Prezıdent janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń «KISI GPS: Gylym. Pikir. Sayasat» alańynda «Prezıdenttiń Qazaqstan halqyna Joldaýyn júzege asyrýdaǵy Parlamenttiń róli» atty dóńgelek ústel ótti. Oǵan Senat tóraǵasy Máýlen Áshimbaev, Parlament depýtattary, QSZI basshylyǵy men sarapshylary qatysyp, Memleket basshysynyń eldiń odan ári ornyqty damýyna arnalǵan Joldaýynda aıtylǵan tapsyrmalardy iske asyrýdyń negizgi basymdyqtaryn talqylady.Biz Senat tóraǵasy Máýlen ÁShIMBAEV, senator Bıbigúl JEKSENBAI, Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory Erkin TUQYMOV, QSZI bas ǵylymı sarapshysy Aıgúl KО́ShERBAEVA, sondaı-aq Maqsut Narikbayev University-niń qaýymdastyrylǵan professory Múslim HASENOVTIŃ jıyn barysynda sóılegen sózderin «dóńgelek ústel» formatynda berip otyrmyz.
Aıqyn ári naqty baǵyt
Máýlen ÁShIMBAEV:
– Biz búgingi kezdesýimizde Prezıdent Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń el halqyna arnaǵan Joldaýynda kóterilgen negizgi basym baǵyttardy talqylamaqpyz. Bul qujat strategııalyq sıpatqa ıe jáne el damýynyń kóptegen salasyn qamtıdy. Memleket basshysy Úkimettiń, Parlamenttiń, memlekettik organdardyń aldyna aıqyn ári naqty mindetterdi qoıdy. Olardy júzege asyrý barlyq memlekettik jáne qoǵamdyq ınstıtýttardyń jumyla iske kirisýin talap etedi.
Sonyń biri – aqsha-nesıe saıasaty men fıskaldy saıasattyń arasyndaǵy úılesimsizdikti joıý máselesi. Mundaǵy basty oı – «kórpege qarap kósilý». Qazirgi tańda el bıýdjeti makroekonomıkalyq jaǵdaıǵa áserin tıgizgen syn-qaterlerge tap bolyp otyr. Bizdiń shyǵynymyz kiristen eki esege jýyq artyp ketti. Osyǵan oraı Prezıdent Úkimetke bıýdjet shyǵyndaryn ońtaılandyrý jáne olardyń tıimdi jumsalýyna baqylaýdy kúsheıtý boıynsha qatań sharalar qabyldaýdy tapsyrdy.
Sondaı-aq Ulttyq qordy basqarý tıimdiligin arttyryp, jergilikti jerde tıimsiz jumsalýynyń aldyn alý úshin jetildirýdi talap etip otyrǵan bıýdjetaralyq qatynastardy da ońtaılandyrý mindeti qoıyldy.
Salyq saıasaty sapaly ekonomıkalyq ósýdi yntalandyrýdyń quraly bolýǵa tıis. Osyǵan oraı fıskaldy saıasattyń jáne ekonomıka damýynyń tıimdi quraly bolatyn jańa Salyq kodeksin ázirleýdiń mańyzy zor. Jeke tabys salyǵynyń saralanǵan mólsherlemesin engizý men salyq jeńildikterin ońtaılandyrý múmkindikterin qarastyryp, tek bıznesti damytýǵa shyn máninde kómektesetin túrlerin ǵana qaldyrý qajet.
Basym baǵyttyń taǵy biri – salyqtyq ákimshilendirý isin sıfrlandyrý. Bul jemqorlyq táýekelderin azaıtyp, jalpy salyq júıesiniń ashyqtyǵy men tıimdiligin arttyrady. Jazalaý tásilderinen bas tartý men qaterlerdi basqarý júıesin jetildirý de salyqtyq ákimshilendirý tıimdiligin arttyrý úshin basym mindetter.
Prezıdent naqty ekonomıkany qarjylandyrýǵa bank sektoryn belsendi qatystyrý jáne ádiletti salyq júıesin qamtamasyz etip, bank sektoryndaǵy fınteh-ınnovasııalar men sıfrly aktıvterdi damytý úshin qolaıly jaǵdaı týǵyzatyn jańa Bankter týraly zańdy ázirleý qajettiligine de nazar aýdardy.
