Astanada ótken Aýyl sharýashylyǵy eńbekkerleriniń birinshi forýmy dalada jer emip, mal jaılaǵan jurtty bir serpiltip tastady. Qazir «Halyq únine qulaq asatyn memleketti» anyq is júzinde kóre bastaǵan agrarlyq sala mamandary jańa ıdeıalaryn alǵa shyǵara bastady. Bul týraly Qazaqstan fermerler qaýymdastyǵy tóraǵasynyń birinshi orynbasary Ermek Ábýov aıtady.
Agrarlyq sektor ekonomıkanyń draıverine aınalady
Halqymyzdyń atakásibin ustanyp, mal sharýashylyǵyn damytýda súbeli úles qosyp júrgen «Qaıyp ata» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń quryltaıshysy, negizin qalaýshy Syrym Ertaev forým minberinde tabysqa toly jetistikterin bólisti. Memlekettik qoldaýdyń arqasynda jyl ótken saıyn damý qarqyny eselep artyp jatqanyn alǵa tartty.
«Men 15 jyldan beri mal sharýashylyǵymen aınalysamyn. Bala kezimnen mal baǵyp óskendikten, ómirimniń ajyramas bóligine aınaldy. Mal sharýashylyǵy biz úshin úlken bıznes ári atakásip. Qazaq: «Maldy baqpaǵanyń, kelgen baqty qaqqanyń», deıdi. Sondyqtan biz bir – iri qara maldan bastap, 20 myń iri qaraǵa jetkizdik. Kelesi jyly 50 myń basqa arttyramyz», dedi S.Ertaev.
Onyń aıtýynsha «Qaıyp ata» JShS jylyna 5 myń tonna et eksporttaıdy. Keler jyly 8 myń tonnaǵa jetkizbekshi eken.
«Memleket basshysy tapsyrmasyna sáıkes sońǵy jyldary osy baǵytta úlken jumys atqaryldy. Qytaı naryǵy birqatar pozısııalar boıynsha ashyldy. Reseı naryǵy ıgerildi, О́zbekstan, Arab elderine mal eti erkin eksporttalyp jatyr. Tipti 20 jyldan astam ýaqyt jabyq bolǵan Tájikstanǵa da et jiberý bastaldy», dedi seriktestik quryltaıshysy.
Mal sharýashylyǵy salasyndaǵylar bul jetistikpen ǵana áste toqtap qalmaq emes. Mal basyn arttyrýmen qatar, alys-jaqyn shetelderge et eksporttaýdy ósire berýdi kózdep otyr. Onyń aıtýynsha, mal sharýashylyǵy men egin sharýashylyǵy tyǵyz baılanysty. Qazaqstan jemshóp daqyldaryn ósirýde mol tabysqa jetip otyr. Eger elimizde 1 mıllıon iri qara mal bordaqylansa, oǵan 3,5-4 mıllıon tonna jemshóp kerek. Al 1 mıllıon mal eti eksporttalsa, 1 mıllıard dollar paıda bolady. Osylaı agrarlyq sektor tutas ekonomıkanyń draıverine aınalady.
«Keń baıtaq elimizden, qut daryǵan jerimizden taǵy bir altynnyń túri shyqqaly tur. Mysaly, qara altynymyz – munaı, sary altynymyz – bıdaı, aq altynymyz – maqta, endi etti «qyzyl altyn» dep sapaly ónimin kótere bersek, alys-jaqyn shetelge Red gold dep eksporttaımyz», dep oıyn túıindedi ol.
Ár tapsyrma ıesin tapty
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń qatysýymen ári tikeleı qoldaýymen Aýyl sharýashylyǵy eńbekkerleriniń birinshi forýmy óte maǵynaly ótkenin aıtqan fermerler qaýymdastyǵy tóraǵasynyń birinshi orynbasary Ermek Ábýov aýyl halqy sońǵy jyldary kire bastaǵan sharýashylyq shyraıyna dán rıza ekenin jetkizdi.
«Aýyl sharýashylyǵyn qarjylandyrýdy bolashaqta 1,5 trıllıon teńgege jetkizý josparlanyp jatyr. Bul týraly Memleket basshysy da, tıisti vedomstvo basshylary da tujyrymdap júr. Bul qarjy eldegi aýyl sharýashylyǵy salasy buryn-sońdy kórmegen kólemdegi soma. Mundaı úlken qarjyny qalaı tıimdi ıgerý joldaryn qazirden bastap qaıta-qaıta pysyqtap, arnaıy baǵdarlamalar túzgen durys. Ásirese aýyl sharýashylyǵyn qarjylandyrý salasyn sıfrlandyrý isin tezdetken jón. Sonda saladaǵy adam faktory joqqa tán bolsa, bul mańdaǵy jemqorlyqtyń joly múlde tyıylar edi», dedi qaýymdastyq tóraǵasynyń orynbasary.
Memleket basshysynyń taǵy bir mańyzdy tapsyrmasy tuqym máselesine qatysty boldy. «Aýyl sharýashylyǵy ǵylymyn damytýǵa qatysty otandyq kartop pen qant qyzylshasy tuqymdarynyń úlesi 10%-dan az ekeni aıtyldy. Úkimet agrarshylardy otandyq óndiristiń tuqymymen qamtamasyz etýdi 2028 jylǵa qaraı, bul kórsetkishti 80%-ǵa deıin ulǵaıtýǵa tıis. Al joǵary sapaly (ıaǵnı elıtalyq) tuqymdardyń úlesi keminde 15%-dy quraýy lázim. Bul nátıjege qol jetkizý úshin shetelderdiń ozyq tájirıbesin zerdeleý kerektigin el Prezıdentti anyq jetkizdi», dedi E.Erǵazyuly.
Forýmda jylqy sanyn kóbeıtýmen qatar, olardyń asyl tuqymdy jáne ónimdi qasıetterin arttyrý basty mindet bolyp tabylatynyn Prezıdent qadap aıtty. Sóıtip, jylqy ósirýdiń qazaq úshin qanshalyqty mańyzdy ekenin tereńnen tartyp uqtyrdy. Nátıjesinde, bıyl otandyq jylqy tuqymdaryn saqtaý jáne kóbeıtý boıynsha arnaıy zań qabyldandy. Úkimetke jylqy sharýashylyǵy ınstıtýtyn qurýdy tapsyrdy.
«Aýyl sharýashylyǵy tehnıkasynyń qoljetimdiligin arttyrý isi de Memleket basshysynyń nazarynan tys qalmady. Aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn jańartý deńgeıin jylyna 8-10%-ǵa jetkizý mindetin qoıdy. Ol úshin otandyq óndiristiń aýyl sharýashylyǵy tehnıkasynyń jyldyq 5% jeńildikti lızıngi baǵdarlamasy iske qosyldy. Oǵan 120 mıllıard teńge bólindi. Aldaǵy jyldary qarjy kóleminiń áli de ulǵaıatynyn jetkizdi», dedi spıker.