Ortalyq referendým komıssııasynyń tóraǵasy Nurlan Ábdirovtiń ınspeksııalyq saparlar barysynda barǵan kelesi óńiri Batys Qazaqstan oblysy boldy. Ol aımaqtyń 6 qazan kúngi respýblıkalyq referendýmǵa daıyndyǵyn tekserdi.
Sapar aıasynda ORK tóraǵasy birqatar ýchaskede bolyp, daýys berýge daıyndyq barysymen tanysty. Ýchaskelerdi jabdyqtaý jáne daýys berýshiler úshin qolaıly jaǵdaı jasaý máselelerine erekshe nazar aýdaryldy. Saparǵa ORK múshesi Shavhat О́temisov pen apparattyń jaýapty qyzmetkerleri qatysty.
Aýmaqtyq referendým komıssııalary tóraǵalarynyń, jergilikti atqarýshy jáne quqyq qorǵaý organdary ókilderiniń qatysýymen ótken semınar-keńeste óńirde azamattardyń tizimin naqtylaý, referendýmdy materıaldyq-tehnıkalyq qamtamasyz etý, saılaý kezeńinde zańdylyq pen quqyqtyq tártipti saqtaý boıynsha jumystar týraly baıandamalar tyńdaldy, aldaǵy naýqannyń negizgi erekshelikteri talqylandy.
О́ńir boıynsha 505 ýchaskelik komıssııa jumys isteıdi, olardyń quramynda 3 220 adam bar. Batys Qazaqstan oblysynda barlyǵy 449 251 saılaýshy tirkelgen, onyń 19 myńnan astamy – múgedektigi bar adamdar. Olar úshin daýys berýge barlyq jaǵdaı jasalady, turǵyndardy áleýmettik jeliler, messendjerler arqyly aqparattandyrý uıymdastyrylady, arnaıy onlaın-servıster iske qosylady. 13 call-ortalyq ashylady, 109 qyzmeti de bolady.
Kezdesý barysynda Nurlan Ábdirov respýblıkalyq referendým týraly zańnamadaǵy jańalyqtardy jáne osy naýqannyń erekshelikterin túsindirdi, sondaı-aq komıssııalardyń barlyq múshesin úzdiksiz jáne sapaly oqytý qajettiligine nazar aýdardy.
ORK tóraǵasy kóktemgi sý tasqyny kezinde sý basý aımaǵynda qalǵan referendým ýchaskeleriniń jaǵdaıyna erekshe nazar aýdardy. Osy maqsatta ol Terekti aýdanynyń Podstepnoe aýlyna bardy, onda №384 ýchaske sý tasqynynan zardap shekti. Qazirgi ýaqytta munda qalpyna keltirý jumystary aıaqtaldy jáne referendým ótkizýge úı-jaı tolyǵymen daıyn.
Elektoraldy oqytý úderisine monıtorıng júrgizý maqsatynda ORK basshysy Oral qalasynyń ýchaskelik komıssııalarynyń tóraǵalaryna arnalǵan trenıngke qatysyp, sóz sóıledi. «Daýys berý kúni» trenınginiń maqsaty – referendým kúni júzege asyrylatyn rásimderdi sapaly meńgerý, azamattar tizimimen, esepten shyǵarý kýálikterimen, azamattardyń aýyzsha jáne jazbasha ótinishterimen jumys isteýdiń praktıkalyq daǵdylaryn qoldaný, qoǵamdyq birlestikter ókilderimen qarym-qatynas jasaý. Baıqaýshylar men buqaralyq aqparat quraldary úshin qajetti jaǵdaı jasaýdyń mańyzy atalyp ótti. Saılaý úderisine qatysýshylardyń barlyǵy daýys bergen kúni referendým ýchaskelerinde tártip erejelerin mindetti túrde saqtaýyn komıssııa músheleriniń qaperine saldy.
Qazaqstannyń ınnovasııalyq jáne telekommýnıkasııalyq júıeler ýnıversıtetinde referendým týraly zańnamany bilýge arnalǵan Oral qalasynyń stýdenttik komandalarynyń kvız-trenıngi ótti. Týrnır jastar tarapynan úlken qyzyǵýshylyq týdyryp, olardyń referendýmdy uıymdastyrý men ótkizýdiń quqyqtyq aspektilerinen qanshalyqty habardar ekenin kórsetti.
«Aldaǵy referendým – Táýelsiz Qazaqstan tarıhyndaǵy tórtinshi referendým. О́zderińiz biletindeı, birinshi jáne ekinshi referendým 1995 jyly, al úshinshi referendým 2022 jyldyń 5 maýsymynda ótti. Osynaý plebıssıtterge jastar árqashan belsendi qatysqany qýantady. Bul olardyń el taǵdyryna jáne bolashaǵyna áser etý nıetin kórsetedi. Jastar – bizdiń bolashaǵymyz ǵana emes, qazirgi zamannyń belsendi kúshi. Olardyń ustanymy, energııasy jáne ózgerýge degen talpynysy qurmetke laıyq. Jastardyń referendýmǵa qatysýy – tek daýys berý ǵana emes, bul azamattyq jaýapkershiliktiń kórinisi jáne ómirdi jaqsartýǵa degen umtylys. «Qoldaımyn» nemese «qarsy» – bul árqaısyńyzdyń pikirińiz, alaıda referendýmda árkimniń daýys berý mindeti», dedi N.Ábdirov.
Qalyptasqan dástúr boıynsha Tasqala aýdanynyń Tasqala kentinde ORK basshysy Aqjaıyq, Tasqala, Terekti jáne Báıterek aýdandarynyń jastar ókilderimen kezdesti. Kezdesý barysynda ORK tóraǵasy jastarǵa 2022 jylǵy konstıtýsııalyq reforma konteksindegi eldiń jańartylǵan saılaý júıesiniń erekshelikteri, respýblıkalyq referendým týraly zańnamadaǵy jańalyqtar, saılaý salasyndaǵy ózekti trendter men halyqaralyq tájirıbe týraly aıtyp, basqa elderdiń saılaýyna halyqaralyq baıqaý aıasynda qatysýdan alǵan áserimen bólisti. Jastar óz kezeginde saılaý úderisine jańa aqparattyq tehnologııalardy engizý, onlaın rejimde daýys berý, baıqaýshylardyń tobyn qurý, ákim bolý úshin kandıdattarǵa qoıylatyn talaptar týraly jáne basqa da máselelerge qyzyǵýshylyq tanytty.
Sońynda jastar elektoraldyq salanyń ózekti máseleleri boıynsha dástúrli onlaın-saýalnamaǵa belsendi qatysty. О́ńirdegi barlyq kezdesýinde ORK basshysy zańnamany qatań saqtaý, jasyryn daýys berýdi, saılaý úderisi kezeńderiniń jarııalylyǵy men ashyqtyǵyn qamtamasyz etý qajettiligine erekshe nazar aýdarǵanyn atap ótken jón.