Qazirgi ınternet zamanynda aqparattardy baqylaý ońaıǵa soqpaı tur. Aýqymy keńeıgen saıyn zııandy materıaldardyń sany kóbeıip barady. Al bizge balalardy jelidegi qaýipten qorǵaý mańyzdy. Osyǵan oraı, ata-analar balalarynyń qaýipsizdigin ınternetke shekteý qoıý arqyly saqtaı alady.
Memlekettik organdar balalar men jasóspirimderdi ınternetten keler qaýipten saqtaýǵa barlyq qajetti shara qabyldap jatyr. Degenmen álemjelidegi zańsyz áreketterge memlekettik qurylymdardyń kúshi jeter emes. Sondyqtan BAQ salasyndaǵy zańnamalyq talaptardyń oryndalýyn qadaǵalaıtyn Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi ata-analarǵa balalarynyń ınternettegi qaýipsizdigin qadaǵalaýǵa shaqyryp, paıdaly qosymshalardy usynady. Qosymshalar – zańsyz kontentke qol jetkizýdi shekteýge, onlaın-áreketterdi qadaǵalaýǵa jáne qurylǵylardy paıdalaný ýaqytyn baqylaýǵa kómektesedi.
Máselen, Kaspersky Safe Kids qosymshasy saıttardy buǵattap, geolokasııa, balanyń belsendiligi týraly eseptik aqparat beredi. Atalǵan qosymshanyń saıtynda ata-analarǵa túrli keńes bar. Mysaly, 3-5 aralyǵynda balalar ınternettegi kontent, oıyndarmen alǵash tanysa bastaıdy. Osy kezde olardy sıfrlyq qaýipsizdikpen qamtý qajet. Kaspersky Safe Kids mamandary YouTube-te qaýipsiz izdeý arqyly balalardy qajetsiz mazmunnan qorǵaýdy usynady. Sondaı-aq qurylǵylardy paıdalaný ýaqytyn shekteý qajet. О́zge saıttardy buǵattap balalardy tanymdyq, bilim berý qoldanbalaryn paıdalanýǵa shaqyrǵan jón.
Dr.Web Security Space qosymshasy antıvırýs ornatyp, ata-ana baqylaýyn qamtamasyz etedi jáne kontentti súzgiden ótkizedi. Ispanııa jasap shyǵarǵan Qustodio qosymshasy da kontentti súzgiden ótkizip, ekran ýaqytyn shekteýge, áleýmettik jelilerdi baqylaýǵa kómektesedi. Al AQSh-tyń Net Nanny men Kidslox qosymshasy kontentti buǵattap, ekran ýaqytyn shekteý men ornalasqan jerdi qadaǵalaýǵa múmkindik beredi. Norton Family qosymshasy súzgiden ótkizip, paıdalaný ýaqytyn shekteý jáne izdeý suraýlaryn qadaǵalaýǵa arnalǵan. Ýkraına jasap shyǵarǵan Parental Control Kroha qosymshasy ınternettegi qosymshalardy buǵattap, veb-baqylaý, belsendilikke monıtorıng jasaıdy. Al Google Family Link – Android júıesinde belsendilikti baqylaýǵa arnalǵan tegin qosymsha. Ony ata-ana men balanyń qurylǵylaryna ornatý qajet. Kidlogger – belsendilikti qadaǵalaýǵa múmkindik beretin passıvti baqylaý.
Sondaı-aq Android qurylǵysynan Google Play arqyly, iOS qurylǵysynan «Ekran ýaqyty» jáne «Ornalasqan jerdi anyqtaý» arqyly geopozısııany qadaǵalaýǵa bolady. TikTok Family Pairing arqyly jasóspirimderdiń TikTok qoldanýyn baqylaýǵa, ekran ýaqytyn shekteýge jáne kontentti súzgiden ótkizýge bolady.