Keshe referendým naýqany aıasynda Ortalyq referendým komıssııasynyń otyrysy ótti. Onda 6 qazanǵa belgilengen respýblıkalyq referendýmdy daıyndaý ári ótkizý máseleleri qaraldy.
Otyrysqa cyrtqy ister, densaýlyq saqtaý mınıstrlikteriniń, sondaı-aq Táýelsiz Memleketter Dostastyǵynyń (TMD) baıqaýshylar mıssııasynyń, BAQ ókilderi qatysty. Beınekonferensııa rejiminde oblystardyń, Astana, Almaty, Shymkent qalalarynyń aýmaqtyq referendým komıssııalarynyń tóraǵalary men músheleri qatysty. Sýrdoaýdarmasy bar onlaın-translıasııa komıssııanyń ınternet-resýrsy jáne Youtube arqyly ótti.
Otyrysty ashqan ORK tóraǵasy Nurlan Ábdirov referendým jónindegi naýqandy uıymdastyrý jáne ótkizý barysynda Ortalyq referendým komıssııasy dástúrli túrde shet memleketter men halyqaralyq uıymdardyń baıqaýshylarymen tyǵyz qarym-qatynas jasaıtynyn atap ótti.
Kún tártibindegi birinshi másele halyqaralyq uıymdar men shet memleketterdiń baıqaýshylaryn akkredıtteý qorytyndylary týraly ORK hatshysy Muhtar Erman baıandama jasady. Ol «2024 jylǵy 6 qazanǵa belgilengen respýblıkalyq referendým ótkizý kezinde shet memleketterdiń, halyqaralyq uıymdardyń baıqaýshylary, sheteldik buqaralyq aqparat quraldary ókilderiniń qyzmetiniń keıbir máseleleri týraly» 3 qyrkúıektegi qaýlyǵa sáıkes, akkredıtteý Astana ýaqyty boıynsha 30 qyrkúıekte saǵat 18.00-de aıaqtalǵanyn habarlady.
Osylaısha, Qazaqstanda atom elektr stansasyn salý jónindegi respýblıkalyq referendýmda baıqaýǵa 30 shet memleket pen 4 halyqaralyq uıym (Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy, Shanhaı yntymaqtastyq uıymy, Túrki memleketteri uıymy, Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńes) atynan 177 baıqaýshy qatysady.
ORK shaqyrýy boıynsha referendým ótkizý kezinde baıqaýǵa 14 memlekettiń ortalyq saılaý organdarynyń ókilderi, onyń ishinde Ázerbaıjan, Belarýs, Tájikstan jáne О́zbekstannyń ortalyq saılaý organdarynyń tóraǵalary qatysady.
Otyrysta Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Roman Vasılenko mınıstrliktiń 37 elden 200 sheteldik jýrnalıst akkredıttelgenin, olar da respýblıkalyq referendým ótkizýdi baıqap, jarııalaıtynyn habarlady.
Otyrystyń ekinshi máselesine kóshken ORK basshysy Referendým týraly konstıtýsııalyq zańnyń normalaryna sáıkes, ýchaskelik referendým komıssııalary daýys berý kúni, ýaqyty, orny jáne tártibi týraly azamattardy daýys berý kúnine deıin 10 kúnnen keshiktirmeı, ıaǵnı osy jyldyń 26 qyrkúıegine deıin habardar etkenin atap ótti. Osy naýqanda komıssııalar daýys berýge quqyǵy bar azamattardy referendýmǵa jeke shaqyrýǵa den qoıdy. Shaqyrýlardyń biryńǵaı nysanyn ORK aýmaqtyq referendým komıssııalarymen birlesip ázirledi.
Budan ári aýmaqtyq referendým komıssııalarynyń tóraǵalary daýys berý kúnine daıyndyq barysy, sondaı-aq azamattardy aqparattandyrý jóninde qabyldanǵan sharalar jáne jekelegen ýchaskelerde daýys berýdiń bastalýy men aıaqtalýynyń ózge ýaqytyn belgileý týraly baıandady.
ORK tóraǵasy Ortalyq referendým komıssııasy azamattardy referendýmǵa daıyndyq barysy týraly aqparattandyrýǵa kóp kóńil bóletinin atap ótti.
Azamattardyń aldaǵy referendýmdy daıyndaý men ótkizý týraly tolyq ári shynaıy aqparat alý quqyǵyn qamtamasyz etý maqsatynda Ortalyq referendým komıssııasy aqparattyq-túsindirý materıaldarynyń (beıne-aýdıorolıkter, plakattar, ádistemelik jáne basqa materıaldar) keshenin ázirledi. Sondaı-aq SMS-habarlamalar, mobıldi bankıngterde PUSH-habarlamalar arqyly azamattardy qosymsha habardar etý kózdelgen. Bul jumys daýys berý kúnine deıin jalǵasady.
N.Ábdirov «Saılaý týraly» konstıtýsııalyq zańda belgilengen talaptarǵa sáıkes júrgizilýge tıis respýblıkalyq referendýmǵa baılanysty qoǵamdyq pikirge saýal salýdyń zańnamalyq aspektilerine de nazar aýdardy. Ol referendým jáne saılaý týraly zańnamaǵa sáıkes qoǵamdyq pikirge saýal salý nátıjelerin, referendým nátıjeleriniń boljamdaryn, referendýmǵa baılanysty ózge de zertteýlerdi buqaralyq aqparat quraldarynda, onlaın-platformalarda daýys berý kúnine deıin bes kún ishinde jáne daýys berý kúni jarııalaýǵa jol berilmeıtinin eske saldy.
Kún tártibindegi úshinshi másele – respýblıkalyq referendýmda daýys berý kúni sanıtarlyq-profılaktıkalyq sharalardy qamtamasyz etý týraly Bas memlekettik sanıtarlyq dárigeri Sarhat Beısenova habarlady. Onyń aıtýynsha, respýblıkada koronavırýs ınfeksııasyna qatysty epıdemııalyq jaǵdaı turaqty. О́tken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda syrqattanýshylyq 7 esege azaıdy. Osy jyldyń qyrkúıeginde respýblıkada JRVI-dyń 544 myń jaǵdaıy tirkeldi, bul ótken jyldyń qyrkúıeginde syrqattanýshylyq deńgeıinen 27%-ǵa tómen.
Respýblıkalyq referendým ótkizý kezinde JRVI jáne tumaýmen syrqattanýshylyq boıynsha epıdemııalyq maýsymnyń bastalýyn eskere otyryp, referendýmǵa qatysýshylardyń jınalýyna jol bermeı, olardyń aǵynyn retteý, aýany baptaý júıesiniń úzdiksiz jumys isteýin qamtamasyz etý, daýys berýge arnalǵan úı-jaılardy turaqty jeldetý, sondaı-aq arnaıy jýǵysh zattardy qoldana otyryp, ylǵaldy jınaý júrgizý usynyldy.
Otyrystan keıin buqaralyq aqparat quraldary úshin dástúrli brıfıng ótti. Jıyn barysynda ORK músheleri, memlekettik organdardyń ókilderi jáne basqa da spıkerler jýrnalısterdiń suraqtaryna jaýap berdi.