Ekonomıkadaǵy patrıotızm qaǵıdaty

Otandyq taýarlarǵa basymdyq beriledi

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń, kvazımemlekettik jáne memlekettik sek­tor­dyń satyp alý salasyndaǵy jergi­likti ónimder men qyzmetterdiń úlesin 60%-ǵa jetkizý týraly tapsyrmasy bo­ıynsha Úkimet júıeli jumys júrgizip keledi. Búginde birqatar salada oń nátı­je baıqalady. Bul rette ım­port­tyń turaqty túrde qysqaryp kele jat­qanyn jáne óndiris kóleminiń artýyn atap ótýge bolady. Máselen, óńdeý óner­­ká­sibinde ákelinetin ónim kórsetkishi 7%-ǵa tómendese, otandyq óndiris kólemi 4%-ǵa artty. Mashına jasaýda, metall buıym­daryn, qaǵaz ónimderin óndirýde syrtqy jetkizilimderge táýeldilik tómendedi.

«Qazir ekonomıkasy qarqyndy damy­ǵan kóptegen memleket ishki naryqty qol­daý jáne qorǵaý saıasatyn belsendi júr­gizip jatyr. Halyqaralyq valıýta qo­ry mundaı qorǵaý sharalarynyń jar­ty­syna jýyǵy Qytaı, Eýropalyq Odaq jáne AQSh ekonomıkalaryna tıesili ekenin atap kórsetti. Qazaqstan álem­dik tájirıbeni eskerip, ımporttyq taýarlardyń úlesin tómendetýge jáne óz óndirýshilerin qoldaý sharalaryna keńinen basymdyq berip otyr. Úkimet ekonomıkalyq patrıotızm qaǵıdatyn qatań ustanady. Biz qashanda otandyq óndi­rýshini qoldaımyz. Bul – árbir ákim­niń, árbir salalyq mınıstrdiń min­deti. Ol tek sóz júzinde emes, naqty is júzinde oryndalýǵa tıis», dep atap ótti O.Bektenov.

Ishki naryqty qoldaý jónindegi sharalar zańnamalyq deńgeıde bekitiledi. Prezıdent satyp alý rásimderin júr­gizý kezindegi talaptardy qatańdatatyn «Memlekettik satyp alý týraly» jańa zańǵa qol qoıdy. Bul rette búginde satyp alý sapasyn baqylaýdy odan ári kúsheıtýdi kózdeıtin túzetýler Má­jiliske engizildi. О́zgerister jańa tetik – otandyq taýar óndirýshilerdiń biryńǵaı tizilimin engizýdi kózdeıdi. Buǵan ónim shyǵaryp otyrǵan, óndiristik qýaty jeterlik, odan ári damýǵa áleýetti, jos­pary naqty kásiporyndar kiredi. Bul platformany qurýdyń negizgi maqsaty – elimizdiń negizgi óndiristerin júıeleý jáne otandyq bıznesti qorǵaý. Tizilimge engen kásiporyndar memlekettik qoldaý sharalaryn basym tártippen alady. Olarǵa óndiristi jańǵyrtý, básekege q­a­bilettilikti arttyrý, jalaqyny ósirý boıynsha qarsy mindettemeler qoıy­lady. Kompanııalardyń qyzmetin baqy­laý onlaın rejimde sıfrlyq skrı­nıng negi­zin­de júzege asyrylady. Bul sybaılas jem­qorlyq táýekelderin azaıtýǵa múmkin­dik beredi. Monıtorıng salyq jáne keden qyz­metteri, eńbek ınspeksııa­lary jáne basqa da vedomstvolar tarapynan júrgiziledi.

Otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaý sharalary týraly О́nerkásip jáne qury­lys mınıstri Qanat Sharlapaev baıandady. Onyń aıtýynsha, otandyq taýar óndirýshilerge qoldaý kórsetý aıasynda jeńil ónerkásip, mashına jasaý, hımııa, metallýrgııa salalaryndaǵy jáne qaǵaz, jıhaz, qurylys materıaldarynyń 4 201 taýa­ryna memlekettik satyp alý­da basym­dyq berilip otyr. Búgin­de atal­ǵan taýarlar boıynsha otan­dyq ón­dirýshilerimen jasalǵan kelisimsharttar sany 1,4 esege ósip, 106 mlrd teńgeni qurady. Eń úl­ken ósim hımııa, mashına jasaý, jeńil óner­kásip, qaǵaz ónimderi boıynsha baıqaldy.

«Shaǵyn jáne orta kásiporyndardy qoldaý sharalary óz tıimdiligin kórsetti. «Máselen, Petropavldaǵy «Radýga» kásip­orny qaǵaz ónimderi boıynsha memlekettik satyp alýǵa qatysý esebinen 1 mlrd teńgege ónim shyǵaryp, 100%-ǵa júkteldi. Sondaı aq Pavlodardaǵy «Lakra» kásiporny lak boıaý óndirisi kólemin 27%-ǵa, Almatydaǵy «Marschall» turmystyq hımııa óndirisin 15%-ǵa ulǵaıtty. Astanada osy sáýirde ónim shyǵarýdy bastaǵan «Metal Former» kásiporny «Jaıly mektep» jobasy sheńberinde 100%-ǵa júktelip, tórt aıda 3,6 mlrd teńgege ónim shyǵardy», dedi Q.Sharlapaev.

