Tabıǵat tylsymy tuńǵıyq-aý! Aınala-tóńiregimizdegi nebir ǵajaıyp qubylys eriksiz nazar aýdartady. Máselen, Jańa Zelandııadaǵy ejelgi áktas úńgiri ǵalamat tabıǵı qubylysymen erekshelenedi.
«Vaıtomo ottary» dep atalatyn úńgirde birde-bir elektr shamy joq, biraq jap-jaryq. Mundaǵy jalǵyz jaryq kózi – tiri shamdardyń qyzmetin atqaratyn usaq masalar. Týrıster Vaıtomo ottary úńgirine barýdyń eń jaqsy ýaqyty jeltoqsannan naýryzǵa deıingi merzim ekenin eskerýi kerek.
Krıstaldar keremeti
2000 jyly ashylǵan Meksıkadaǵy úńgirden bıiktigi 15 metr, qalyńdyǵy 3 metr bolatyn buryn-sońdy kezdespegen eń úlken krıstaldar tabyldy.
Úńgir Naıka taýly qalashyǵynyń astynda, 300 metr tereńdikte ornalasqan. Alyp krıstaldar mıneraldy gıpsten túzilgen. Bul jer týrıster úshin jabyq. О́ıtkeni ondaǵy temperatýra +58 selsıı gradýsta, al ylǵaldylyq toqsan bes paıyzǵa deıin jetedi. Zertteýshiler úńgirge kirerde arnaıy tynys alý jabdyǵy bar, jylýdan qorǵaıtyn kostıým kıedi. Sonyń ózinde ol jerde tek 10 mınýt qana turýǵa múmkindik bar.
Ánshi úńgir
Tórtkúl dúnıeniń týrısterin tánti etken Staffa araly Shotland jaǵalaýyna taban tiregen. Onyń syrt kelbeti erekshelenbeıdi, biraq ishki kórinisi tamsandyrmaı qoımaıdy. Aral san alýan arhıtektýralyq peızajǵa ıe. Sebebi bul aralda Fıngal úńgiri ornalasqan.
Úńgirdiń uzyndyǵy – 75 metr, eni – 14 metr, bıiktigi – 20 metr. Onyń ózgesheligi – akýstıkasynda. Ún búkil úńgirge tarap, dybys tolqyny bazalt baǵanasyna soqtyǵysady. Kelýshi qulaq quryshyn qandyrǵan ásem áýendi beımálim mýzykant oryndap jatyr dep oılaýy múmkin. Sondaı-aq úńgirdiń altyburyshty bazalt baǵandarynan turatyn ishki qabyrǵalary erekshe kóriniske ıe. Tipti keıbir kelýshiler olardy adamnyń kúshimen salynǵan dep sanaıdy eken. Biraq bul – tabıǵattyń jaratylysy.