Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen Q.Qýanyshbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq mýzykalyq drama teatrynda Qazaqstannyń halyq jazýshysy, Ábish Kekilbaıulynyń 85 jyldyǵyna arnalǵan «Kemel tulǵa kelbeti» atty konferensııa ótti. Alqaly jıyn aıasynda kórnekti qalamgerdiń ómiri men shyǵarmashylyǵyna arnalǵan foto jáne kitap kórmesi uıymdastyrylyp, eki jańa kitap tanystyryldy.
«Ábish Kekilbaev álemi» atty kórmege qalamgerdiń qoljazbalary, pýblısıstıkalyq maqalalary, kitaptary, zııalylardyń jazýshy týraly aıtqan estelikteri, oı-tolǵaýlary, maqalalar, halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııa materıaldarynan 150-ge jýyq eńbek, sondaı-aq jazýshynyń túrik, shetel tilderine aýdarylǵan jınaqtary, shyǵarmashylyq jolyn beıneleıtin 20-dan astam fotosýret qoıyldy.
«Mazmundama» baspasynan jaryq kórgen «Dáýren keshken» kitabyna buryn-sońdy jarııalanbaǵan jáne baspasózde jaryq kórgenimen eshbir jınaǵyna enbegen óleńder men balladalary enip otyr. Shyǵarmalary jazýshynyń jeke muraǵatynda saqtalǵan. Mańǵystaýlyq ábishtanýshylar qurastyryp shyqqan bul eńbekti aqynnyń úshinshi jyr jınaǵy deýge bolady. Al túrik tilinde jaryq kórgen «KUY» kitabyn aýdarǵan – Ashýr О́zdemır.
Tusaýkeser rásimine qalamgerdiń týystary, memleket jáne qoǵam qaıratkerleri, zııaly qaýym ókilderi qatysty. Konferensııa barysynda Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaevanyń quttyqtaý haty oqyldy.
«Ábish Kekilbaevtyń ónegeli ómiri tek jazýshylyqpen shektelmeıdi. Ol – memleketshil qaıratker, el bolashaǵyna adal qyzmet etken saıasatker, parasattylyq pen jaýapkershiliktiń sımvoly. Táýelsiz Qazaqstannyń negizin qalaýshylardyń qatarynda turyp, ol óz boıyndaǵy asqaq rýh pen tereń bilimdi el ıgiligi úshin sarp etti. Ábish Kekilbaev bizge bolmysy bıik tulǵanyń qandaı bolýy kerektigin kórsetti. Onyń qaldyrǵan ónegesi – máńgilik. Endigi mindet – osy murany saqtap, damytý, Ábish álemin jańa zamanmen úılestirý», delingen quttyqtaý hatta.
Zańǵar tulǵanyń qaı qyryn alyp qarasaq ta, sheberliktiń shyńyn kóremiz. Klassık jazýshy, memleketshil azamattyǵynan bólek úlken júreginen tógilip jatqan meıirim men keń peıilinde shek joq. Konferensııanyń tizginin ustaǵan qoǵam qaıratkeri Saýytbek Abdrahmanov abyz adamnyń qazaqqa bergen ólsheýsiz eńbegine toqtaldy.
«Keıde qııalǵa erik bersek, Ábish esimdi danyshpandy qazaq halqy osyndaı da ul taba alatynyn aıdaı álemge aıshyqtaı dáleldeý úshin týǵandaı kórinedi. Halqymyz Ábishteı perzentin bir adamnyń boıyna kisiliktiń de, kishiliktiń de, danalyqtyń da, daralyqtyń da, saralyqtyń da, sheshendiktiń de, kósemdiktiń de qatarynan bite alatynyn, bir adamnyń ári jazýshy, ári aqyn, ári dramatýrg, ári aýdarmashy, ári fılosof, ári tarıhshy, ári ádebıettanýshy, ári ónertanýshy, ári áleýmettanýshy, ári pýblısıst, ári saıasattanýshy, ári saıasatker, ári memlekettik qaıratker bola alatynyn dáleldeý úshin, solardyń bárinde de bir adamnyń kemeldikke jete alatynyn kórsetý úshin dúnıege ákelgendeı áser qaldyrady. Sol úshin de Ábishteı perzentti týǵan aınalaıyn halqyma taǵzym etemiz», dedi Saýytbek Abdrahmanov.
Sondaı-aq ol Ábish áleminiń endigi ǵumyry qalaı jalǵasatynyn atap ótti.