Bıznes júrgizý úshin ınvestısııalyq klımat pen jaǵdaılardy jaqsartý – Joldaýda kóterilgen taǵy bir mańyzdy baǵyt. Ol úshin ákimshilik kedergilerdi joıyp, ınvestorlarǵa qolaıly jaǵdaı týǵyzý qajet. Ulttyq ekonomıkaǵa ınvestorlardy tartý – memleket tarapynan naqty qoldaý tabýǵa tıis basym mindet.
Úshinshi másele – óńdeý ónerkásibin damytý men óndiris úderisine aldyńǵy qatarly tehnologııalardy engizý boıynsha júıeli sharalardy qabyldaǵan jón. Munyń bári turaqty damýǵa negiz bolady. Biz otandyq resýrstardy belsendi paıdalanyp, iri kásiporyndar men aralas óndirister kooperasııalaryn damytýymyz kerek.
Erkin TUQYMOV:
– Memleket basshysy bıylǵy Joldaýda ekonomıka salalaryndaǵy júıeli ózgeristerge qatysty birqatar mańyzdy tapsyrma berip, zańnamaǵa túzetýler engizýdi nemese jańa zańdar qabyldaýdy tapsyrdy. Sonyń biri – ekonomıkalyq belsendilikti yntalandyrýdyń jáne fınteh sektorynyń odan ári serpindi damýynyń ózekti mindetterine jaýap berýge tıis jańa Bankter týraly zańdy qabyldaý týraly aıtyp, qazirgi qoldanystaǵy zań 30 jyl buryn múldem basqa jaǵdaıda qabyldanǵanyn atap ótti.
Sonymen qatar Prezıdent tapsyrmalarynyń úlken paketi jańa salyqtyq ákimshilendirýdi kózdeıtin jańa Salyq kodeksin ázirleýge jáne qabyldaýǵa qatysty boldy. Memleket basshysy osy qujatty sapaly deńgeıde daıyndaý úshin jańa kodeksti qabyldaýdy kelesi jylǵa qaldyrý múmkindigin de jetkizdi.
Buǵan qosa, Prezıdent memlekettik kásiporyndardy basqarý saıasatyn ázirleýdi, olardyń maqsattaryn, fýnksııalaryn, túrlerin, qarjylandyrý ádisterin jáne qyzmettiń basqa aspektilerin zańnamalyq turǵydan retteýdi tapsyrdy.
Qasym-Jomart Kemeluly ınfraqurylymdy jańǵyrtý salasynda da zańnamaǵa túzetýler engizý qajet dep sanaıdy. Ol energetıkalyq jáne kommýnaldyq sektorlardaǵy kásiporyndar kórsetetin áleýmettik mańyzy bar qyzmetter túsinigin zańnamaǵa engizýdi tapsyrdy.
Sondaı-aq densaýlyq saqtaý men bilim berý salalaryn damytýǵa resýrs tartý úshin memleket-jekemenshik seriktestigi tetigin zańdy túrde bekitý, sport salasyndaǵy zańnamalardy jańartý qajettigi sekildi mańyzdy máseleler kóterildi.
Joldaýda aıtylǵan mańyzdy jaıttyń taǵy biri – Prezıdent AES salýǵa qatysty referendýmnyń kúnin bekitip berdi. Bul týraly sheshim eldiń strategııalyq damýy men ekonomıka qajettilikteriniń ósýin esepke alýǵa tıis ekenin atady.
Árıne, kómirqyshqyl gazyn bólýdi azaıtý boıynsha mindettemelerimizdi oryndaý ári IJО́ kólemin eki esege arttyrý úshin bizge energııa óndiretin, ári ekologııalyq taza qýat kózi kerek. AES týraly aıtsaq, ol kómir stansalaryna qaraǵanda ekologııalyq jaǵynan taza, óıtkeni atmosferaǵa parnıktik gazdardy bólmeıdi jáne qatty qaldyqtardy shyǵarmaıdy.
Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýty osy taqyrypta telefon saýalnamasyn ótkizgen bolatyn. Ol bizdiń qoǵamda AES salýdy qoldaıtyndar men qarsylar bar ekenin kórsetti. Saýalnamaǵa qatysqandardyń jartysy AES salý ıdeıasyn qoldady. Úshten biri apat bolý múmkindigi men qorshaǵan ortaǵa zııandyǵyn alǵa tartyp, qarsy boldy. Sondaı-aq saýalnamaǵa qatysqandardyń jartysy AES týraly kóp aqparatty bilmeıtinin, tipti keıbiri múldem eshteńe bilmeıtinin jetkizdi. Bul halyq arasynda áli de aqparattyq jumys qajet ekenin kórsetti.