Mınıstrdiń aıtýynsha, bıylǵy jobalar pýlynda 1,3 trln teńgeni qu­raıtyn 180 joba bar. Bul jobalar iske qosylǵanda, 15,2 myńnan asa turaqty jumys orny ashylady. Jyl basynan beri 158 mlrd teńgege 43 joba iske qosylyp, 2 myńdaı jumys orny ashyldy. Onyń ishinde Mańǵystaý oblysyndaǵy KazAzot ammonıı sýlfaty, Qyzylorda oblysyndaǵy «Orda Glass» energııa únemdeıtin shyny, Batys Qazaqstan oblysyndaǵy Kaspı Munaı Kapıtal munaı gaz jabdyqtar óndiristeri bar. Bul jobalardyń negizgi maqsaty – ımportty almastyrý. Sonymen qatar jyl sońyna deıin Shymkent qalasynda «Wan Sheng Ceramic» keramıkalyq plıt­ka­lar óndirisi, Qostanaı oblysynda «KamLitKZ» júk avtomobılder kompo­nentteriniń óndirisi, Qostanaı oblysynda Prýjına temirjol vagondaryna arnalǵan serippeler óndirisin iske qosý kózdelgen.

Úkimet basshysy memlekettik satyp alý­dy retteý máselesinde birqatar min­det qoıdy. О́zekti máselelerdiń biri – otandyq taýarlar katalogteriniń qaıta­lanýy. Bul ónimdi ımporttaýǵa jáne odan ári ony otandyq taýar retinde satýǵa múmkindik beredi. Qarjy mınıstrligi halyqaralyq standarttarǵa sáıkes keletin Memlekettik satyp alýdyń elektrondy katalogin ázirledi. Premer-mınıstr Qarjy mınıstrligine Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligimen jáne basqa da múddeli memlekettik organdarmen birge saraptap, taýarlardyń, jumystar men qyzmetterdiń artyq katalogterin joıýdy tapsyrdy.

«Sondaı-aq О́nerkásip jáne qury­lys mınıstrligi memlekettik organdar­men jáne uıymdarmen birlesip, otan­dyq shıkizat pen materıaldardy paıda­laný boıynsha iri merdiger kompanııa­lardyń mindettemelerine monıtorıng júr­gizýdiń pármendi tetigin ázirleýge tıis. Qazaqstandyq ónimder bola tura, ım­porttyq taýarlardy satyp alý jalǵa­syp keledi, muny doǵarý kerek», dedi O.Bektenov.

Farmasevtıka óndirisi 14,5%-ǵa ulǵaıdy

Sonymen qatar jıynda farmasevtıka salasyn damytý jáne otandyq óndirýshilerdi qoldaý boıynsha birqa­tar mindet belgilendi. Osy oraıda Den­saýlyq saqtaý mınıstri Aqmaral Álna­zarova otandyq farmasevtıkalyq ónim óndirýshilerdi qoldaý boıynsha qabyl­danyp jatqan sharalar týraly aıtyp berdi. Onyń aıtýynsha, birinshi jar­tyjyldyqta elimizde otandyq far­masev­tıkalyq óndiris kólemi 95 mlrd teńgeni qurap, ótken jylmen salys­tyrǵanda ósim kórsetkishi 14,5%-ǵa art­ty. Búgingi tańda 4 myńǵa jýyq farma­sevtıkalyq ónim jetkizý boıynsha 35 otandyq óndirýshiniń qatysýymen uzaqmerzimdi 94 shart jasaldy. Jyl sońyna deıin ózge 24 otandyq óndirýshimen uzaqmerzimdi shart jasalýy arqyly 1 412 dárilik zat pen medısınalyq buıym­dardyń jetkizilýi qarastyrylyp otyr. Aldaǵy 3 jyldyń ishinde jasalǵan uzaqmerzimdi sharttarda belgilengen kólemge kezeń-kezeńimen shyǵý josparlanyp otyr.

«Dárilik zattar men medısınalyq buıymdar satyp alý kezinde otandyq óndirýshilerge basym túrde qolaıly jaǵ­daı jasaldy. Nátıjesinde, bıyl­ǵy 6 aı qorytyndysy boıynsha 29,5 mlrd teńge kóleminde 196 dárilik zat túri jet­kizildi», dep málimdedi A. Álnazarova.

Elimizde dárilik qaýipsizdiginiń turaq­ty ári bazalyq deńgeıin qamtamasyz etý maqsatynda Densaýlyq saqtaý mınıstr­ligi Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy usynǵan keń taralǵan aýrýlar tiziminiń negizinde basymdyq beretin dári­lik zattar tizimin qalyptastyrdy. Nátıjesinde, 283 dárilik zat iriktelip alyndy. Búginde atalǵan tizimdegi 107 dárilik zat (37,5%) Qa­zaqstan aýmaǵynda óndiriledi. Aldaǵy ýaqytta qalǵan 178 dárilik zat (62,5%) óndi­risin júrgizý basymdyqqa ıe bolady.