«Synaq degenniń ózi eki jaqty. Qoǵam adamdy synaqqa salady. Bul – qalypty jaı. Qoǵamdy synaqqa salatyn adamdar da bolady. Kekilbaev sondaı adam. Qalamger jazaryn jazyp, aıtaryn aıtyp ketti. Sońyna baıtaq mura qaldyrdy. Sol mura qalaı ıgeriledi? Bul ońaı suraq emes. Bul ońaı synaq emes. Endi biz Ábish synaǵyna jaýap berýge daıyndalýǵa tıispiz. Ol synaq – Ábishteı abyzdy ardaqtaı alý, Ábishteı oıshyldy tanı alý, Ábishteı sýretkerdi zertteı alý, Ábishteı adamdy úlgi tuta alý, Ábishteı ult maqtanyshyn álemdik aýqymda nasıhattaı alý. Kekilbaev kemeńgerligin dúnıelik deńgeıge kóterip shyǵý. Osy arqyly jahan aldynda jurtymyzdyń jalyn kúdireıtý, halqymyzdyń rýhyn asqaqtatý. Sóıtip ult retinde ósý», deıdi moderator.
Sóz kezegin alǵan Halyq jazýshysy Tólen Ábdik kórnekti qalamgerdiń ádebıet álemindegi tamyryn tereńnen tartqan tanym, telegeı-teńiz bilim, baı murasy týraly baıandady.
«Ábishpen stýdent kezden dos boldyq. Sol ýaqyttyń ózinde onyń ádebıetshi sekildi aty shyqty. Ábishtiń «Bir shókim bult» degen alǵashqy jınaǵyn men bir úlken qubylys dep aıta almaımyn. О́ıtkeni ol kezde áli daıyndyq ústinde bolatyn. Ábish úlken epıkalyq keń tynysty qalamger edi. Úlken ıdeıalardy basynda pisirip júrgen. Sondyqtan oǵan kósilip shyǵatyn keńistik qajet boldy. Bundaı keńistikte týǵan shyǵarmalary qazaq ádebıetine ǵana emes, álemdik ádebıetke de qosylǵan klassıkalyq týyndylar deımiz. 1969 jyly «Jalyn» jýrnalynda júrgen kezimde Ábekeńniń «Shyńyraýyn» alǵash ret oqydym. Sonda shyn máninde álemdik deńgeıdegi týyndynyń ómirge kelgenine kózim jetti. Taqyryp múldem tyń, bas keıipkerdiń boıyndaǵy barlyq obrazǵa sińirilgen fılosofııalyq oılar, ulttyq kórinister tańǵaldyrady», dedi Tólen Ábdik.
Jıyn barysynda ábishtanýdy eki tilde nasıhattap júrgen belgili jazýshy-dramatýrg Ermek Amanshaev, Májilis depýtaty Janarbek Áshimjan, Túrkııadan arnaıy onlaın qosylǵan aýdarmashy Ashýr О́zdemır, basqa da qoǵam qaıratkerleri men ádebıetshiler baıandama oqyp, abyz Ábish týraly tereńnen tolǵady.
Aıta keteıik, mereıtoılyq konferensııa zańǵar jazýshynyń ádebıet álemindegi alar ornyn, bilimdarlyǵy men azamattyq bolmysyn aıshyqtaý maqsatynda uıymdastyrylyp otyr.
«Dáýren keshken» jyr jınaǵynyń qurastyrýshysy Ádilet Qabylov jańa kitaptyń daıyndalý barysyn baıandady.
«Biz Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrliginiń granttyq qarjylandyrý jobasy aıasynda óleńderin jınastyryp, jańa kitap qylyp usynyp otyrmyz. Bul jumystarǵa jazýshynyń nemeresi, kórkem muralarynyń janashyry Abyl Kekilbaev baýyrymyz kóp kómektesti», deıdi ol.
Konferensııa sońynda kópshilikke N.Jantórın atyndaǵy Mańǵystaý oblystyq mýzykalyq teatry Ábish Kekilbaevtyń «Shyńyraý» áńgimesiniń jelisimen qoıylǵan spektakldi usyndy.
Aıta ketsek, bıyl elimizdiń ár túkpirinde zańǵar jazýshynyń mereıtoıyna arnalǵan keshendi is-sharalar ótkizilip jatyr. Keıingi tórt aıdyń ózinde ádebı keshter, keńeıtilgen kitap kórmesi, ádebı saǵattar, basqa da 40-tan astam is-shara uıymdastyrylǵan.