Bıyldan bastap elimizde «Memlekettik satyp alý týraly» zań kúshine endi. Qujatqa sáıkes, memlekettik satyp alý merzimi qysqaryp, tender rásimderi jeńildeıdi. Reforma memlekettik qajettilikterdiń tıimdiligin arttyryp, tapsyrys berýshilerdiń ýaqytyn únemdeý men satyp alý úderisiniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etedi. «Egemen Qazaqtan» gazetine bergen suhbatynda Qarjy vıse-mınıstri Dáýren Keńbeıl zań týraly tarqata aıtyp berdi.
– Memleket esebinen satyp alynatyn taýar men qyzmet sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan jańa zań aıasynda qandaı tetikter qarastyrylyp otyr?
– Jańa zańda memlekettik organdardyń aqparat júıeleriniń derekterin paıdalana otyryp, óndirýshini tańdaýdyń baǵadan tys ólshemderin damytýǵa erekshe nazar aýdarylǵan. Mysaly, satyp alý bedeli bar ónim berýshiler arasynda júzege asyrylady. О́ndirýshiler týraly aqparat ártúrli málimettiń bazasy arqyly qalyptastyrylady. Bul baǵa men sapa ólsheminiń úılesimi negizinde jeńimpazdardy tańdaýdy avtomattandyrýǵa múmkindik beredi. Budan bólek, qoǵamdyq monıtorıng elementterin engizý arqyly azamattyq qoǵamnyń yqpalyn kúsheıtýge jol ashylyp otyr.
– Qujatta sıfrlandyrýdy engizý qanshalyqty eskerildi?
– 2022 jyldyń 1 shildesinen bastap konkýrstyq komıssııanyń qatysýyn boldyrmaıtyn ári sybaılas jemqorlyqty barynsha azaıtatyn reıtıngti-baldyq júıeni paıdalaný arqyly konkýrs ótkizý tásili engizildi. Jeńimpaz memlekettik organdardyń derekteri negizinde avtomatty túrde anyqtalady. Demek, mundaı satyp alýdyń qorytyndysyna shaǵym túsirilmeıdi. 2023 jyldyń 1 qyrkúıeginen bastap qurylys-montajdaý jáne jobalaý jumystary, sondaı-aq 2024 jyldyń 1 aqpanynan bastap tehnıkalyq qadaǵalaý qyzmetteri tek reıtıngti-baldyq júıe arqyly ǵana satyp alynady. Satyp alýdyń barlyq túrin osy formatqa kóshirý josparlanyp otyr. Sonymen qatar satyp alýdyń úsh túrin, ıaǵnı «Samuryq-Qazyna» qorynyń, kvazımemlekettik sektordyń jáne memlekettik satyp alýlardy biriktiretin Biryńǵaı satyp alý platformasy iske qosyldy. Portal barlyq qatysýshynyń ózara is-qımylyn jeńildetip, satyp alý kólemi týraly taldaý men qajetti aqparatqa qol jetkizýdi qamtamasyz etedi.
– Osy reformada memlekettik satyp alý qorytyndylaryna shaǵymdaný máselesi qalaı rettelgen?
– Tapsyrys berýshi tarapynan shamadan artyq talaptardyń belgilenýine jol bermeý maqsatynda qoldanystaǵy kameraldy baqylaý tásili saqtalady. Alaıda baqylaýshy organnyń satyp alýdyń qorytyndysyn joıýǵa nemese qaıta qaraýǵa endi quqyǵy joq. Osy qorytyndylarǵa qatysty shaǵymdardy satyp alýdy uıymdastyrýshynyń ózi tikeleı qaraıdy. Bul rette shaǵymdaný quqyǵy konkýrstyq komıssııa anyqtaǵan jeńimpazdyń satyp alýy boıynsha ǵana beriledi. Eger jeńimpaz veb-portalmen avtomatty túrde anyqtalsa, onyń qorytyndysyna shaǵym túsirilmeıdi. Sotqa shaǵymdanǵan jaǵdaıda da satyp alý rásimderi toqtatylmaıdy.
– Zańda otandyq óndiris pen kásipkerlerdi qoldaý máselesi qanshalyqty qamtyldy?
– Memlekettik satyp alýdy júzege asyrý otandyq taýar óndirýshilerge, sondaı-aq jumys pen qyzmetterdi otandyq ónim berýshilerge qoldaý kórsetý qaǵıdattaryna negizdelgen. Máselen, osy zańǵa sáıkes byltyrdan bastap otandyq taýar óndirýshiler úshin avansty 30% mólsherinde mindetti tóleý, qamtamasyz etýdiń barlyq túrinen bosatý, kelisimsharttaǵy mindettemelerdi tıisinshe oryndamaǵany úshin turaqsyzdyq aıybyn tómendetý sııaqty artyqshylyqtar qarastyrylǵan. Úkimet ishki naryqty qorǵaý, ulttyq ekonomıkany damytý, otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaý maqsatynda eki jyldan aspaıtyn merzimge ulttyq rejimnen alyp qoıýdy belgileýge quqyly. Búginde Úkimettiń 6 qaýlysy qoldanysta, olarǵa sáıkes 4 000-nan astam taýar tek qana otandyq óndirýshilerden satyp alynady. Ulttyq rejimnen alýlar tizbesin keńeıtý jónindegi jumysty Úkimet turaqty negizde júrgizip keledi. Sonymen qatar otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaý maqsatynda bir kózden alý tásilimen ofteık-kelisimshart bolyp sanalatyn taýarlardy satyp alý kózdelgen. Bul otandyq óndirýshiler shyǵarǵan taýarlardy konkýrstyq rásimsiz tikeleı satyp alýǵa múmkindik beredi.
– Jańa zań bıýrokratııadan aryltý men rásimderdi jeńildetýge qalaı yqpal etedi?
– Satyp alý rásimin ońtaılandyrý maqsatynda zańda satyp alýdy ótkizilmedi dep taný negizderi qaıta qaraldy. Eger konkýrsqa qatysý úshin biliktilik talaptaryna saı keletin bir ótinim usynylǵan jaǵdaıda memlekettik satyp alý ótkizildi dep tanylady. Bul satyp alýdy qaıta ótkizýdiń aldyn alady. Sonymen qatar konkýrs tásili arqyly memlekettik satyp alý merzimi barynsha qysqartyldy. Konkýrstyq qujattamany aldyn ala talqylaý 5-ten 2 jumys kúnine deıin, konkýrstyq ótinimderdi qabyldaý 15-ten 5 jumys kúnine deıin, ótinimderdi qaraý jáne qorytyndylardy shyǵarý 10-nan 3 jumys kúnine deıin azaıtyldy. Osylaısha, konkýrs tásilimen ótkizilgen satyp alý jeńimpazdary 10 jumys kúni ishinde anyqtalatyn boldy.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken –
Abaı AIMAǴAMBET,
«Egemen Qazaqstan»