Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen júzege asyp jatqan «Taza Qazaqstan» ekologııalyq aksııasy buqaralyq sıpat alyp, eldik is-sharaǵa aınaldy.
Aqmola oblysynyń turǵyndary da atalǵan aksııaǵa bir kisideı qatysty. Túrli menshik nysanyndaǵy 4,5 myń kásiporyn bastamany biraýyzdan qoldap, belgilengen mindetti oryndaýǵa belsene atsalysty. Kóp qabatty, jeke úılerdiń mańaıy muntazdaı etip tazalandy. Balalar oınaıtyn alańdardan, jaıaý júrginshiler júretin joldardan uqypty qoldyń taby anyq baıqalady. Orta eseppen elý myńǵa jýyq alań syrlanyp, sylanyp, kóz jaýyn alatyn ádemi keıipke endi. 700-den astam park pen skver, adam kóp jınalatyn alańqaılar tazalandy. Bul jumysqa eki myńnan astam arnaıy tehnıka paıdalanyldy. Kóp bolyp atqarǵan istiń nátıjesinde, 55 myń tonna qoqys shyǵarylyp, 360 zańdastyrylmaǵan qatty turmystyq qaldyqtar tógetin oryndar joıyldy.
Jalǵyz oblys ortalyǵynda ǵana emes, shalǵaıdaǵy eldi mekender de izgi iske atsalysty. Sonyń biri – Jaqsy aýdanyndaǵy Zaporoje aýyly. Aýyldyq okrýg quramynda eki eldi meken bar. Olar «Taza Qazaqstan» aksııasynyń mán-mazmunyna jete nazar aýdaryp, kógerip kóktem shyǵysymen, aýyl ishin kúl-qoqystan tazartýǵa jumyla kiristi. Ortaq iske aýyldyq ákimdik qyzmetkerleri, el aǵalary uıytqy boldy. Aýyldaǵy stadıon mańaıy, park aımaǵy, kósheleri muntazdaı etip tazartyldy. Berekeli aýyldyń sánin keltirip turǵan aǵashtardyń dińi ákteldi, jaıaý júrginshiler joldary jóndelip, jol shetindegi shaqpa tastar aǵartyldy. Aıaldamalar da ádemi keıipke endi. Ortaq iske aýyldaǵy eńkeıgen káriden eńbektegen balaǵa deıin óz úlesin qosty. Uıymshyldyqtyń arqasynda 300-den astam adam qolda bar 12 tehnıkany tıimdi paıdalanyp, mejelegen sharýany tap-tuınaqtaı etip atqaryp shyqty. Nátıjesinde, 50 tonnaǵa jýyq qoqys shyǵarylyp, 350 aǵash kósheti otyrǵyzyldy.
Aksııa barysynda ekologııalyq senbilikter uıymdastyrylyp, bul jumysqa saıası partııalar men halyq qalaýlylary, úkimettik emes uıymdar, qoǵam qaıratkerleri de úzbeı qatysyp otyrdy. Olar qol jumysymen qatar, eldi jumyldyratyn, uıytqy bolatyn ataly sózderin aıtyp, jas tolqynǵa úlgi kórsetti. Mine, osyndaı birliktiń arqasynda bereke arta tústi. Aksııa aıasynda atqarylǵan is-sharalar barysynda 620 eldi meken qamtyldy. Alań, aýla, kóshe, demalys oryndary ǵana emes, óńirdegi tarıhı-mádenı eskertkishterdiń mańy da abattandyrylyp, bir tazaryp qaldy. Kórikti Kóksheniń maqtanyshy – tamyljyǵan tabıǵattyń baýraıy da sáýirdiń aq jaýynyna shomylǵandaı ajarly keıipke endi. Oblystaǵy kólderdiń jaǵalaýlary shirigen qamystan, kúl-qoqystan aryldy. Bul aksııaǵa 760 adam qatysty.
– Jerlesterimizdiń tól tabıǵatqa degen janashyrlyq peıili jaqsy, – deıdi «Esil» oblysaralyq basseındik balyq sharýashylyǵy ınspeksııasynyń basshysy Nyǵmet Qaýashev, – jergilikti atqarýshy organdar da ıgilikti isti tııanaqty atqaryp, úlgi bola bildi.
Osyndaı kúsh biriktirip istegen berekeli istiń nátıjesinde, Kókshe kólderiniń jaǵalaýlarynan 55 tonna qoqys shyǵaryldy. Osy arada ekpin túsirip aıta ketetin bir jaı, sý aıdyndarynan zańsyz salynǵan júzden astam aý jınalyp alyndy. Inspeksııa basshysynyń aıtýyna qaraǵanda, tastandy aýlardyń taqsyreti az emes eken. Brakonerlerdiń osy jónsiz isteriniń saldarynan kóldegi balyqtyń qyrǵynǵa ushyraýy ábden múmkin. Keıbir qytaı aýlarynyń uzyndyǵy júzdegen metrge jetedi. Kólderdi tazalaýǵa 191 tehnıka paıdalanylǵan. Kól jaǵalaýlary tazartylyp, jabylyp qalǵan bulaq kózderi ashylǵan.