Salyq – kóp talqylanǵan taqyryp
Bıbigúl JEKSENBAI:
– Osydan bir apta buryn ǵana Astanada Salyq Alıansynyń uıymdastyrýymen ótken dóńgelek ústelge qatysyp, kásipkerlerdiń janaıqaıyn tyńdap edim. Parlamenttik kanıkýl kezinde ótkizgen kezdesýlerde de salyq máselesi eń kóp talqylanǵan taqyryp boldy. Orta jáne bıznes ókilderi Parlament qaraýyna kúzde kelýge tıis bul qarjylyq qujattyń shıki tustaryn depýtattar túzep, kúzese de kásipkerlerdiń jumysyna oń áser beretin Salyq kodeksi shyqpasyn ashyna aıtqan...
Memleket basshysynyń bıylǵy Joldaýyn orta jáne shaǵyn bıznes ókilderi úshin úkili úmiti men senimin kúsheıtetin naqty sheshimder boldy deýge tolyq negiz bar. Salyq kodeksin qabyldaý bir jylǵa shegerilip, qoǵam men bıznes ókilderimen ábden talqylap, «ıleýin qandyryp», asyǵystyq tanytpaı qabyldaý, bastysy – orta jáne shaǵyn bıznestiń damýy úshin salyq saıasatyndaǵy tyń baǵyttar bolýyna Memleket basshysynyń basa nazar aýdartqany kásipkerlerdi qýantty. Ol basty maqsat-muratymyz ár qazaqstandyqtyń ál-aýqatyn arttyrý ekenin aıtty. Bıýdjet túsiminiń tómendeýi men halyq tabysynyń azaıýynyń túp-tamyry bir. Ekonomıkalyq saıasattaǵy jyldar boıy sheshilmegen «saqaldy» máseleler – salyq júıesindegi olqylyqtar, naǵyz óndiristi nesıelendirý ornyna, «qaǵaz» júzindegi mal sharýashylyqtaryn sýbsıdııalaý, bank, qarjylyq uıymdardyń tek «aýadan» aqsha jasap, qara halyqty nesıege batyrýy, naqty ekonomıkaǵa úles qosýǵa nemquraıdylyǵy, taǵysyn-taǵylardy Memleket basshysy ashyq aıtty.
Saılaýshylarmen kezdesýde kóteriletin ótkir máseleniń taǵy biri – medısınalyq saqtandyrý qorynyń jumysyna qatysty. Basqa emes, elordamyzdyń ózinde ótken jyldarmen salystyrǵanda, medısınalyq qorǵa jeke tulǵalar jarnasy aıtarlyqtaı tómendegen. Bul – halyqtyń qor jumysyna senimsizdiginiń aıqyn kórinisi.
Medısınalyq qyzmet kórsetý salasyna sıfrlandyrý júıesi tolyqqandy engizilmegendikten, kózboıaýshylyq kóp, ashyqtyq jetispeıdi. El Prezıdenti bul keleńsizdikterge núkte qoıý kerektigin shegelep aıtty. Ult densaýlyǵyna jaýapty qor men densaýlyq salasy bıýdjetten trıllıondap qarajat alyp otyryp, kóp jaǵdaıda durys qyzmetti aıtpaǵanda, múlde medısınalyq kómek kórsetpeı, qurǵaq esep berýi eń joǵarǵy deńgeıde aıtyldy.
Petısııaǵa ózgeris qajet
Múslim HASENOV:
– Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev bul Joldaýynda «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn odan ári damytý joldaryn kórsetip berdi. Atalǵan tujyrymdamanyń jarııalanǵanyna bes jyldan asyp barady. Osy baǵytta kóptegen ıgi jumys atqaryldy. Ony Senat janyndaǵy Sarapshylar keńesi, Májilis janyndaǵy Qoǵamdyq palata jumysynan kóre alamyz. Osy eki alańda da otyrystarǵa qatysyp kelemin jáne bunyń tıimdi qural ekenin aıtqym keledi.
