Búgin mopedterdi tirkeý aıaqtalady. Sondaı-aq 7 sáýirden bastap elimizde kólikti saqtandyrý quny ósedi. Ásirese endi ǵana kólik tizginine otyrǵandar men jol erejesin buzatyndardyń qaltasy qaǵylady. Al jolda tártip saqtaıtyndarǵa jeńildik jasalady.
О́tken jyly «Jol qozǵalysy týraly» Zańǵa ózgertýler engizilgen edi. Osyǵan sáıkes 6 sáýirden bastap tirkelmegen mopedter aıyp turaǵyna qoıylady, al ıeleri ákimshilik jaýapkershilikke tartylady. Bul týraly IIM Ákimshilik polısııa komıtetiniń tóraǵasy Qaısar Sultanbaev málimdedi.
– Mopedter qazir adam ómirine qaýip tóndirip otyr. Sondyqtan osy zańdy qabyldap otyrmyz. Byltyr mopedterdiń kesirinen elde 1 819 jol-kólik oqıǵasy tirkeldi. Nátıjesinde, 1 945 adam jaraqat alyp, 76 adam qaıtys boldy. Al jyl basynan beri 103 oqıǵa oryn aldy. Eki kámeletke tolmaǵan bala qaıtys boldy. Mopedti basqaratyndar erejeni buzsa, aıyppul ǵana tólep, qutylatyn. Sol úshin de jaýapkershilik sezinbeıdi. Endi zańdastyrylǵan quraldardy ǵana basqarýǵa ruqsat beriledi, – dedi spıker.
Al Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi mindetti avtosaqtandyrý talaptaryna túzetýler engizip otyr. Bul aldaǵy dúısenbi kúni kúshine enedi. Agenttiktiń málimetinshe, mindetti saqtandyrý polısiniń quny árbir júrgizýshige jeke esepteledi. Sondaı-aq jańa zańǵa sáıkes júrgizýshiniń tájirıbesi men jasy, avtokólikti tirkeý aımaǵy, avtokólik túri men qyzmet etý merzimine qaraı baǵa ózgeredi. Buǵan qosa jol-kólik oqıǵasymen qatar, júrgizýshiniń buǵan deıin ereje buzǵan derekteri de esepteledi. Máselen, júrgizýshi jyldamdyqty asyrsa, qarsy betke shyǵyp, qaýip tóndirse, saqtandyrý quny aıtarlyqtaı qymbattaıdy.
– Saqtandyrý polısin alǵash ret alǵan júrgizýshilerge 1,8 koeffısıent belgilengen. Jańa A klasyn engizý olardyń jol-kólik oqıǵalaryna jıi ushyraıtynymen túsindiriledi. Bul saqtandyrý tólemderin arttyrady. Statıstıkaǵa sáıkes, mundaı júrgizýshiler – jol-kólik erejesin eki ese kóp buzatyndar, – dedi Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi departament dırektorynyń orynbasary Serikbosyn Tólebekov.
Agenttik ókiliniń aıtýynsha, jyldamdyqty 40 km/saǵ nemese odan joǵary asyrǵan, qarsy jolaqqa shyǵyp burylsa nemese keri burylsa, baǵdarshamnyń qyzyl túsine ótken nemese retteýshiniń belgisine baǵynbaǵan, jaıaý júrginshilerge jol bermegen, basqa júrgizýshilerdi jyldamdyqty nemese qozǵalys baǵytyn kúrt ózgertýge májbúr etetin apatty jaǵdaı týǵyzǵan, tehnıkalyq reglamentke, ulttyq standartqa saı kelmeıtin aqaýy bar kólik júrgizgen, jol-kólik erejelerin úsh jáne odan kóp márte buzǵan júrgizýshiniń saqtandyrý klasy birden eki deńgeıge tómendep, polıs quny artady.
Sonymen qatar agenttiktiń málimetinshe, Almaty, Túrkistan, Jambyl, Batys Qazaqstan, Qyzylorda oblystary men Shymkent pen Astana qalasy júrgizýshileriniń saqtandyrý polısiniń baǵasy ósedi. Dese de eń qymbat polıs Qyzylorda oblysynyń kólik ıelerine tıesili.
Al jol apatyna túspegen júrgizýshiniń klasy jyl saıyn joǵarylaıdy. 7 sáýirden bastap 5 jyldan asa ýaqyt úzdiksiz 13-klasta apatsyz júrgen júrgizýshige syıaqy beriledi. Ony yntalandyrý maqsatynda tómen saqtandyrý koeffısıenti beriledi. Sonymen qatar jańa ereje boıynsha úsh tómengi klass (A, M1, M2) engiziledi, olardyń koeffısıentteri 3,5 esege deıin artýy múmkin. Eń joǵary jáne eń arzan saqtandyrý klasy 13-klass bolyp qalady. Eń tómengisi – M2. Osy klastaǵy júrgizýshilerge polıs quny 13-klasqa qaraǵanda jeti ese qymbat bolady. Máselen, mas kúıinde kólik júrgizgen, kólikti mas júrgizýshige tapsyrǵan, mas kúıinde jasaǵan jol apatynan adamdar zardap shekse ne qaıtys bolsa, saqtandyrý klasy M2-ge deıin tómendeıdi.
Ishki ister mınıstrliginiń málimetine súıensek, 2025 jyldyń basynan bastap respýblıka boıynsha tártip saqshylary 3,7 mln-nan asa ákimshilik quqyq buzýshylyqty anyqtaǵan. Onyń 3,2 mln-y – jol qaǵıdalaryn buzý faktileri. Polısııa qyzmetkerleri jol erejesin buzǵan 5 417 mas júrgizýshini ustaǵan.
Mamandardyń aıtýynsha, kólikti saqtandyrý polısiniń baǵasyn arttyrý – osyndaı zań buzýshylyqtardyń aldyn alýǵa jasalǵan qadam.