jyl boıy bilim alǵan qarapaıym aýyl mektebin búkil respýblıkaǵa málim etti, – dedi J.Moldabekova.
Al UBT úzdiginiń anasy Janar Shaıahmetqyzy perzentiniń bul nátıjesi mektep ujymy men balasyna sabaq bergen muǵalimder eńbeginiń jemisi ekenin jetkizdi. Onyń aıtýynsha, aýyl mektebi bolsa da, ondaǵy árbir muǵalim – bilikti maman, bilimi joǵary pedagog.
– Jannur kishkentaı kezinen ózgeshe bala bolyp ósti. Qarapaıym, aıtqanyńdy eki etpeıtin, jaqyndarynyń kóńilinen shyǵýǵa baryn salatyn, isine óte tııanaqty bala. Jastaıynan ekeýmiz shashki oınaıtynbyz, jeńilip qalsa, qaıtpaıtyn, nátıjesin jaqsartqansha oınaı berýge bar edi. Keıin shahmatqa aýysty, shahmat úıirmesine baryp, jarystarda jaqsy nátıje de kórsetti. Bala kúninde ulyma kýbıkrýbık ákelip berip: «Men saǵan senemin, sen osyny qurap úırene alasyń» dedim. Sonyń formýlasyn ınternetten qarap, úırene kele 30, keıin 20 sekýndta jınaı alatyn boldy. Osynyń bári onyń logıkalyq qabiletin, oqýǵa yntasyn arttyrdy. Shyndap kelgende, «Ustazy jaqsynyń ustanymy jaqsy» demekshi, Jannurymnyń qolyna alǵash qalam ustatyp, bilimge baýlyǵan, bilim nárimen sýsyndatqan alǵashqy ustazy Gúlnar Isaqyzy – myqty muǵalim. Odan keıin úlken synyptarǵa kóshkende jetekshilik etken Nurgúl Serikqyzy degen muǵalimimiz de – ozyq pedagog. №22 mektep ujymynyń árbir ustazy balany jan-jaqty tárbıelep, tereń bilimdi bala boıyna sińire bildi. Ondaǵy pedagogterdiń qaı-qaısysy týraly da aýyz toltyryp aıtýǵa bolady. UBT-ǵa meni ertpeı ózi bardy. «Mama, ýaıymdama, ózim baramyn» dep ketti. Biraq ana bolǵan soń, báribir taqym qysyp otyrady ekensiń. «E, Qudaıym, balama óziń jar bol, balamnyń jantalasyp oqyp jatqan eńbegin baǵalaı gór» dep tiledim. Sol tilegim qabyl boldy, – dedi qýanyshtan tolqyǵan anasy.
Iá, ananyń tilegi árdaıym qabyl bolady ǵoı. Biz UBT úzdiginiń anasymen áńgimelesý barysynda ákesi týraly da suradyq. Anasynyń aıtýynsha, Jannurdyń ákesi de balasyn árdaıym qoldap keledi, logıkalyq oıyndarda da, saıystar men bilim báıgelerinde de balasymen birge. Jannurdyń sýret salýdaǵy sheberligi de ınjenerlik salada eńbek etetin ákesinen berilgen eken.
2024 jylǵy UBT aıaqtalǵannan keıin kúntizbelik jyldyń 31 qazanyna deıin testileýdiń beınejazbalaryna taldaý júrgiziledi. Tyıym salynǵan zattardy paıdalaný nemese erejelerdi buzý faktileri anyqtalǵan jaǵdaıda túsýshiniń UBT nátıjeleri joıylady.
Sózimizdiń sońynda UBT rekordyn jańartýshy Jannur Abzalulymen blıs-suhbatty usynamyz.
– Qaı mamandyqty tańdadyńyz?
– Men IT salasyn tańdap otyrmyn. Bul – qazir óte ózekti, qajetti mamandyq.
– Qandaı joǵary oqý ornynda oqýdy kózdeısiz?
– Almatyda Súleımen-Demırel atyndaǵy ýnıversıtette oqýdy josparlap otyrmyn.
– UBT-dan úzdik bolýdyń syry nede? Úmitker-zamandastaryńyzǵa qandaı keńes berer edińiz?
– UBT-dan úzdik bolýdyń syry – eńbekte. Men táýligine 4-5 saǵat qana uıyqtap, bas almaı testileýge daıyndaldym. Osylaı daıyndalýyma jaǵdaı jasaǵan ata-anama, bilim bergen ustazdaryma alǵysymdy aıtamyn. Al menen keıin tapsyratyn talapkerlerge tabandy túrde daıyndalý, árdaıym eńbektený túbinde jaqsy nátıje beretinin aıtqym keledi.
– Osyǵan deıingi synaq testileýlerde qansha ball jınadyńyz?
– Eń birinshi 121 ball jınadym. Odan keıin tapsyrǵanymda 132 dep kórsetti, biraq 5 suraq boıynsha senimdi bolǵandyqtan apellıasııaǵa berip, dáleldenip, 137 boldy. Osy joly, mine, 140 ball aldym.