Degenmen qalyń buqarany Parlament qyzmetine tartý máselesine qatysty aıtarym bar. Bul jerde bes aıdan beri jumys istep kele jatqan petısııa ınstıtýty týraly oıymdy ortaǵa salmaqpyn. Onyń keıbir kemshilikteri bar. Birinshiden, petısııany tek memlekettik organdarǵa, jergilikti ókildi jáne atqarýshy organdarǵa ǵana jiberý múmkindigi qarastyrylǵan. Nelikten ony Parlamentke joldaý múmkin emes degen suraq týyndaıdy. Atqarýshy bılik, Parlament depýtattaryn (biraq barlyǵyn emes) tarta otyryp, petısııa boıynsha túpkilikti sheshim qabyldaıdy. Bul jerde zań shyǵarý bastamasy quqyǵynyń sýbektisi retinde Parlamenttiń bıligin shekteıtin norma bekitilgen. Al shetel tájirıbelerin qarasaq, petısııalar zań shyǵarýshy organdarǵa da jiberilip, qaralýy múmkin.
Ekinshiden, memlekettik organdardyń quzyretterin, ýákilettilikterin, fýnksııalary men mindetterin, qylmystyq-atqarý, qylmystyq-prosestik, azamattyq prosestik, ákimshilik prosedýralyq-prosestik zańnamalardy jáne ákimshilik quqyq buzýshylyqtar týraly zańnamany, elimizdiń halyqaralyq kelisimsharttarynan týyndaıtyn mindettemelerin oryndaýdy ózgertý sekildi petısııa taqyryby bola almaıtyn kóptegen suraqtar tizimi bar. Bizdiń oıymyzsha, bul suraqtar petısııa taqyryptary aıasynan negizsiz alynyp tastalǵan jáne azamattarymyzǵa túrli aspektiler boıynsha óz ustanymdaryn bildirý múmkindikterin shekteıdi.
Úshinshiden, memleket pen azamattyq qoǵamnyń ózara is-qımyly salasyndaǵy ýákiletti organnyń petısııanyń zańnamalyq sharttarǵa sáıkestigin tekserýdi júzege asyrýǵa jáne petısııany qabyldamaý nemese qabyldaý týraly sheshim qabyldaýǵa jeke-dara quzyreti belgilengen. Bul jerde zańdylyqty qamtamasyz etý jáne adam quqyqtaryn saqtaý úshin Adam quqyqtary jónindegi ýákildiń jáne Ádilet mınıstrliginiń tujyrymyn alý mindetti prosedýrasyn qarastyrý kerek.
Meniń oıymsha, petısııada qaralýy tıis máseleler tizimin keńeıtý qajet. Sondaı-aq azamattarǵa petısııa arqyly Parlament depýtattaryna da júginý múmkindigin berý kerek. Qazir petısııany memlekettik organ qaraýy úshin 50 myń qol jınaý mindet bolsa, Parlament qaraýy úshin 100 myń qol dep bekiteıik. Bul san elimizdegi jumysqa qabiletti adamdardyń bir paıyzy. Iаǵnı mundaı qalyń buqarany alańdatqan másele bolsa, ony Parlamenttik tyńdaýlarda qaraýǵa negiz bar dep oılaımyz.
Erkin TUQYMOV:
– Álbette, konstıtýsııalyq reformadan keıin jańa, neǵurlym demokratııalyq qaǵıdattar boıynsha saılanǵan Parlament «yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» formýlasyna sáıkes jańa tásildermen jumys isteýge daıyn ekendigin kórsetti. VIII saılanǵan Parlament depýtattary zań shyǵarý bastamasy quqyǵyn kóbirek paıdalanyp keledi. Depýtattar bastamashylyq etken zań jobalarynyń sany ósti. Birinshi sessııada olar 14 zań jobasyna, ekinshi sessııada 37 zań jobasyna bastamashylyq jasady.
Sonymen birge ázirlenetin jáne qabyldanatyn zańdardyń sapasy men tıimdiligi zań shyǵarý qyzmetin saraptamalyq-taldamalyq qoldaýǵa, qabyldanǵan zańdardy sarapshylarmen, jurtshylyqpen keńinen talqylaýǵa baılanysty ekenin atap ótken jón.
