Asqaraly taýdy, quzar shyńdardy ańsaý adamzat balasynyń bıikke degen ǵashyqtyǵynan týyndaǵan. Adam aıaǵy baspaǵan quzar shyńǵa taban tireý – alynbas qamaldy baǵyndyrǵanmen birdeı. Ulttyq ulannyń «Shyǵys» óńirlik qolbasshylyǵyna qarasty 5518 áskerı bóliminiń qatardaǵy jaýyngeri Dmıtrıı Kazansev te jastaıynan taýǵa qumar bolyp ósken. Ol bir kezderi elimizdiń eń bıik núktesi Han Táńiri shyńyna órmelep shyǵyp, óziniń bala kezgi armanyna jetken.
Onyń taýǵa qumarlyǵy aıaqastynan bastalǵan. Alǵashqyda eshbir daıyndyǵy bolmasa da, alpınısterge ilesip bıikke órmeleý saparyna qatysypty. Alaıda alǵashqy joryǵy aıtarlyqtaı nátıjeli bola qoımaǵan. Sodan keıin shyńǵa órmeleýshi sportshylardyń keńesimen tyńǵylyqty daıyndyqtan ótken. Bul onyń stýdent kezi edi.
«Almatyda alpınısterge arnalǵan arnaıy jasandy taý jynystarynan turatyn sport qalashyqtary bar. Ol jaqta alyp taýdy baǵyndyrýda qandaı qaýipsizdik erejelerin saqtaý kerek ekenin úırenip, taýǵa shyǵý sheberlikterin shyńdaýǵa bolady. Mine, men osy bir sport alańqaıynda úzdiksiz daıyndyqtan óttim. Sondaı-aq ottegi maskasyn taǵyp, tańǵy júgiriske kóshtim. Arqama on lıtrlik sý bótelkesi salynǵan sómkeni asynyp nemese gir tastaryn kóterip júrýdi ádetke aınaldyrdym. Almaty qalasynda Abaı dańǵylymen jeti-segiz shaqyrymdy eńserýdi maqsat tuttym. On kılo salmaq arqama úırenshikti bolǵanda, jıyrma kılo salmaqty kótere bastadym. Meniń mundaı aýyr salmaqqa kóshkenime alpınıster tobynyń jetekshisi arqaý boldy. Ol maǵan júk tasýshy bolsań, kılosyna 5 dollar tóleımiz dep aıtqan edi. Aqsha tabýǵa talpynǵan stýdentke budan artyq qandaı qulshynys qajet», deıdi D.Kazansev.
Dmıtrııdiń eń alǵashqy baǵyndyrǵan asýy – Alataýdyń «Astana shyńy». Teńiz deńgeıinen eseptegende bıiktigi – 4 376 metr. Oǵan keıipkerimiz bes qarýyn saılanyp, joǵary daıyndyqpen barǵan.
«Bizdi tikushaq taýdyń belgili bir deńgeıine deıin ákep tastady. Ol jerge azyq-túlik, qural-jabdyqtarymyzdy tastap, joǵary qaraı birimizdiń artymyzdan birimiz espe arqan arqyly kóterildik. Meniń arqamda 37 kılo salmaǵy bar júk sómkesi boldy. Ol kún men úshin aýyr synaqqa aınaldy. Alaıda tabandy túrde jasaǵan jattyǵýlarym bul joryqta óz jemisin berdi», deıdi.
Odan keıin Ile Alataýynyń eń bıik núktesi – Talǵar shyńyn da baǵyndyrypty. Bul shyńnyń quzar bıigi 5 myń metrden asady eken. Jyl on eki aı aq qarmen búrkengen Tıan-Shan taý jotalarynyń soltústik silemin baǵyndyrý ońaıǵa soqpaǵan. О́ıtkeni alǵashqy bıik shyńdardaı qar men qara jeri tarǵyldanyp jatpaıdy. Aınala – túgel appaq qar. Bundaı ýaqytta arqańa asynǵan sómkeńniń salmaǵy da ulǵaıa túsedi. Ústińe kıgen qalyń kıim de júk ústine júk. Onyń ústine omby qarda omaqasyp shalt bassań, qar kóshkini týyndap ketýi de ǵajap emes.
