Úkili Ybyraı atyndaǵy Aqmola oblystyq fılarmonııasynyń kezekti konsertinen juldyz jamyraı shyqtyq. Endi bir mezet qara barqyt aspanǵa kózim túsken. Áne bir tananyń kózindeı jarqyraǵan úlken juldyz mýzyka áleminiń marqasqasy Manarbek aǵamnyń, Manarbek Bekseıitovtiń juldyzy shyǵar-aý!
Manarbek aǵa sonaý 1939 jyly sol kezdegi Aqmola oblysynyń Balkashın aýdanyna qarasty shoq juldyzdaı shaǵyn ǵana Tasbulaq aýylynda dúnıege kelgen. Eńistegi elge asyǵa aqqan Tasbulaq shattana kúlip aǵady. Manarbek aǵanyń bala kezindegi qolyna ustaǵan qara dombyrasy da qutty Tasbulaqtyń dala kúıin shertken áserli, ádemi únindeı balaýsa kúıdi sherter edi ǵoı. Uly óner tabıǵattan daryǵan, ilkiden jalǵasqan qasıet. Ákesi Qasym aqsaqal da tula boıyna talant tunǵan ulyn et-júregi eljireı jaqsy kórer edi. Qos ishekten kıeli kúı órgen zerek uldy nege jaqsy kórmeske? Uıasynda ulaǵat uqqan, tálimdi tárbıe kórgen ulyn balapandaı baptap, qyrandaı qanattandyryp, Alashtyń aıaly aspanyna ushyrǵan da ákesi Qasym eken.
1964 jyly Semeıdegi mýzyka ýchılıshesiniń dombyra jáne baıan synybyn bitirip, Kókshetaý balalar mýzyka mektebiniń muǵalimi bolyp júrgende bolamyn degen talaı balanyń baǵyn jaqqan. Manarbek aǵanyń aldynan dáris tyńdaǵan ónerpaz balalar da baǵy janyp, baby kelisip, uly óner joryǵyna attanǵan. Boıyndaǵy bes qarýy – qudiretti kúı, sheshen dombyra. Qurmanǵazy atyndaǵy Almaty memlekettik konservatorııasyn syrttaı oqyp bitirip kelgen soń Kókshetaý mýzyka mektebiniń dırektory bolyp qyzmet istedi. Manarbek Qasymuly shyn máninde oblystaǵy mádenıetti damytýǵa úlken úles qosty. Qazaq tiliniń kirpigi ǵana qımyldaıtyn óńirde tuńǵysh ret qazaq ult-aspaptar orkestrin jáne folklorlyq-etnografııalyq «Oqjetpes» ansamblin qurdy. Manarbek Bekseıitov qazaq kompozıtorlarymen qosa, óziniń tól shyǵarmalaryn orkestr men ansambldiń repertýaryna usyndy. «Aqqý» áni men «Kókshetaý valsi» ánderi, «Kókshetaý marshy» kúıi kompozıtordyń qarymyn aıǵaqtaı túskendeı. Zamanynda orkestr men ansambl ujymy birneshe dúrkin Qurmet gramotalarymen, ártúrli deńgeıdegi dıplomdarmen marapattaldy. 1986 jyly qazaq ulttyq orkestrleriniń Almatydaǵy ekinshi respýblıkalyq konkýrsynda laýreat atandy. Manarbek Bekseıitov basqarǵan ujymdar ulttyq ónerimizdiń órisin alys-jaqyn shetelderge de kórsetti. Sol kezge kýá bolǵan adamdardyń aıtýyna qaraǵanda, shanaqtan tógilgen kúı qudireti talaıdy tik turǵyzǵan. Ásirese Polsha men Majarstandaǵy gastroldik saparlary sátimen sabaqtalypty. 33 jyl ǵumyryn ustazdyq qyzmetke arnaǵan Manarbek Qasymuly bir shoǵyr talapty jasty tárbıelep shyǵardy. О́zindik mektep qalyptastyrdy. Osynyń barlyǵy boıyndaǵy uly ónerge degen umtylystan edi.
О́risi keńge jaıylǵan óner ujymy V.Mosart, I.Brams, J.Bıze, Sh.Gýno, Dj Verdı, Dj Rossını syndy batys Eýropa sazgerleriniń M.Glınka, P.Chaıkovskıı, G.Svırıdov, N.Býdashkın tárizdi orys kompozıtorlarynyń shyǵarmalaryn meńgerse, ulttyq ónerdiń teńdessiz maıtalmandary Qurmanǵazy, Táttimbet, Dáýletkereı, Dına, Mahambet kúılerin naqyshyna keltire oryndap, sheberlik shyńyna kóterile berdi.