Memleket basshysy Ulttyq quryltaıdyń «Ádiletti Qazaqstan – Adal azamat» atty ekinshi otyrysynda atap ótkendeı, «Qoǵam tynysy árdaıym nazarda bolýy óte mańyzdy. Sheshim qabyldaǵanda jurttyń usynys-tilekterin, pikirin eskerý qajet. Barlyq quzyrly organdar osyndaı tásilmen jumys isteýge mindetti. «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasynyń mán-mańyzy, ózegi – osynda».
Joǵaryda aıtylǵandaı, Parlamenttiń eki palatasynyń janynda konsýltatıvtik-keńes organdary jumys isteıdi. Senat Maqsut Narikbayev University-men birge Jobalyq keńsesiniń akseleratoryn iske qosty.
Parlamentke Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty janynan qurylǵan «KISI GPS» sarapshylar alańshasynyń, Ekonomıkalyq damý jónindegi saparshylar keńesiniń, Syrtqy saıasat jónindegi sarapshylar keńesiniń jáne aımaqtyq sarapshylar keńesiniń de áleýetin de óz jumysynda paıdalanýdy usynar edim.
Qoǵam pikiri eskeriledi
Máýlen ÁShIMBAEV:
– Memleket basshysy oblysaralyq jáne aýdanaralyq joldardy orta deńgeıde jóndeý baǵdarlamasynyń aýqymyn keńeıtip, sonyń aıasynda keminde 10 myń shaqyrym joldy qamtýdy tapsyrdy.
Odan bólek, Úkimet jyl sońyna deıin energetıka jáne kommýnaldyq sharýashylyq salasyn jańǵyrtý jónindegi jańa ulttyq jobany qabyldaýǵa tıis. Joldaýdaǵy negizgi erekshelikterdiń biri bıylǵy 6 qazanda atom elektr stansasyn salýǵa qatysty jalpyulttyq referendým ótkizý máselesi ekeni anyq. Bul referendým mańyzdy sheshimderdi azamattardyń qatysýymen qabyldaý arqyly «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn iske asyrýdyń jarqyn kórinisi bolary sózsiz.
Aıgúl KО́ShERBAEVA:
– Men Prezıdenttiń bul Joldaýda halyqtyń tabysyn arttyrý máselesine aıryqsha toqtalǵanyn aıta ketkim keledi. Ol úshin ne isteý kerek? Árıne, eń bastysy ekonomıkamyzdy damytýymyz qajet. Qasym-Jomart Kemeluly aqsha saıasaty, nesıelendirý, salyq saıasaty, energetıkalyq máseleler, t.b. ózekti jaıttardy kóterdi. Osy aıtylǵan salalardaǵy olqylyqtardyń bárin bir «pazl» retinde jınastyrsaq, ekonomıkamyzdy turaqtandyryp, qordalanǵan kóp problemanyń sheshimi aıqyndalady.
Men halyqtyń ál-aýqatyn kóterý salasynda eńbek etip júrgendikten aıtarym, eń aldymen adamdar óz qarym-qabiletin durys anyqtap, sol arqyly áreket etýdi úırenýleri kerek. Prezıdent keshegi Joldaýynda «kórpege qarap kósilý» týraly aıtty. Biz óz múmkindikterimizdi tıimdi paıdalanýymyz qajet. Ár adamnyń taldaý deńgeıi men tájirıbelik deńgeıi bolady. Osy eki deńgeıdi qosyp, áreket ete bilsek, oń sheshim qabyldaımyz jáne durys is jasaımyz.
Qazir halyqtyń nesıe qaryzdarynyń kóbeıip ketkendigi kóp aıtylyp júr. Bul da joǵaryda aıtqan sózimnen shyǵatyn másele. Bul problemany sheshý úshin ár adam qarjylyq saýattylyqty úırenýi kerek. «Meniń tólem qabiletim qandaı deńgeıde? Bul aqshany qalaı, qaıda jumsaımyn?» degen suraqqa jaýap bere alýy qajet. Strategııalyq menedjment adamǵa osyny úıretedi. Eger biz kerek degen zattyń bárin alý úshin nesıemizdi kóbeıte bersek, ony jabýǵa shynaıy tabysymyz jetpeı qalady. Tabys pen shyǵyn balansyn turaqtandyrý úshin ne isteýimiz kerek? О́tken jyldary elimizde halyqqa nesıeni qalaı alý men jumsaý joldaryn úıretetin jobalar bolǵan edi. Sol jobalardy jalǵastyrǵan jón. Sebebi adamnyń bári ekonomıst, qarjyger emes. Olarǵa baǵyt-baǵdar, aqyl-keńes kerek. Halyqqa tek aqparat retinde aıtpaı, is júzinde kórsetip, úıretetin jobalar kóbirek bolǵan durys dep esepteımin.
