Ǵylym jáne joǵary bilim vıse-mınıstri Talǵat Eshenqulov О́.Jánibekov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan pedagogıkalyq ýnıversıtetinde halyqpen eseptik kezdesý ótkizip, atqarylǵan jumystar týraly baıandady.
Kezdesýde vıse-mınıstr «Keleshek» biryńǵaı erikti jınaqtaý júıesi jaıynda sóz qozǵady. Onyń «Ulttyq qor – balalarǵa» jobasynan aıyrmashylyǵy jóninde aıtyp berdi. Bul taqyryp ata-analardy kóbirek qyzyqtyrdy. Osy oraıda joǵary bilimge jaýapty maman tıisti aqparatty mınıstrlik saıtynan alýǵa bolatynyn jetkizdi. Sonymen birge T.Eshenqulov joǵary bilimdi qoljetimdi etýdiń mańyzy men ozyq kadrlyq saıasatty júzege asyrý, úzdik bilim júıesin damytý sekildi máselelerge toqtaldy. Budan bólek, ol atalǵan mınıstrliktiń alǵa qoıǵan maqsattary men jobalary týraly keńinen áńgimeledi.
Ásirese joǵary bilim isiniń artyqshylyqtary men basymdyqtaryn arnaıy sóz etti.
«Byltyr Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi úshin nátıjeli jyl boldy. Kóptegen aýqymdy ári mańyzdy jobalar men is-sharalardy júzege asyrdyq. Máselen, joǵary bilimge qoljetimdilikti qamtamasyz etý maqsatynda 2023 jylmen salystyrǵanda granttar sany 5 myńǵa artty. Iаǵnı ótken jyly 93 myń grant bólindi. Sondaı-aq doktorantýra men bakalavrıatqa bólingen grant sany da edáýir ósti. Aıta ketý kerek, ótken jylda talapkerler sany kóp boldy, sonymen birge olardyń bilim sapasy da joǵary deńgeıdi kórsetti. Osyǵan oraı básekelestik kúsheıip, keıbir mamandyqtarǵa túsýdiń baldyq kórsetkishi joǵarylady. Joǵary oqý ornyna qabyldanýdy ońaılatý úshin qanatqaqty joba retinde eki túrli grantty usyndyq. Onyń biri – saralanǵan, ıaǵnı dıfferensıaldy, ekinshisi – jeńildetilgen nesıe túrinde berilgen granttar. Osy oraıda 2024 jyly saralanǵan 300 grant bóldik. Ony alýǵa 30 myń talapker qujat tapsyrdy. Jalpy, saralanǵan grant jobamyzdy talapkerler óte jaqsy qabyldady. Sonymen birge «Keleshek» biryńǵaı erikti jınaqtaý júıesin jasadyq. Onyń zań jobasy Parlamentke usynylyp, depýtattar tarapynan qoldaý tapty. Odan bólek, memlekettik «Serpin» baǵdarlamasyn jetildirý baǵytynda respýblıkanyń 8 óńirinde arnaıy jobalyq keńseler quryldy. Bul rette joǵary oqý oryndary, jergilikti ákimdik pen kásiporyndar tarapynan daıyndalǵan josparlar osy jobalyq keńsede qaralady. Munda kózdelgen maqsat – stýdentterdiń bilimin jaqsartý, oqý baǵdarlamasynyń sapasyn kúsheıtý, oqý bitirgen jas mamandardyń jumysqa ornalasyp, elge paıdasyn tıgizý», dedi T.Eshenqulov.
Joǵary bilim salasyna jaýapty mamannyń aıtýynsha, bilikti jas kadrlardy daıarlaý oqý baǵdarlamasynyń sapasy men ýnıversıtetterdiń oqytýshy-professorlyq quramynyń joǵary deńgeıine baılanysty. Osy eki máseleni sheshý jolynda mınıstrlik byltyr oqý baǵdarlamasynyń 90% jańartqan. Sonyń nátıjesinde bolashaq kadrlardy daıarlaý isi ekonomıka men óndiris salasyndaǵy búgingi talaptar men suranystarǵa sáıkestendirildi. Vıse-mınıstrdiń málimdeýinshe, joǵary oqý oryndaryna materıaldyq-tehnıkalyq bazany kúsheıtý jóninde talaptar qoıyldy. Onyń ishinde kitaphana júıesin damytý, qajetti oqýlyqtarmen qamtamasyz etý mindetin atap ótý kerek. Sala mamanynyń aıtýynsha, bul – stýdentterdiń bilimin shyńdaýǵa qajetti eń birinshi talap. Sonymen birge jataqhana máselesi mınıstrliktiń kún tártibinen túsken emes. Osyǵan baılanysty arnaıy jospar qurylyp, tıisti jumys qolǵa alyndy. Nátıjege oraı byltyr kózdelgen 10 myńnyń ornyna 11 myń stýdent jataqhanamen qamtamasyz etilip, 40 jataqhana ǵımarattary paıdalanýǵa berildi. Sala ókiliniń sózinshe, bul baǵyttaǵy jumystar osy jyly da óz jalǵasyn tabatyn bolady. Budan ózge esepti jyl ishinde respýblıkada alǵash ret akademııalyq jáne zertteý artyqshylyqtary ortalyǵynyń otandyq modeli ázirlendi.
Vıse-mınıstr óz sózinde vedomstvo pedagogıkalyq mamandyqtarǵa oqytý isine erekshe kóńil bóletinin jetkizdi. Sebebi óskeleń urpaqqa sapaly tálim-tárbıe beretin muǵalim bolǵandyqtan olardyń bilimdi de bilikti bolýy óte mańyzdy. Osy tusta О́zbekáli Jánibekov atyndaǵy OQPÝ pedagog-mamandar daıarlaýdyń ońtústik óńirindegi ustahanasy dep ataǵan jón.
Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi tarapynan qolǵa alynǵan qanatqaqty jobanyń biri – Ulttyq reıtıng kórsetkishi. Endi atalǵan bastamany júzege asyrý kózdelip otyr. Iаǵnı osy arqyly ýnıversıtetterdiń maman daıarlaýdaǵy jumystarynyń sapasy kórinedi. Bul birinshi kezekte keleshek talapkerlerdiń joǵary oqý ornyn durys tańdaýyna kómektesedi. Ekinshiden, ulttyq reıtıng bilim salasy naryǵynda joǵary oqý oryndary arasynda ózara básekelestikti kúsheıtedi. Al bul eń aldymen bilim sapasynyń kúsheıýine septigin tıgizeri haq.
ShYMKENT