«Qasat qardyń mashaqatyna tap boldym. Alaıda bul jaǵdaı meniń taýǵa shyǵýǵa degen qulshynysymdy qaıtarmady. Qaıtpas qaısar minezime tánti bolǵandar meniń tarapyma jyly lebizderin joldady. Jalpy, taý shyńyna órmelegender tek qoldyń ǵana emes, aıaqtyń da kúshin tıimdi paıdalanǵany abzal. Taý shyńyna órmeleý árbir maqsatshyl azamatqa alasarmas bıikterdi baǵyndyrýǵa, basqa túsken syn-synaqqa synyp qalmaı, taısalmaı, árdaıym jeńimpaz bola bilýge úıretedi. Keı kezde shyńnyń quzar basyna shyqqanda taýǵa órmeleýshiler ishki emosııasyn shyǵarady. Bireýi aıǵaı salsa, bireýi kóz jasyna erik beredi. Ásirese kóńildiń mundaı alabóten shaǵyna Otanymyzdyń eń bıik núktesi shyǵys Tıan-Shan taýyndaǵy Han Təńirine shyqqanda kýáger boldym», deıdi keıipkerimiz.
Alpınıster tobyn Han Táńiriniń belgili bir jazyq baýraıyna deıin tikushaq alyp kelgen. Ári qaraı eki aıaqqa senim artyp, bıikke órleý bastalypty. D.Kazansevtiń aıtýynsha, onyń ómirindegi osy eń mańyzdy sapary sátti aıaqtalyp, elimizdiń basty bıik shyńyn baǵyndyrǵan. Bul – álbette, ekiniń biriniń qolynan kelmeıtin erlik. Bálkim, alǵyr jigittiń áskerı boryshyn óteýge kelýi de osy tózimdiligi men shydamdylyǵynan shyǵar.
Keıipkerimiz alpınızmnen úlken jetistikterdi baǵyndyrý úzdiksiz eńbekti, belgili bir daryndy qajet etetinin aıtady. Qoldanbaly jáne sporttyq daǵdylardy qalyptastyrady. Adam motorıkasynyń jan-jaqty damýyna septigin tıgizedi. Fızıkalyq belsendiliktiń uzaqtyǵy adamdy tózimdilikke, sabyrlylyqqa tárbıeleıdi.
«Jalpy, taý sportynan keıin Ulttyq ulan sapynda merzimdi áskerı qyzmetimdi ótkerýge kelgenimde eshqandaı qıyndyqqa kezikpedim. Ásirese dene daıarlyǵynda úzdikter qatarynan kórindim. Bul sport túriniń bir tıimdi tusy – saǵan aınalańdaǵy keremet peızaj kóterińki kóńil kúı syılaıdy. Álemde tabıǵattan kórkem jáne onymen qarym-qatynasta bolýdan ádemi eshteńe joq. Bıik taýly landshaftyń alýan túrli qyrat-buıraty kóz aldymnan ketpeıdi», deıdi ol.
Ulttyq ulan sapynda Otan aldyndaǵy boryshyn óteýdi ózine abyroı sanaıtyn Dmıtrıı óziniń bolashaǵyna senimmen qaraıdy. Aldaǵy ýaqytta Han Táńiri shyńyn ekinshi ret baǵyndyrǵysy keletinin aıtty. Birinshi ret alpınıster salǵan súrleý arqyly shyqsa, endi tikeleı jartas arqyly shyǵýdy maqsat tutady. Bul – naǵyz kózsiz erlerdiń ǵana qolynan keletin sharýa. Onyń qaýipti ekenin de moıyndaıdy.
«Eger men quz-jartasty aýyzdyqtaý arqyly shyń basyna kóterilsem, «Altyn muzjarǵysh» júldesine ıe bolamyn», deıdi keıipkerimiz.
Biz taýǵa yntyq tarlanǵa merzimdi áskerı qyzmetin sátti ótkerip, alǵa qoıǵan armanyna jete berýine tilektestik bildirdik.