Jol apaty jáne sarbazdar qaýipsizdigi
Bıbigúl JEKSENBAI:
– О́zekjardy máselelerdiń taǵy bir parasy kóptiń bir kisideı kóńil aýdaryp, birlese sheshimin qajet etedi. Ol – jyl basynan beri jol kólik apatynan 1 300-den astam adam qaza taýyp, 16 myńnan astam adam zardap shegýi. Bul másele jaıynda ótken sessııada Úkimetke arnaıy depýtattyq saýal da joldaǵan edim. Jyl ótken saıyn kólik júrgizýshileriniń daıyndyq deńgeıi tómendep barady. Mektepte júrgizýshi kýáligin arnaıy oqymaı-aq alý faktileri úırenshikti jaıtqa aınaldy.
Osy tusta, Norvegııadaǵy otandasymyzdyń áńgimesi eske túsedi. Alty jyl kólik júrgizýshi kýáligin alýǵa emtıhan tapsyryp, ala almaǵanyn, kerisinshe, zańger mamandyǵynyń dıplomyna qol jetkizýi jeńilirek bolǵanyn aıtqan edi. Mundaı talap nátıjesinde Skandınavııa elderinde jol kólik apaty óte tómen.
Áskerdegi sarbazdar qaýipsizdigine armııa basshylyǵynyń jaýapkershiligi týraly el Prezıdentiniń sózi qanshama qamkóńil bolǵan ata-analarǵa demeý ekeni sózsiz. Endigi mindet – qoǵamdyq baqylaýdy kúsheıte otyryp, zańnamalyq turǵydan da bul máseleni tarqatýdy qol alý. Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstandy jaıly jáne qaýipsiz elge aınaldyrýdy óziniń basty basymdyqtarynyń biri dep atady.
Memleket basshysy: «Bizdiń qoǵamda zań men tártip ústemdik qurýǵa tıis. Bul – búkil qoǵamnyń jáne ár adamnyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge qatysty eń basty talap. Biz sonda ǵana Ádiletti, Taza jáne Qaýipsiz Qazaqstandy qura alamyz. Osy strategııalyq maqsatymyzǵa jetý úshin elimizdiń beıbit ómir súrýine jáne turaqty damýyna qolaıly syrtqy jaǵdaı qalyptastyrýymyz qajet. Bul – qazirgi asa kúrdeli geosaıası ahýal kezinde óte joǵary kásibılikti talap etetin dıplomatııanyń mindeti» dedi. Túısingen janǵa alyp-qosary joq, túıindi sóz osy dep oılaımyn.
Máýlen ÁShIMBAEV:
– Senat zań shyǵarý qyzmetiniń sapasyn arttyrý úshin ǵylymı-saraptamalyq qaýymdastyqpen belsendi jumys istep keledi. Biz sarapshylardyń tıimdi, ózekti zańnamalyq bastamalar ázirleýge yqpal etetin usynystary men ıdeıalaryn árdaıym eskerýge tyrysamyz. Qazir Parlamenttiń aldynda Memleket basshysy júktegen tapsyrmalardy iske asyrýǵa arnalǵan sapaly zańdar qabyldaý mindeti tur. Bul iste Sarapshylar klýby jáne basqa da alańdar aıasynda sarapshylarmen jumys jandana túsedi.
Osy rette búgingi talqylaý da Parlamenttiń zań shyǵarý qyzmetiniń sapasyn arttyrýǵa yqpal etedi dep senemin. Biz zańnamalyq jumysty saraptamalyq turǵydan qamtamasyz etýdi kózdeıtin usynystarǵa qashanda ashyqpyz. Sondyqtan sarapshylardy Senattyń saraptama jáne dıalog alańdarynyń jumysyna belsendi qatysýǵa shaqyramyz.
Daıyndaǵan –
Eskendir ZULQARNAI,
«Egemen Qazaqstan»