Soltústik Aral teńizine 1 mlrd tekshe metr sý jiberildi. Bul josparlanǵan kólemnen 100 mln tekshe metrge artyq. Teńizdegi mundaı jumystar ótken jyldyń qazan aıynan bastap qolǵa alynǵan.
«Ortalyq Azııa elderimen qol jetkizgen kelisimniń nátıjesinde, 2025 jyldyń naýryz aıynyń sońyna deıin Soltústik Aralǵa jiberilgen sýdyń jalpy kólemi 1,6 mlrd tekshe metrge jetedi. Búgingi tańda Soltústik Aral teńizindegi sýdyń jalpy kólemi – 22,1 mlrd tekshe metr. 2022 jyldyń basynda 18,9 mlrd tekshe metr boldy. 2025 jyldyń sońyna qaraı teńizdegi sý kólemi 23,4 mlrd tekshe metrge deıin jetedi dep kútilip otyr», dep málimdedi Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrligi.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev «Aral teńiziniń qurǵap, shólge aınalýy – alańdatarlyq másele. Ekologııalyq apatqa ushyraǵan aımaqty ońaltý kerek. Buǵan qosa transshekaralyq ózenderdiń sý qoryn tıimdi paıdalaný qajet. Ol úshin sý únemdeý tehnologııalaryn keńinen qoldaný kerek», degen edi.
Soltústik Aral teńiziniń aýdany ulǵaıyp, qazir 3 065 sharshy shaqyrymǵa jetken. Bul 2022 jyldyń basyndaǵy kórsetkishten 111 sharshy shaqyrymǵa kóp. Soltústik Aral teńiziniń aýdany men sý kóleminiń ulǵaıýy nátıjesinde sýdaǵy mıneraldaný úderisi azaıyp, balyqtyń 22 túriniń popýlıasııasy qalypqa kelgen. Osylaısha jyl saıynǵy balyq aýlaý kólemi 8 myń tonnaǵa jetip otyr.
Mınıstrliktiń habarlaýynsha, «Kókaral bógetin saqtaý jáne Syrdarııa ózeni saǵalaryn qalpyna keltirý» jobasy da aıaqtalýǵa jaqyn. Búgingi tańda Táýir qorǵanys bógeti salynyp, Qarashalan kóli men Syrdarııa ózeni arasyndaǵy eki ýchaskedegi bógetter men Qarashalan-1 kanalynyń jáne onyń bas qurylysyn rekonstrýksııalaý jumysy aıaqtalǵan. Jyl sońyna deıin Soltústik Aral teńizin Úlken Araldan bóletin Kókaral bógetin qaıta jańartý jumysy aıaqtalmaq.
Al Qyzylorda oblysynyń kúrish alqaptary lazerlik josparlaýshymen tegistelip, sý únemdeý tehnologııalary paıdalanylǵan. Sonyń nátıjesinde, shamamen 200 mln tekshe metr sý únemdelip, ol Soltústik Aralǵa jiberilgen. 55 myń gektar kúrish alqaby lazerlik josparlaýshynyń kómegimen tegisteldi, bul ádis ortasha ónimdilikti gektarynan 40-55 sentnerden 70-80 sentnerge deıin arttyryp otyr.
Jalpy, sý únemdeý tehnologııalaryn engizý, sharýalardyń ınfraqurylym júrgizý, sý únemdeý júıelerin satyp alý jáne ornatý shyǵyndaryn sýbsıdııalaý mólsheri 50 paıyzdan 80 paıyzǵa deıin ulǵaıtylǵan. Al sý únemdeý júıelerin paıdalanatyn dıqandarǵa sýarmaly sýǵa sýbsıdııa mólsheri tarıfke baılanysty 85 paıyzǵa deıin ósken.
Sondaı-aq Aral teńizi basseınindegi aımaqty ońaltýǵa baǵyttalǵan kógaldandyrý jumysy jalǵasyp jatyr. Búginde Úlken Aral teńiziniń tartylǵan aýmaǵynda 4,4 mln kóshet otyrǵyzylǵan. 2021–2024 jyldary 475 myń gektar jerge tuqym sebilip, kóshet egildi. Bıyl da 428 myń gektarda kógaldandyrý jumystaryn júrgizý josparlanyp otyr. Osynyń nátıjesinde, 2025 jyldyń sońyna qaraı Aral teńizi tabanyn kógaldandyrýdyń jalpy kólemi 1,1 mln gektarǵa jetýge tıis.
2024 jyldyń 1 qańtarynan elimiz Halyqaralyq Araldy qutqarý qoryna tóraǵalyq etedi. Memleket basshysy Q.Toqaev 2026 jyldyń sońyna deıin HAQQ Prezıdenti bolyp saılandy. Qazaqstannyń tóraǵalyǵy kezeńinde HAQQ Atqarý komıtetiniń jumys jospary bekitildi. Qujat 10 túrli baǵyt boıynsha 40-qa jýyq is-sharany qamtıdy.
Prezıdenttiń tapsyrmalaryn iske asyrý jalpy 2 myńǵa jýyq adamdy jumyspen qamtymaq. Soltústik Aral teńiziniń sý kólemi men aýdanynyń ulǵaıýy sýdyń mıneraldanýyn azaıtady. Bul onyń bıologııalyq áralýandyǵyn saqtaýǵa kómektesedi ári Qyzylorda oblysynda balyq sharýashylyǵynyń damýyna yqpal etedi. Al sý únemdeý tehnologııalaryn engizý men sý ınfraqurylymyn damytý Soltústik Aralǵa qosymsha sý kólemin jiberýge múmkindik beredi. Aral teńiziniń tartylǵan aýmaǵyn kógaldandyrý topyraq erozııasynyń aldyn alady jáne qumdy, tuzdy daýyldarmen kúresýge kómektesedi. Bul aımaqtyń ekologııalyq jaǵdaıyn jaqsartyp, jergilikti turǵyndardyń densaýlyǵyn qorǵaıdy.