Senat spıkeri Máýlen Áshimbaevtyń tóraǵalyǵymen Ornyqty damý salasyndaǵy ulttyq maqsat-mindetterdiń iske asyrylýyna monıtorıng júrgizý jónindegi Parlamenttik komıssııanyń kezekti otyrysy ótti. Onda Komıssııa músheleri Ornyqty damý maqsattaryn iske asyrý aıasynda genderlik teńdikti qamtamasyz etýge jáne áıelderdiń múmkindikterin keńeıtýge (ODM-nyń 5-maqsaty) arnalǵan máseleni talqylady.
Bul baǵytta áıelderdiń ekonomıkalyq jáne saıası belsendiligin arttyrý, genderlik teńgerimsizdik máseleleri, eńbekaqy alshaqtyǵy sııaqty birqatar mańyzdy másele qamtylǵan.
Palata tóraǵasy atap ótkendeı, Qazaqstan úshin genderlik teńdik máselesiniń mańyzy zor. О́ıtkeni el halqynyń 50 paıyzdan astamyn áıelder qaýymy quraıdy. Al bul – azamattardyń 10 mıllıonnan astamy degen sóz. Áıelderdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý jáne olardyń áleýetin iske asyrýǵa jaǵdaı jasaý – memleket pen qoǵamnyń aldynda turǵan basty mindetter. Sondyqtan atalǵan baǵytqa Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev basa mán berip otyr.
«Memleket basshysynyń Jarlyǵymen 2022 jyly 2030 jylǵa deıingi otbasylyq jáne genderlik saıasat tujyrymdamasy ózektendirildi. Byltyr Prezıdentimizdiń tapsyrmasymen turmystyq zorlyq-zombylyqqa qatysty jaýapkershilik kúsheıtildi. Bul – Parlament depýtattary, Úkimet pen azamattyq sektordyń aýqymdy ári úılesimdi jumysynyń nátıjesi. Qazaqstan genderlik teńdikti qamtamasyz etý jónindegi mindettemelerdi qosa alǵanda, adam quqyqtary salasyndaǵy halyqaralyq sharttar men kelisimderdi belsendi qoldaıdy jáne oryndaıdy. Búginde Dúnıejúzilik ekonomıkalyq forýmnyń Jahandyq genderlik alshaqtyq ındeksine sáıkes Qazaqstan 146 eldiń ishinde 76-orynda turǵanyn atap ótken jón», dep Senat tóraǵasy ekonomıkalyq damýdy aıtarlyqtaı yntalandyrýǵa jáne eldegi ósýdi arttyrýǵa qabiletti áıelderdi iskerlik belsendilikke keńinen tartýdyń mańyzdy ekenine nazar aýdardy.
M.Áshimbaevtyń aıtýynsha, eńbek naryǵynyń 48 paıyzǵa jýyǵyn áıelder qurasa da, olardyń arasyndaǵy jumyssyzdyq úlesi joǵary, al jalaqy kólemi erlerge qaraǵanda orta eseppen 26 paıyzǵa az bolyp qalyp otyr. Aýyldaǵy áıelderdiń ekonomıkalyq belsendiligi de áli tómen deńgeıde. Sondaı-aq jynysyna qaraı kásibı bóliný derekteri de joq emes. Áıelder negizinen az tólenetin jáne ınnovasııalyq sektorlarda kóp shoǵyrlanǵan.
«Áıelderdiń eldiń qoǵamdyq jáne saıası ómirine qatysý máselesine erekshe nazar aýdarý kerek. Jahandyq genderlik alshaqtyq ındeksi boıynsha Qazaqstannyń bul baǵyttaǵy kórsetkishi kóńil kónshitpeıdi. Qazirgi tańda elimizde atalǵan kórsetkishti jaqsartatyn aıtarlyqtaı áleýet bar. Degenmen joǵaryda atalǵan teńgerimsizdik áıelderdiń áleýetin iske asyrýdy jáne genderlik salada teńgerimdi saıasat júrgizýdi shekteıdi. Osyǵan baılanysty búginde bul baǵyttar depýtattardyń, memlekettik organdar men azamattyq qoǵam ókilderiniń erekshe nazaryn jáne olardyń úılesimdi jumysyn talap etedi», dedi palata spıkeri.
