О́tken jyldyń shilde aıynda «Memleketke zańsyz ıelengen aktıvterdi qaıtarý týraly» zań qabyldanǵan edi. Atalǵan qujat ádildikti qalpyna keltirip, el ıgiligine tıesili resýrstardy memleket menshigine qaıtarýǵa múmkindik berdi. Zań aıasynda qaıtarylǵan barlyq aktıv «Qaıtarylǵan aktıvterdi basqarý kompanııasy» JShS-niń basqarýyna beriledi. Al qarajat áleýmettik mańyzy bar nysandardyń qurylysyna jumsalatyn Arnaýly memlekettik qorǵa aýdarylady. Osy oraıda aktıvterdiń satylý rásimi qaıtip júrgiziletini, túsken qarajat qalaı ınvestısııalanatyny jáne basqa da mańyzdy máseleler jóninde «Qaıtarylǵan aktıvterdi basqarý kompanııasy» JShS bas dırektory Qýanyshbek Muqashev egjeı-tegjeı aıtyp berdi.
– Qýanyshbek Jaqsybekuly, qaıtarylǵan aktıvter qalaı satylady jáne olardy basqarý júıesi qalaı júzege asady?
– Memlekettiń 100 paıyz qatysýymen qurylǵan Basqarýshy kompanııanyń negizgi mindeti – qaıtarylǵan aktıvterdi tıimdi basqarý, olardyń saqtalýyn qamtamasyz etý jáne satý. Iаǵnı bizdiń basty maqsatymyz – qaıtarylǵan aktıvterdiń el ekonomıkasyna oń áserin tıgizip, halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa qyzmet etýi.
Árbir qaıtarylǵan aktıvtiń el damýyna úles qosýy, zań ústemdigin nyǵaıtýy jáne qoǵam ıgiligine jumys isteýi mańyzdy. Sondyqtan biz aktıvterdiń ereksheligin, naryqtyq jaǵdaıdy jáne olardyń ekonomıkalyq tıimdiligin jan-jaqty zertteı otyryp, árqaısysy boıynsha jeke sheshim qabyldaımyz.
Negizgi satý tásili – «e-Qazyna» portalynda elektrondyq saýda uıymdastyrý. Saýda aýksıon túrinde ótkizilýi múmkin. Sonymen qatar aktıv ornalasqan eldiń zańnamasyna qaıshy kelmeıtin basqa da ádister qarastyrylǵan. Eger aktıvti birden satý múmkin bolmasa, qoldanystaǵy erejelerge sáıkes, balamaly tásilder qarastyrylady. Bul – jalǵa berý, senimgerlik basqarý nemese óz betinshe basqarý. Mysaly, qazirgi ýaqytta biz Astanadaǵy «Dýman» qonaqúı keshenin, sondaı-aq «Jarkent Sý» JShS men «Tulpar» JShS-daǵy úlesterdi basqaryp otyrmyz.
Jalǵa berý kezinde, satý sátine deıin bul aktıvter turaqty tabys ákeledi. Al aktıvter kásibı menedjerlerge senimgerlik basqarýǵa berilse, olardyń basty mindeti – aktıvtiń qunyn saqtaý jáne múmkindiginshe arttyrý, sondaı-aq bolashaq satyp alýshylar úshin onyń tartymdylyǵyn arttyrý.
2025 jyldyń 14 naýryzyna deıin basqarýshy kompanııanyń balansyna turǵyn úı jáne kommersııalyq jyljymaıtyn múlik, zańdy tulǵalardyń jarǵylyq kapıtalyndaǵy úlester, jer ýchaskeleri, taýar-materıaldyq qundylyqtar men negizgi quraldar túrindegi 73 aktıv, sondaı-aq 196 dana zergerlik buıym qabyldandy. Aktıvterdiń jalpy quny – 100,4 mlrd teńge.
Aktıvterge jer ýchaskeleri, turǵyn úı jáne kommersııalyq jyljymaıtyn múlik, óndiristik bazalar, aksııalar men zańdy tulǵalardaǵy qatysý úlesteri, sondaı-aq taýar-materıaldyq qundylyqtar kiredi. Negizinen, bul aktıvter Qazaqstan aýmaǵynda ornalasqan.
Qaıtarylǵan aktıvterdi satýdan túsken qarajat Arnaýly memlekettik qorǵa jiberiledi.
– Endeshe, osy ýaqytqa deıin basqarýshy kompanııa Arnaýly memlekettik qorǵa qansha qarajat aýdardy?
– 2025 jylǵy 14 naýryzdaǵy jaǵdaı boıynsha Arnaýly memlekettik qorǵa 16,5 mlrd teńge aýdaryldy. Onyń ishinde 15,8 mlrd teńge – aktıvterdi satýdan túsken qarajat, al 0,7 mlrd teńge – aktıvterdi basqarýdan (jalǵa berý, senimgerlik basqarý, kepildik jarnany depozıtke ornalastyrýdan túsken qarajat, dıvıdendter) alynǵan kiris.
