Jer aıaǵy keńigende elimizde jol jóndeý naýqany bastalatyny belgili. Jol jóndeýshilermen qatar, jumystyń sapasyna baqylaý jasaıtyn mamandar úshin de jaz – jaýapty mezgil. Jalpy, jol tósenishiniń sapasy asfalttyń quramy men qurylymyna tikeleı baılanysty ekeni anyq. Sondyqtan Jol aktıvteri sapasynyń ulttyq ortalyǵy fılıaldary jol-qurylys maýsymynyń basynda turaqty negizde asfalt-beton zaýyttaryna (ABZ) tekserý jumysyn júrgizedi.
Zaýytty tekserý 16 negizgi tarmaqty qamtıtyn asfalt-beton zaýyttarynan asfalt-beton qospalaryn shyǵarý men onyń sapasyn baqylaý jónindegi qaǵıda negizinde júzege asady (qospa túriniń kólemin saqtaý, komponentti mólsherleý dáldigin tekserý, ekologııalyq qaýipsizdik týraly shara). Ol shıkizatty tańdaý men daıyndaýdan bastap, tóseý aldynda daıyn qospany baqylaýǵa deıingi óndiristiń barlyq kezeńin qamtıdy. Tekserý jónindegi derekterdi «QazjolǴZI» AQ óńdep, rcmbase.kz jol materıaly biryńǵaı bazasyna engizedi.
«Biz Kólik mınıstrliginiń tapsyrmasy boıynsha jergilikti joldardyń sapasyn arttyrý aıasynda tekserý júrgizip jatyrmyz. Eldegi barlyq 415 zaýyt naryqqa shyqpas buryn tekseriledi. Eger sáıkessizdik anyqtalǵan jaǵdaıda tapsyrys berýshige teris qorytyndy jiberemiz. Bir sózben aıtqanda, ónimniń elimizde qabyldanǵan standarttarǵa sáıkestigi qorytyndyda rastalady», dedi «Jol aktıvteri sapasynyń ulttyq ortalyǵy» ShJQ RMK Injenerlik-tehnıkalyq bóliminiń bastyǵy О́tegen Qanatbaev.
Kólik mınıstrliginiń talabyna qaraı, árbir zaýytty tekserý sheńberinde mamandar ónimniń belgilengen standarttarǵa sáıkestigin baǵalap, bıtýmnyń, ınertti materıaldardyń sapasy men tehnologııalyq úderisterdiń saqtalýyn baqylaıdy. Zerthanada materıaldyń talapqa saı ekenine kóz jetkizý úshin qospa úlgileri muqııat taldanady.
Bul syndy tekserý tek normatıvti saqtaýǵa ǵana emes, eń bastysy jol qozǵalysyna qatysýshynyń qaýipsizdigine baǵyttalǵan mańyzdy jumys. О́ıtkeni asfalttyń sapasy joldy paıdalanýdyń merzimi men avtokólik júrgizýshiniń qaýipsizdigine tikeleı baılanysty. Sondyqtan baqylaý tek óndiristi ǵana emes, sonymen qatar komponentti saqtaý men tasymaldaýdy da qamtıdy. Bul qoldanylatyn ónimniń turaqtylyǵy men joǵary ónimdiligin qamtamasyz etýge, joldaǵy sapany júıeli baqylaý men jyl saıynǵy yqtımal aýytqýdy ýaqtyly anyqtaýǵa, ony tez joıýǵa múmkindik beredi.