Sondaı-aq Parlamenttik komıssııa tóraǵasy múddeli taraptardyń atalǵan saladaǵy qazirgi jaǵdaıdy jaqsartýǵa qatysty birlesken jumysyna arnalǵan negizgi mindetterge toqtaldy.
«Áıelderdiń ekonomıkalyq jáne saıası ómirge belsendi qatysýyna kedergi keltiretin negizgi faktorlardyń biri olardyń qoǵamdaǵy róli týraly dástúrli túsinikter men qasań qaǵıdalar ekeni belgili. Biz bul máseleni baıypty túrde taldap, osyndaı uǵymdy ózgertý úshin barlyq deńgeıde tıisti jumys júrgizgen jón. Áıelderdiń qoǵamdyq jáne saıası ınstıtýttardyń jumysyna belsendi aralasýyn qamtamasyz etý de mańyzdy. Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev 2029 jylǵa qaraı IJО́-ni eki esege ulǵaıtý jóninde naqty mindet júktedi. Bul turǵyda áıelderdiń ekonomıkalyq jáne kásipkerlik qyzmettegi belsendiligin arttyrý ımperatıvke aınalatyny sózsiz. Osy maqsatqa qol jetkizý úshin jumyspen qamtýdy yntalandyrýǵa jáne kásipkerlikti damytýǵa arnalǵan qoldanystaǵy baǵdarlamalardyń tıimdiligine jan-jaqty taldaý júrgizýdiń, qajet bolǵan jaǵdaıda olardy iske asyrý tásilderin qaıta qaraýdyń mańyzy zor. Senimdi jáne ózekti statıstıkalyq derekterge súıenbeı tıimdi sheshimder qabyldaý múmkin emes. Búginde taldaýǵa qajetti kórsetkishterdiń aıtarlyqtaı bóligi genderlik bólimde joq. Bul jaǵdaıdy tolyq túsinýge kedergi keltiredi. Biz osy baǵytta Ulttyq statıstıka bıýrosymen belsendi jumys isteýimiz kerek», degen Senat tóraǵasy otyrys barysynda aıtylǵan problemalardy sheshý úshin Parlament zańnamalyq turǵyda qajetti qoldaý kórsetýge daıyn ekenin jetkizdi.
Komıssııa otyrysynyń jumysyna Senat jáne Májilis depýtattarymen qatar Úkimet músheleri, qoǵamdyq jáne halyqaralyq uıymdardyń ókilderi, Senat janyndaǵy sarapshylar klýbynyń músheleri qatysty. Is-shara barysynda Premer-mınıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Nurlan Baıbazarov, Parlament Senaty tóraǵasynyń orynbasary Olga Perepechına, Prezıdent janyndaǵy áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa tóraǵasynyń orynbasary Lázzat Ramazanova, BUU DB-nyń Qazaqstandaǵy Turaqty ókiliniń mindetin atqarýshy Sýhrob Hodjımatov, Qazaqstandaǵy «BUU-áıelder» qurylymy keńsesi basshysynyń mindetin atqarýshy Dına Ámresheva, «Felıks Astana» jıhaz kompanııasynyń bas dırektory Baıan Toıkebaeva jáne Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııanyń múshesi Ázıza Shójeeva baıandama jasady.
Sonymen qatar otyrysta komıssııa músheleriniń sheshimimen Senattyń Agrarlyq máseleler, tabıǵatty paıdalaný jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý komıtetiniń hatshysy Olga Býlavkına Parlamenttik komıssııanyń hatshysy bolyp saılandy.
M.Áshimbaev is-sharany qorytyndylaı kele, qatysýshylarǵa mazmundy pikirtalas úshin alǵys bildirip, aıtylǵan usynymdardy iske asyrý barysy Senattyń tıisti komıtetteriniń baqylaýynda bolatynyn jáne onyń bári komıssııanyń aldaǵy otyrystarynda taldanatynyn atap ótti.