Jýyqta brıtandyq bedeldi ǵylymı-pýblısıstıkalyq jýrnal «Nature» men aǵylshyn tilinde aqparat taratatyn «Mail online» atty medıaqaýymdastyq Indonezııa eliniń Sýlavesı aralynda ornalasqan Leang Karampýng úńgirinen 51 200 jyl buryn salynǵan jartas sýreti (petroglıf) tabylǵany haqynda tyń jańalyq jarııalady.
Jádigerge mańyz bergen halyqaralyq zertteýshi mamandardyń paıymyna úńilsek, úńgir qabyrǵasyndaǵy tasqa bádizdelgen beınede jabaıy dońyz jáne úsh adamnyń sulbasy bary anyqtalǵan. Osyndaǵy sulba-sýrettiń uzyndyǵy 4,5 metr eken. Joǵarydaǵy «Nature» basylymynyń jazýyna qaraǵanda, atalǵan tastaǵy beıne alǵash 2017 jyly tabylyp, sońǵy jeti jyl boıy ǵalymdar onyń jasyn anyqtaýmen aınalysqan eken.
Nátıjesinde, olar tasqa basylǵan sulba-sýretti boılaı óngen áktas qabatyn qyrnap alyp, ony lazerlik tásilmen ydyratý arqyly bólshektelgen elementterdiń molekýlalyq jasyn anyqtaǵan kórinedi. Sóıtip, sýrettiń salynǵan ýaqyty budan 512 ǵasyr buryn ekeni anyqtalǵan.
Budan buryn arheologter taǵy da osy araldyń Leang Býlý Sıpong úńgirinen shamamen 45 500 jyldyń aldynda salynǵan sýretti tapqan edi.
Qysqasy, Sýlavesı aralynan tabylǵan kóne dúnıeler álem arheologteriniń nazaryn aýdaryp otyr. Aýstralııa ýnıversıtetiniń professory, ataqty arheolog Adam Brımm «Atalǵan petroglıfte beınelengen fıgýralarǵa naqty tujyrym aıtý qıyn. Bul beıneler úılesimi jaǵynan adam balasynyń evolıýsııalyq damýynyń bir bóligi ekeni anyq. Mundaǵy kompozısııada ańshylyq kórinis nemese terıantroptardyń ómir salty beınelenýi múmkin» degen paıym aıtypty.