Inspeksııa mamandary bilim oshaqtary men joǵary, orta arnaýly oqý oryndarynyń stýdentteri men oqýshylary arasynda san márte mazmundy leksııa oqydy. Memlekettiń tabıǵatqa qatysty ustanymyn jan-jaqty taldap, qorshaǵan ortany qorǵaý kóptiń isi ekendigin túsindirdi. Bul sharaǵa Iý.Tımoshenko jetekshilik etetin «Integrasııa Astana» seriktestigi, A.Lıýftiń «Bytyǵaı» sharýa qojalyǵy, jeke kásipker G.Gýsevskııdiń ujymy belsene qatysty. Osylaısha Kókshetaý men Qorǵaljynnyń arasyndaǵy shalqar kólder, býlyǵyp aqqan bulaqtar bir tazalanyp qaldy.
Aksııa barysynda ónimdi jumys istegen ujym – «Kókshetaý» ulttyq memlekettik tabıǵı parki. Ejelden kózdiń qarashyǵyndaı qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar meılinshe muqııat tazalynyp, áýel bastaǵy balǵyn keıpin qaıta tapqandaı boldy.
– Baǵaly bastama óte oryndy, – deıdi tabıǵı parktiń bas dırektory Erbol Saǵdıev. – Eldiń qoldaýyna ıe bolyp otyrǵan bul is aldaǵy ýaqytta da keńinen óristeýi, toqtamaýy kerek. Tabıǵatty ǵana emes, sol tabıǵattyń qısapsyz mol baılyǵyn paıdalanatyn adamdardyń da sanasy tazaryp, keler urpaqqa qaldyrar mol muraǵa degen janashyrlyq kóbeıse quba-qup.
Ulttyq park oblys ortalyǵyndaǵy №17 mektep-gımnazııamen memorandýmǵa qol qoıdy. Aldaǵy ýaqytta mektep-gımnazııada ekologııalyq aǵartý sabaqtaryn ótkizip, keshendi jumys istemek. Memorandým sheńberinde oqýshylarǵa qyzyqty ekskýrsııalar, týrıstik sherýler uıymdastyrý qolǵa alynady. Mundaı jumys bilim oshaǵynda ǵana emes, jalpy jurtshylyq arasynda da júrgizilmek. Park qyzmetkerleri taǵylymy mol beınefılmderdi kórsete otyryp, park aýmaǵynda ornalasqan tarıhı eskertkishterdiń tarıhymen tanystyrady. Osy taqyrypty ashyp kórsetetin árqıly ádebıetterdi usynady. Máselen, «Qustar kúni» aksııasyn ótkizý barysynda kórikti Kókshe óńirindegi sırek kezdesetin qustardyń túrleri týraly áserli áńgimeler aıtyldy. Jas tolqyn jyly qabyldady, qyzyǵýshylyq tanytty. О́zderi de qarap otyrmaı, eldi mekenderde qus uıalaryn ornatý jumystaryn qolǵa alǵan eken. Nátıjesinde, 300-ge jýyq uıa ornatylypty.
Park aýmaǵynda «Búkilqazaqstandyq aǵash otyrǵyzý» kúni aksııasy ótkizilgen. «Qaraýyl tóbe» ormanshylyǵynyń aýmaǵynda mektep oqýshylary men aýyl turǵyndary birlesip, qaraǵaı kóshetterin ekken. Mundaı is Zerendi aýyldyq okrýginde de qolǵa alynyp, tórt myń qaraǵaı kósheti otyrǵyzylǵan. «Taza Qazaqstan» aksııasy aıasynda dendropark aýmaǵyna arsha kóshetteri egilse, aýdan mektepteriniń jer telimderine kádimgi qaraǵaı kóshetteri ornalastyrylǵan. Igilikti is-sharaǵa aýyldyq okrýg qyzmetkerleri, mektep oqýshylary, ınternat tárbıelenýshileri belsene qatysty.
El ishinde atqarylǵan sharýany ekshep aıtqanda, týǵan eldiń tabıǵatyn aınadaı etip tazalaýǵa umtylǵan aýqymdy iske aıryqsha mán bergen óńirde 3700 ekologııalyq is-shara ótkizilip, oǵan 500 myńnan astam adam qatysqanyn eskersek, oıǵa alǵan sharýa ońynan ońǵaryldy dep nyq senimmen aıtýǵa bolady.
Aqmola oblysy