Maqy (Ábilmaqy) Ýálıhanov – qazaqtyń alǵashqy kásibı sýretshileriniń biri. Ol Shoqan Ýálıhanovtan on jas kishi. Aǵasy onyń sýret salýǵa, qaǵaz shımaılaýǵa, aǵashtan oıynshyq, múlik jasaýǵa ıkemi baryn erte ańǵarǵan. Keıbireýlerdiń aıtýyna qaraǵanda, Maqy jasynda súzekpen aýyryp, estý, sóıleý qabiletinen aıyrylyp, mylqaý bolyp qalady.
Shoqan Maqyny 10 jasynda Sankt-Peterbýrgtegi estý qabileti joq balalardy oqytatyn arnaýly ýchılıshege ornalastyrady. Oqýǵa attanarda ákesi Shyńǵys Maqyǵa shirkeýge barmaýdy, shoqynbaýdy, shoshqa etin jemeýdi qaǵazǵa sýret sala otyryp túsindirgen eken. Quldyrańdaǵan bala ákeniń tapsyrmalaryn boıyna tereń sińirip, buljytpaı oryndaǵan.
Maqy oqyǵan ýchılıshe kembaǵal balalardy sýret salýǵa, syzý, kallıgrafııa, gravıýra ónerine úıretken. Shoqan Ýálıhanov Sankt-Peterbýrgte ony óziniń demokrat, aǵartýshy dostarymen tanystyrǵan. Zerektiginiń arqasynda Maqy álemdik ataqty sýretshilerdiń ónerimen tanys bolyp, orys jáne álem ádebıeti ókilderiniń ozyq shyǵarmalaryn boıyna sińirgen.
Toǵyz jyl oqyp, týǵan eline sýret, qolóner týyndylarynyń kásibı mamany, úzdik sheberi bolyp oralady. Aǵashtan, súıekten oıýlap tósekaǵash, sandyq, astaý, saptaıaq, ojaý, naqyshty qap (fýtlıar) sııaqty tamasha jádigerler jasaǵan. 1876 jyly Sankt-Peterbýrgte bolǵan Shyǵys zertteýshileri shyǵarmalarynyń kórmesinde Maqynyń ónimderine altyn medal berilgen.
Ol óz ákesi men onyń zamandastaryna, el aǵalaryna arnap túrli kádesyılar, sonyń ishinde súıekten, múıizden jasalǵan shaqshalar, olarǵa arab shrıftimen qoltańbalar jazyp berip otyrǵan. Tipti jaqyn túsken orys qalalarynda úı salǵysy kelgen qazaqtarǵa turǵyn úılerdiń jobasyn, sándi oıýlaryna deıin syzyp beredi eken. Qazirdiń ózinde onyń arhıtektýralyq jobasyn syzyp bergen úıleri Saýmalkól, Syrymbet, Kókshetaý, Qyzyljar qalalarynda bar kórinedi.
Maqy – úılenip, balaly-shaǵaly bolǵan jan. Onyń Ydyrys degen uly, Ajar, Qalıma degen qyzdary bolǵan. Maqy balalarynyń, ákesiniń portretin salǵan.
Bolshevıkter ókimetti basyp alyp, zııaly otbasylardyń bárine búıideı tıgende Ýálıhanov áýletinde de qýdalaý bastalyp, Maqynyń óner týyndylary shashylyp, ustaǵannyń qolynda, tistegenniń aýzynda ketken. Tipti pil súıeginen jasaldy degen baǵa jetpes týyndylary da qoldy bolǵan. Tek biren-saran dúnıelerin urpaqtary saqtap qalypty. Sonyń birin Maqynyń nemeresi, qazaqtyń ataqty arhıtektory, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, Memlekettik gerb avtorlarynyń biri Shot-Aman Ýálıhanov atasynyń týǵan jeri – Aıyrtaý aýdanyndaǵy Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Syrymbet aýylyndaǵy mýzeıge tapsyrypty. Ony jýyrda oblystyq gazettiń jas jýrnalısi Samrat Qusken taýyp, jarııalady. Syrty pil súıegimen áshekeılengen bul sandyqtyń kórkemdik qundylyǵy, dızaın sheberligi orasan zor. Qoldanylǵan materıaldy Maqy Sankt-Peterbýrgte oqyǵan jyldarynda satyp alǵan kórinedi. Qazir sandyqqa qyzyǵyp, tamashalaýshylar sany jyl saıyn artyp keledi.
Soltústik Qazaqstan oblysy,
Syrymbet aýyly