«Jol aktıvteri sapasynyń ulttyq ortalyǵy» ShJQ RMK óz jumysyn jalǵastyryp, baqylaýdyń joǵary deńgeıin qamtamasyz etý arqyly zamanaýı, qaýipsiz jol ınfraqurylymyn damytýdy úlken jaýapkershilikpen júrgizedi. Taıaýda Astanadaǵy «Qaz Snab Stroı Servıs» degen merdiger mekemeniń zaýytyna atalǵan ortalyq mamandarymen birge bardyq. Munda usaq jáne iri asfalt-betondy qospalar shyǵarady. Quramynda qum, irili-usaqty qıyrshyq tastar bar. Oǵan qosymsha bıtým qospasy da jasalady. Ol – otandyq munaı qaldyǵynan istelgen bıtým qospasy. Aıtarlyǵy mundaǵy ınertti materıaldyń bári otandyq ónim. Astana aınalasyndaǵy, ásirese Tas bulaqty ıektegen Maılytaýdaǵy karerlerden alynǵan tastardan jasalady.
«Bul – ozyq tehnologııamen jumys isteıtin elordadaǵy betke ustar merdiger kompanııanyń biri. Joǵary talapqa saı sapamen jumys isteýine qajetti asfalt-beton zaýyttary men zerthanasy bar. Rasyn aıtqanda, osy merdiger kompanııa búginde elordanyń ishki jolyn 50 paıyz qamtamasyz etýmen qatar, Astanadan shyǵatyn úlken joldarǵa da ónimin jiberip otyr. Respýblıka boıynsha osyndaı asfalt-beton zaýyty 415, onyń 18-i elordada», dedi bólim bastyǵy.
Onyń aıtýynsha, eldegi asfalt-beton zaýyttarynyń sany kóp bolǵanymen, birqatarynyń tehnıka-tehnologııasynyń tozyǵy jetken. Olar talapqa saı materıal shyǵara almaıdy. Áıtse de, zaýyttardy jańartý jumystary úzdiksiz júrgizilip jatyr. Sebebi búginde Úkimet respýblıkalyq joldarǵa qaraǵanda, jergilikti joldarǵa basa nazar aýdaryp tur. Soǵan oraı óńirlerdegi asfalt-beton zaýyttaryna da suranys arta tústi.
«О́kinishtisi, zaýyt sany kóp bolǵanymen, birnesheýiniń tehnıka-tehnologııasy tozǵandyqtan, qazirgi talaptarǵa saı ónim bere almaıdy. Desek te basym kópshiligi saǵatyna 100 tonnadan bastap, 380 tonnaǵa deıin asfalt-beton shyǵarady. Zaýyttaǵy asfalt-beton jasaýshy qondyrǵylar Germanııa, Italııa, Ýkraınadan ákelingenimen, otandyq standartqa saı tehnologııamen ónim jasaıdy», dedi О́.Qanatbaev.
Byltyr Astana qalasyndaǵy jol qurylys jumysyna 100 mlrd teńge aqsha jaratylǵan eken. Bul – asa iri kólemdegi qarajat. Onyń bir bóligi zaýyt qondyrǵylaryn jańartýǵa jumsalǵan.
Biz kelgen «AMMAN UB340» elordanyń Kóktal shaǵyn aýdanynyń shet jaǵyna oryn tepken. «Kásiporynnyń irgetasy 2020 jyly qalandy. Munda 26 adam eki aýysymmen jumys isteıdi. Qýaty týraly aıtar bolsam, bir saǵatta 340, al táýligine 5 myń tonna ónim shyǵarady», dedi zaýyt bastyǵy Aıdos Tóleýtaev.
Sapa ortalyǵynyń mamandary tekserýge alǵan daıyn asfalttyń quramynda qandaı materıaldar men qospalar bar ekenin suradyq. Onyń aıtýynsha, bul asfalt-betonnyń aty «Shma-20» polımer. Buǵan ár túrli irili usaqty qıyrshyq tas pen mıneraldy untaq, sondaı-aq polımer qosymshasy qosylady.
«Sodan soń zerthana synaǵynan nátıjeli ótip, sapasy talapqa laıyqty bolsa, óndiriske jiberiledi. Zaýytta osyndaı ónimniń 8 túri shyǵarylady. Tapsyrysqa qaraı kez kelgenin jyldam jasap bere alamyz», dedi zaýyt bastyǵy.