Prezıdent Joldaýynda qaıtarylǵan aktıvter halyq ıgiligi úshin paıdalanylýǵa tıis degen tapsyrma berilgen. Bul qarajat jergilikti atqarýshy organdarǵa áleýmettik nysandardyń qurylysyn qarjylandyrýda mańyzdy negiz ári qoldaý bolady.
– Áleýmettik nysandar qalaı irikteledi jáne osy qordan qandaı jobalarǵa qarajat bólindi?
– Eń aldymen, bizdiń kompanııa áleýmettik jobalardy tikeleı irikteýmen nemese júzege asyrýmen aınalyspaıtynyn atap ótken jón. Alaıda biz qarajatty Arnaýly memlekettik qorǵa aýdaratyn bolǵandyqtan, olardyń qalaı paıdalanylyp jatqanyn muqııat qadaǵalap otyramyz. Qarjylandyrý men jobalardy iske asyrý týraly barlyq aqparat resmı resýrstarda, sonyń ishinde Premer-mınıstrdiń saıtynda ashyq túrde jarııalanǵan.
Zańnamaǵa sáıkes, Arnaýly qordyń qarajaty densaýlyq saqtaý, bilim berý, buqaralyq sport jáne basqa da salalardaǵy áleýmettik jáne ınfraqurylymdyq nysandardyń qurylysyna baǵyttalady. Árbir joba mindetti túrde ekonomıkalyq saraptamadan ótedi, sodan keıin onyń qarjylandyrýy Respýblıkalyq bıýdjettik komıssııanyń (RBK) sheshimimen bekitiledi.
RBK sheshimderine sáıkes, qordyń qarajaty áleýmettik mańyzy bar jobalardy júzege asyrýǵa bólinedi. Sonymen qatar bólingen qarajat kólemi men jobalar týraly barlyq aqparat Úkimettiń resmı saıtynda jarııalanady, bul qarajattyń paıdalanylý ashyqtyǵy men eseptiligin qamtamasyz etedi. Iаǵnı kez kelgen azamat osy aqparatqa qol jetkizip, memleket qarjysynyń qalaı ınvestısııalanyp jatqanyn baqylaı alady.
Qarajat eń aldymen, áleýmettik ınfraqurylymdy damytýǵa jumsalady. Bul – mektepter, balabaqshalar, sport keshenderi, jataqhanalar. Damyǵan ınfraqurylym óńirler ekonomıkasynyń ósýine serpin beredi, halyqtyń jumyspen qamtylýyna yqpal etedi jáne qalalar men aýyldardyń jaılylyǵyn arttyrady. Osylaısha, azamattardyń ómir súrý sapasy jaqsarady.
Aıta ketetin mańyzdy jaıt – qaıtarylǵan aktıvterdi paıdalaný kezinde ashyqtyqqa erekshe nazar aýdarylady. Barlyq kiris pen shyǵys týraly málimetter resmı platformalarda ashyq túrde ornalastyrylady. Bul teris paıdalanýshylyqtyń aldyn alýǵa jáne qoǵamnyń memlekettik ınstıtýttarǵa degen senimin arttyrýǵa múmkindik beredi.
– Osy kúnge deıin qandaı aktıvterdi sattyńyzdar?
– 2025 jylǵy 14 naýryzdaǵy jaǵdaı boıynsha basqarýshy kompanııa «e-Qazyna» elektrondyq saýda platformasynda Qazaqstan aýmaǵynda ornalasqan 10 aktıvti satty. Olardyń jalpy quny 11,7 mlrd teńgeden asady jáne negizinen – jyljymaıtyn múlik.
Shetelde ornalasqan aktıvterdi satý aktıv ornalasqan eldiń zańnamasyna sáıkes júrgiziledi. Sheteldik aktıvter arasynan 2 avtokólik, 2 turǵyn úı jáne 1 páter satylyp, olardyń jalpy quny 4,5 mlrd teńgeni qurady.
Jalpy alǵanda, 16,2 mlrd teńge somasyna 15 aktıv satyldy. 48 nysan boıynsha (onyń ishinde 22 dana zergerlik buıym) aýksıonǵa qatysýshylardyń bolmaýyna baılanysty saýda-sattyq ótpedi.
– Aldaǵy ýaqytta qandaı josparlaryńyz bar?
– Bizdiń basty mıssııamyz qaıtarylǵan aktıvterdi tıimdi basqarý arqyly halyqtyń ál-aýqatynyń artýyna yqpal etý ekenin taǵy da aıta keteıin. Osy baǵyttaǵy jumysymyzdy belsendi túrde jalǵastyra beremiz. Ashyqtyq pen eseptilik basty basymdyqtarymyz bolyp qalady. Biz qoǵamdy jobalardyń iske asyrylý barysy jáne qaıtarylǵan aktıvterdiń tıimdi paıdalanylýy týraly udaıy habardar etip otyramyz. Qaıtarylǵan aktıvterdi satý tek áleýmettik máselelerdi sheship qoımaı, bıznestiń damýyna, jańa jumys oryndarynyń ashylýyna ári eldegi ınvestısııalyq ahýaldyń jaqsarýyna yqpal etýge tıis.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgilemesken –
Orynbek О́TEMURAT,
«Egemen Qazaqstan»