Parlamenttiń plenarlyq otyrysynda Májilis depýtaty Irına Smırnova Qazaqstandaǵy USAID qyzmetine qatysty Úkimet basshysy Oljas Bektenovke depýtattyq saýal joldady. Depýtattyń pikirinshe, shetelden qarjylandyrylatyn úkimettik emes uıymdardyń qyzmeti qoǵamda alańdaýshylyq týǵyzyp otyr, óıtkeni bul elimizge jat qundylyqtardy nasıhattaýǵa paıdalanylýy múmkin, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Irına Smırnovanyń aıtýynsha, bizdiń azamattarǵa ol uıymdardyń bóten qundylyqtardy tańýy, qoǵamymyzdy eseńgiretip, jastarymyzdy azǵyndatýy unamaıdy. Iаǵnı, depýtat el azamattarynyń bóten oıynnyń tutqyny bolǵysy kelmeıtinin tilge tıek etti.
Sheteldik ÚEU taqyrybyna degen qyzyǵýshylyq AQSh prezıdenti Donald Tramptyń arnaıy ókili «Azattyq radıosy» men «Amerıka daýysy» medıaresýrstaryn jabýdy usynǵannan keıin odan ári kúsheıdi. Bul bastamany kásipker Ilon Mask qoldap, atalǵan buqaralyq aqparat quraldaryn «eshkimge qajet emes» jáne «radıkaldy solshyl toptarǵa toly» dep sıpattady.
Resmı derekterge sáıkes, qazirgi ýaqytta Qazaqstanda 200-ge jýyq ÚEU sheteldik qarjylandyrý alady, olardyń shamamen 70%-y AQSh-tyń ártúrli kózderinen qarajat alǵan. Elde 165 donor uıym jumys isteıdi, olardyń qatarynda halyqaralyq uıymdar, sheteldik memlekettik qurylymdar jáne sheteldik qorlar bar. Qarjylyq qoldaý negizinen BAQ-ty damytý, quqyqtar men bostandyqtardy qorǵaý, lıberaldy reformalardy ilgeriletý jáne azamattyq qoǵamdy nyǵaıtý baǵyttaryna baǵyttalǵan.
«Qazirgi tańda Qazaqstanda sheteldik qarjylandyrý alatyn kóptegen uıymdar jumys isteıdi. Olardyń keıbiri ózderin beıtarap dep kórsetkenimen, shyn máninde elimizde bóten saıası kún tártibin ilgeriletip jatyr. Biz muny ashyq aıtýymyz kerek», dedi depýtat.
Irına Smırnova keıbir uıymdardyń qyzmeti «sur aımaqta» qalyp otyrǵanyn jáne olardyń shynaıy maqsattaryn tipti mamandardyń da ajyratýy qıyn ekenin atap ótti.
«Dúnıe júzinde osyǵan uqsas máselelerge tap bolǵan elder sheteldik agentter týraly zańdardy qabyldaý arqyly olarǵa qarsylyq kórsetken kóptegen mysaldar bar. Mysaly, mundaı zańdar Izraılde 2016 jyldan, Qytaıda 2017 jyldan, Avstralııada 2018 jyldan, Ulybrıtanııada 2023 jyldan, Fransııada 2024 jyldan beri kúshinde. Sheteldik uıymdardyń múddeleri úshin áreket etetin tulǵalarǵa qatysty zańdardyń biri 1938 jyly qabyldanǵan AQSh-tyń Sheteldik agentterdi tirkeý týraly zańy bolyp sanalady. Kóptegen elder sheteldik yqpalmen kúresý úshin naqty zańnamalyq tetikterdi engizdi. Biz de osy tájirıbeni zerttep, ulttyq qaýipsizdigimizdi qorǵaý úshin tıisti sharalar qabyldaýymyz qajet», dedi Irına Smırnova.
Depýtat bul rette Qazaqstan ulttyq múddelerin qorǵaýy tıis ekenin, biraq bul azamattyq qoǵamnyń damýyn shektemeýi qajet ekenin basa aıtty.
«Bizdiń maqsatymyz – Qazaqstannyń egemendigin nyǵaıtý. Sheteldik kúshterdiń qoǵamymyzǵa bóten qundylyqtardy tańýyn toleranttylyq dep kórsetýge bolmaıdy. Biz óz múddemizdi qorǵaýǵa tıispiz», dedi depýtat.