Úkimet basshysy elimizdiń dárilik qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin farmasevtıka salasyn turaqty ári sapaly damytýdyń mańyzyn atap ótti.

«Osy jyldyń birinshi jartyjyl­dyǵynda elimizdiń farmasevtıka óndirisi 14,5%-ǵa ulǵaıdy. Alaıda saladaǵy áleýet budan áldeqaıda joǵary. Densaýlyq saqtaý mınıstrligine osy kórsetkishti jyl sońyna qaraı odan ári ulǵaıtyp, shyǵarylatyn preparattardyń kólemi men tizbesin keńeıtý jumysyn júrgizýdi tapsyramyn», dedi O.Bektenov.

Sondaı-aq Premer-mınıstr medısı­nalyq uıymdardy elektrondyq formatqa kóshirý arqyly farmasevtıka ónimin satyp alýdyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý qajettigin atap ótti.

О́z óndirýshilerimizdi qoldaýǵa tıispiz

Úkimet otyrysy barysynda O.Bekte­nov munaı-gaz salasyndaǵy memlekettik satyp alý salasyn retteý jóninde tapsyrma berdi. Atalǵan saladaǵy atqarylǵan jumystar jóninde Energetıka vıse-mınıstri Erlan Aqkenjenov birshama derek keltirdi.

Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, birinshi jartyjyldyqta kómirsýtek shıkizaty men ýrandy paıdalanýshylardyń taýarlardy, jumystar men kórsetiletin qyz­metterdi satyp alýdyń jalpy kólemindegi elishilik qundylyq úlesiniń (2,8 trln teń­ge) ortasha salalyq kórsetkishiniń ósýi baıqalady. Bul 61,6%-dy, ıaǵnı 1,7 trln teńgeni qurady. Osy kórsetkish ótken jyldyń uqsas kezeńimen (57,3%) salys­tyrǵanda 4% tarmaqqa joǵary.

«Jer qoınaýyn paıdalanýshylar men olardyń merdigerleriniń satyp alý qaǵıdalaryna qazaqstandyq óndi­rýshilerdi qoldaýǵa baǵyttalǵan ózgeris­ter engizildi. Atap aıtqanda, taýarlardy satyp alý kezinde jer qoınaýyn paıda­lanýshylar eskerýi úshin otandyq taýar óndirýshilerdiń mindetti tizilimi engizildi; tizilimde jalǵyz otandyq ta­ýar óndirýshi bolǵan kezde, odan taýardy bir kózden satyp alý tásilimen júzege asyrylady; tizilimde eki jáne odan da kóp otandyq taýar óndirýshi bolǵan kezde, taýardy satyp alý olardyń arasynda ǵana ótkiziledi (qazaqstandyq tender); ımporttalatyn taýardy satyp alýǵa arnalǵan shart taýardy óndirýshiniń Qazaqstan aýmaǵynda jergiliktendirý baǵdarlamasyn mindetti túrde usynýymen jáne ony óndirýdi qamtamasyz etýmen 5 jyldan aspaıtyn merzimge jasalady. Budan basqa, mınıstrlikke usynatyn elishilik qundylyq boıynsha esepterdiń nysany ózgertildi. Bul jer qoınaýyn paıdalanýshylar jumystar men qyz­metterdi satyp alý kezinde otandyq taýar óndirýshilerden taýarlardy satyp alýdyń sapalyq jáne sandyq dınamıkasyn qadaǵalaýǵa múmkindik beredi», dedi vıse-mınıstr.

Bıyl 10-12 shilde aralyǵynda otandyq taýar óndirýshiler habardar bolýy úshin Atyraý qalasynda satyp alynatyn munaı-gaz jabdyqtary boıynsha 3 iri jobanyń Ashyq esik kúnderi ótki­zildi. Atalǵan is-sharaǵa otandyq taýar óndirýshiler men jumystardy jetkizý­shilerdiń 300-den asa ókili qatysty.

«Qazirgi kezde iri munaı-gaz jobalary­nyń negizgi jer qoınaýyn paıdalanýshylary otandyq taýar óndirýshilermen 240 mln dollarǵa kelisimsharttarǵa qol qoıdy. Bul jumysty jalǵastyrý kerek. Sondaı-aq munaı-gaz ónerkásibi úshin óndiristiń jańa túrlerin ıgerý boıynsha 65 memorandým bekitildi. Olardy qazirden bastap ofteık-kelisimsharttarǵa transformasııalaý qajet», dedi O.Bektenov.

Úkimet basshysy Energetıka mınıstr­ligine qyrkúıek aıynyń sońyna deıin iri munaı-gaz kompanııalary men otandyq óndirýshiler arasynda 5 jyldan asatyn uzaqmerzimdi ke­­lisim­­sharttardyń kepildi jasalýyn qam­­­tamasyz ete otyryp, tıisti jumys júr­­­gizýdi tapsyrdy.