– Oryndaýshylyq úrdistegi ónerpazǵa qajetti qasıettiń bárin Manarbek baýyrymnyń boıynan tabar edińiz, – deıdi jan dosy, ólketanýshy Murat qajy Ydyrysov, – oblystyq mádenıet basqarmasyn basqaryp júrgen kezimde birlese jumys istedik. Sonyń nátıjesinde talaı jobalarymyz júzege asty. Kókshe tóńireginde ulttyq ónerdiń máńgi sónbes shamshyraǵyn jaqqan aıtýly tulǵa edi. 1994 jyldyń 3 mamyrynda oblys ortalyǵyndaǵy «Kókshetaý» mádenıet saraıynda oblystyq fılarmonııanyń qazaq ult-aspaptar orkestriniń tusaýkeser rásimi ótti.
Murat qajynyń aıtýynsha, óner men mádenıetti qadirleı biletin halyqtyń sanynda esep bolmaǵan, tipti syımaı qalǵan adamdar da kóp. Munyń barlyǵy ónerge degen ystyq yqylas edi. Sahna ashylyp, qazaqtyń ulttyq kıimderin kıgen orkestr músheleri ornynan tik turyp, dırıjer Manarbek Bekseıitov ortaǵa shyqqanda, halyqtyń atoılaǵan alǵysy sáýirdiń aq nóserindeı tógilgen. Manarbek aǵamyz orkestrge basshylyq etkende arýaqtanyp, aıbarlanyp ketedi eken. Dırıjerdiń sıqyrly taıaqshasynyń ushyna ilesken myń san áýen bir arnada toǵysyp, taýdyń asaý ózenindeı arnasyna syımaı, bar keńistikti bılep alatyn kórinedi.
– Manarbek aǵa ultyn súıgen azamat edi, – dep eske alady mádenıet salasynda uzaq jyl qyzmet etken Bazarbaı Kákenov, – «ómir ótken kúnder emes, este qalǵan kúnder» demekshi, arada qansha jyl ótse de kókiregimdi qolamtanyń shoǵyndaı qyzdyryp jatqan sol bir shaq jadymnan ósher emes. Sonaý Iýgoslavııanyń Chernogorııasyna baryp, Dýbrovnık, Bekchıchı, Splıt tárizdi qalalaryn aralaǵanda, Majarstan, Polshanyń ónersúıer qaýymymen qaýyshqanda aǵamyzdyń oıynda qazaq degen halyqtyń uly ónerin kórsetý maqsaty turatyn. Shetelge shyqqanda jınaqy júrip-turýǵa, tártipti de jaýapty bolýǵa aıryqsha mán beretin. Biz konsertti kóbinese keshke qoıatynbyz, ár konsertke halyq ta kóp jınalatyn. Qalalardy aralaǵanda óner sapary Abaıdyń «Qalamqasymen» bastalatyn. Bárimiz qosylyp, áýeletip áketetinbiz. Sondaı ádemi sátterdi nazarynan tys qaldyrmaıtyn namysshyl Manarbek Qasymuly: «Jigitter, kórdińder me, «Qalamqasty» aıtqanda kúlli dúnıe tebirenip ketti», deýshi edi. Splıt qalasynyń alyp teńiz portynda orys morıaktary bizdiń án-kúıimizdi ystyq yqylaspen tyńdap, «Jasasyn, Qazaqstan!» dep aıǵaılaǵany da este. Sondaı saltanatty sátterde Manarbek aǵanyń júzi jadyrap, ár nómirdi habarlap turatyn Qalıma ekeýmizdiń arqamyzdan qaǵyp-qaǵyp jiberip, «Áı jaraısyńdar, beker kelmeppiz!» dep qýanyshyn jasyra almaı, arqa-jarqa bolyp turýshy edi.
Sóz sońynda mýzyka álemin qurmet tutatyn kópshiliktiń biraýyz tilegin de aıta ketsek, artyqtyǵy bolmas. Ár jyl saıyn Manarbek Bekseıitov atyndaǵy óner saıysy, dáýlesker dombyrashylardyń dodasy ótkizilip tursa, bir ǵanıbet emes pe?
Kókshetaý