Ekologııalyq mádenıet – eldik is

Jıynda Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaev polıgondardy joıý jáne jasyl jelekter sanyn kóbeıtý josparynyń oryndalý barysy jóninde, О́nerkásip jáne qurylys mınıstri Qanat Sharlapaev otandyq ónerkásip kásiporyndarynyń aksııaǵa qatysýy týraly, Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva ekologııalyq mádenıetti qalyptastyrýǵa qatysty júrgizilip jatqan jumystar týraly baıandady. Sondaı-aq atalǵan másele boıynsha birqatar óńir ákimi tyńdaldy.

Byltyr «Taza Qazaqstan» aksııasyna 6,2 mln adam qatysty. Aksııa barysynda 1,1 mln tonna qaldyq jınalyp, 1,6 mln aǵash otyrǵyzyldy. Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaev Memleket basshysynyń 2027 jylǵa deıin 2 mlrd aǵash otyrǵyzý jónindegi tapsyrmasyna sáıkes, 2025 jylǵa arnalǵan jos­par boıynsha 494 myń gektar alqapqa 336,5 mln kóshet otyrǵyzylǵanyn aıtty. Sonymen qatar 2021–2024 jyldary 1,1 mlrd-tan astam aǵash egilgen.

О́nerkásiptik kásiporyndardyń qorshaǵan ortany qorǵaý josparyn iske asyrýǵa qatysý máselesine erekshe nazar aýdardy. Prezıdent Joldaýynda tabıǵatty qorǵaý isindegi bıznestiń joǵary jaýapkershiliginiń mańyzy erekshe atap ótildi. О́nerkásip jáne qurylys mınıstrliginiń málimeti boıynsha, 2025 jyly «ERG» kompanııalar toby shamamen 1,8 mln jasyl jelek otyrǵyzýdy josparlaǵan. 2024 jyly Solidcore Resources Qostanaı oblysynda aýmaqty 1,5 myń gektarǵa deıin ulǵaıtý perspektıvasymen 500 gektar alqapqa orman otyrǵyzý boıynsha pılottyq jobaǵa bastamashylyq jasady.

Premer-mınıstr «Taza Qazaq­stan» aksııasy azamattardyń ekolo­gııa­lyq mádenıetin ornyqtyrý, jalpy­adamzattyq qundylyqtardy qoldaý jáne tabıǵatty qorǵaýdyń jańa ıdeologııasyn qalyptastyrý máselesindegi mańyzyn atap aıtty. Aksııa ekologııalyq ahýaldy jaqsartý baǵytynda keshendi is-sharalar kózdelgen 2029 jylǵa deıingi uzaqmerzimdi tujyrymdama mártebesine ıe bolǵanyna arnaıy toqtaldy.

«Prezıdenttiń barlyq bastamalary, onyń ishinde ekologııa men qorsha­ǵan ortany jaqsartý, zańdylyq pen tártipti saqtaý qaǵıdaty ár adamnyń oı-sanasy men minez-qulyq mádenıe­tin qalyptastyrýǵa jáne sol arqyly jalpyadamzattyq qundylyqtardy qoldaýǵa baǵyttalyp otyr. Olar ýaqyt­sha naýqanǵa emes, tabıǵatty aıalaýǵa, aınalańa, tarıh pen dástúrge qurmetpen qaraýǵa úndeıtin qoǵamdyq jańa ıdeologııa retinde ornyǵýǵa tıis. Ekologııalyq mádenıet kúndelikti ómirimizdiń ajyramas bóligine aınalýy – shart. Barlyq memlekettik organdar, bıznes pen búkil qoǵam bolyp osy jumysqa belsendi túrde atsalysýymyz qajet. «Taza Qazaqstan» bastamasyn iske asyrý qyzmetimizdiń barlyq salasyn qamtýy lázim», dedi O.Bektenov.

Kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizý týraly Parıj kelisimindegi mindettemelerge sáıkes, aýaǵa taraıtyn zııandy qaldyqtardy azaıtý úshin tıimdi sharalar qabyldaý qajet ekenin alǵa tartty. Osyǵan baılanysty Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligine ákimdiktermen birlesip, qorshaǵan ortaǵa emıssııalardy baqylaýdyń avtomattandyrylǵan júıelerin engizýdi jedel aıaqtaý tapsyrmasy berildi.

Úkimet basshysy qorshaǵan ortaǵa, ásirese kásiporyndar aınalasynda aýaǵa taralǵan zııandy gazdardy azaıtatyn karbondy polıgondar qurý arqyly ekojúıe qalyptastyrýdyń mańyzyna nazar aýdardy. Mundaı jobalardy iske asyrý úshin Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligine zańnamalyq túzetýler ázirleý jóninde tapsyrma júkteldi.

Ákimdikterge turmystyq qaldyq­tardy óńdeıtin jańa polıgondar men zaýyttar ashyp, ruqsat etilmegen qoqys úıindilerin joıý men aldyn alý jumys­taryn ýaqtyly júrgizý mindeti qoıyldy. Sonymen qatar Jergilikti atqarýshy organdar óz óńirinde orman tálimbaǵyn quryp, aǵash kóshetteriniń jersinip ketýin qamtamasyz etýi qajet.

Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar, Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligine stıhııalyq qoqys oryndaryn anyqtaý úshin elimizdiń aýmaqtaryn ǵaryshtyq baqylaýmen qamtýdy jáne merzimdi tekserýdi ulǵaıtý isin tapsyrdy.

Mádenıet jáne aqparat, Oqý-aǵartý, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstr­likteri qorshaǵan ortany saqtaý men halyqtyń ekologııalyq mádenıetin art­ty­rý salasyndaǵy tárbıelik jáne túsin­dirý jumystaryn kúsheıtetin bolady.

Úkimet otyrysynda IT-qyzmetter men ónimder eksportyn damytý máselesi de qaraldy. Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Jaslan Mádıev baıandama jasady. Sonymen qatar, «Netcracker Technology» kompanııasy keńseleriniń tehnıkalyq dırektory Pavel Gorodov, «Higgsfield AI» kompanııasynyń bas dırektory Erzat Dýlat, «Grand Mobile» bas dırektory Roman Lıneısev sóz sóıledi.

2024 jyldyń birinshi jartyjyl­dyǵynda IT-qyzmetter eksportynyń ósýi 24%-dy nemese 306 mln dollardy qurady. Búginde Astana Hub qatysýshylarynyń sany 1,5 myń kompanııadan asady, onyń 400-i sheteldikterdiń qatysýymen ótken.

Premer-mınıstr Alaqan, Codiplay, CITIX, CEREBRA, OGames, Parqour, ApartX sııaqty kóptegen otandyq jobalar AQSh, Arab Ámirlikteri, Nıder­land, Ulybrıtanııa, Germanııa jáne basqa da elderdi qosa alǵanda, sheteldik naryqtarda jaqsy tanylǵanyn atap ótti. IT-qyzmetter eksportyn odan ári arttyrý boıynsha jumystyń negizgi baǵyttary atap ótildi.

«Memleket basshysy 2026 jylǵa qaraı IT-eksportynyń jalpy kólemin 1 mlrd dollarǵa deıin jetkizý mindetin qoıdy. Atalǵan mindetti iske asyrý úshin tıisti ınfraqurylym quryp, osy saladaǵy bıznesti qoldaý boıynsha jumys júrgizilip jatyr. Bul keıingi 5 jyl­­da otandyq IT-qyzmet eksportynyń kó­le­min 20 esege arttyrýǵa múmkindik berdi.

«IT-qyzmet pen ónimder eksportyn ulǵaıtý boıynsha aldaǵy jumys­tarda óńirlerdegi akselerasııa baǵdar­lamalaryn damytý men seriktes-ınves­torlar qataryn keńeıtýge basa nazar aýdarý kerek. Osy salanyń qozǵaýshy kúshi óńirlik IT-habtar men venchýrlik qorlar bolýǵa tıis», dedi O.Bektenov.

Úkimet basshysy ınnovasııalyq klas­terge aınalǵan Astana Hub tehnoparki kóptegen startap úshin negizgi seriktes atanǵanyn mysalǵa keltirdi. Tehnopark qatysýshylaryna salyq pen vızalyq jeńildikter berilgeni, aqparattyq-bilim berýmen qoldaý jáne bıznesti damytýǵa arnalǵan baǵdarlamalar uıym­dastyrylǵanyn aıtty. Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerká­sibi mınıstrligine jergilikti atqarýshy organdarmen birlesip, Astana Hub jáne Qaraǵandy terrıkon alqabynyń úlgisi boıynsha óńirlik IT-habtardy qoldaý jónindegi jol kartasyn ázirleý mindetin qoıdy. Ákimdikterge qarjylandyrý máselesin jedel sheshýdi tapsyrdy.

Sıfrlyq damý mınıstrligine naýryz aıynyń sońyna deıin «Qazaqstan Venture Group» basqarýshy kompanııasyn qurý men ony lısenzııalaý jumysyn aıaqtaý júkteldi.

Úkimet basshysy otandyq startap­tarǵa qarjylyq qoldaý kórsetý úshin venchýrlyq qordy qurý rásimderin jedeldetý kerek ekenin, onyń kólemin 2025 jyldyń sońyna qaraı 1 mlrd dollarǵa deıin jetkizý qajet ekenin atap ótti.

Sonymen qatar ǵylymı jáne ǵy­ly­­mı zertteý jumystaryn júrgizý rásim­­deriniń barlyǵyn sıfrlandyrý min­detteldi. Premer-mınıstr tıisti platforma qazir jumys istep turǵanyna nazar aýdardy. Memlekettik organdardy, kvazımemlekettik sektor men jer qoı­naýyn paıdalanýshylardy qosý qajet. Nátıjesinde, bul otandyq ınnovasııalyq ázirlemelerge degen suranysty arttyryp, olardyń halyqaralyq naryqtarǵa shyǵýyna yqpal etedi.