«Toıdyń bolǵanynan boladysy qyzyq» degendeı, kúlli Alashtyń kóz tikkeni – bıylǵy Abaı toıy. Bul kóp toıdyń biri emes ekeni belgili. Uly aqynnyń atyn ardaqtap, rýhanı murasyn halqyna dáripteýmen qatar hakimniń týǵan óńirine tıgizetin ıgi áseri kózdelip otyr. Sonymen, Abaı eli toı qamyna qyzý kirisip ketti.
Bul – tek Abaı oblysynyń ǵana emes, elimizdiń rýhanı ómirindegi mańyzdy oqıǵa. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev atap kórsetkendeı, Abaıdyń 180 jyldyǵy – halqymyzdyń rýhanı damýy úshin asa mańyzdy mereıtoı. Osyǵan oraı, Abaı aýdanynda birqatar jańa joba iske asyrylmaq. Qaraýyldaǵy tarıhı-mádenı nysandardy abattandyrý, joldardy jóndeý, týrıstik ınfraqurylymdy damytý baǵytynda biraz jumys qolǵa alyndy. Toıǵa keletin týrısterge arnalǵan qyzmet sapasyn jaqsartý jáne Abaı murasyna negizdelgen jańa ekskýrsııalyq baǵyttar ázirleý josparlanyp otyr. Atalǵan aýqymdy isterdiń barysyn pysyqtaý úshin oblys ákimi Berik Ýálı Abaı aýdanynda bolyp, atqarylyp jatqan jumystarmen tanysty. Áýeli Jıdebaıdaǵy «Abaı-Shákárim» kesenelerinde boldy.
«Abaıdyń «Jıdebaı-Bórili» mýzeı qoryǵy Mádenıet jáne aqparat mınıstrligine qaraıdy. Keshenniń ózi men aýmaǵyna 2020 jyly aqynnyń 175 jyldyǵyna oraı ǵylymı-restavrasııalyq jáne abattandyrý jumystary júrgizilgen.
Qazir mundaǵy amfıteatr men keseneniń tómengi bólmeleri jóndeýdi qajet etedi. Oblys ákimi osy jerde mınıstrlik ókilderimen kezdesip, kesenede júrgiziletin restavrasııalyq jumystardyń ýaqtyly bitýin talqylady», deıdi oblys ákiminiń baspasóz qyzmeti.
Toıdyń negizgi qorytyndy is-sharalary Abaı aýdanyndaǵy Qaraýyltóbede ótetin bolyp otyr. Mereıtoı aıasynda «Jeti qazyna» ulttyq mádenıet, sport jáne týrızm festıvali uıymdastyrylmaq. Qaraýyltóbe – úlken dala sahnasy, at jarysqa arnalǵan sheńber, 400-ge jýyq adamǵa arnalǵan kórermen orny daıyndalý ústinde.
Aýdan ákimi Meıirjan Smaǵulov pen barlyq basqarma basshylary, quqyq qorǵaý organdary jáne TJD ókilderi óńir basshysyna mereıtoıǵa baılanysty atqarylyp jatqan jumystar týraly baıandady. Olardyń aıtýynsha, Qaraýyltóbede kıiz úıler qalashyǵyna sý men jaryq tartylǵan. Kásipkerlerge arnalǵan aýmaǵy 2 500 sharshy metrlik saýda oryny daıyndalyp jatyr. Jaıaý júrginshiler joly jóndelip, qosymsha joldar salynady.
«Osydan úsh aı buryn, 22 aqpanda osynda arnaıy kelip, Abaı Qunanbaıulynyń 180 jyldyǵyna qandaı is-sharalar atqarý kerek, qandaı qajettilikter bar ekenin bilip ketken edim. Oblystyń bıýdjetin qaıta qarap, ońtaılandyryp, tıisti qarajat bólindi. Aýdanǵa qajetti dúnıelerdiń barlyǵyn engizdik. Qazir jol jóndeý, Jıdebaıǵa antennalyq qurylǵy ornatý sekildi jumys júrip jatyr. Mereıtoı qarsańynda paıdalanýǵa beriledi. 180 jyldyqqa oraı elimizden, tipti shetelderden de kelemiz dep otyrǵan qonaq kóp. Sondyqtan mereıtoıdy joǵary deńgeıde ótkizýimiz kerek. Búgin úsh aı burynǵy qajettilikterge bólingen qarajat qalaı ıgerilip jatqandyǵyn kórip, tanysýǵa keldim. Josparǵa saı jumys jalǵasa beredi», dedi óńir basshysy.
Bıyl aýdanda birqatar ınfraqurylymdyq jobalar qolǵa alynǵan. Oblystyq mańyzy bar «Aıagóz-Qaraýyl-Semeı-Qaınar» avtomobıl jolynyń 84-99 shaqyrymy men «Semeı-Qaraýyl» jolynyń 97-117 shaqyrymy aralyǵyna ortasha jóndeý júrgizilip jatyr. Al Qaraýyl aýylynda uzyndyǵy 3 shaqyrymǵa jýyq eki kóshege asfalt tóselse, Toqtamys aýylyna kireberis 5 shaqyrym jol men eldi mekenniń bir kóshesine asfalt salynyp jatyr. О́ńir basshysy jol jóndeý jumystarynyń barysyn kórip, merdigerlerge ýaqtyly ári sapaly aıaqtaýdy tapsyrdy.
Semeıden 200 shaqyrym shalǵaıdaǵy Toqtamys aýylynda qazir 600-ge jýyq turǵyn bar. О́ńir basshysy mektep muǵalimderimen, aýyl aqsaqaldarymen kezdesip, pikir almasty.
«Toqtamys – Abaı aýdanynyń eń shetki aýyldarynyń biri. Osyndaǵy halyqtyń ahýalymen tanysaıyn, ózderińizben júzdeseıin dep arnaıy kelip otyrmyn. Byltyr aýyldaryńyzǵa ınternet qosyldy. Bıyl aýyldyń jolyn jasaýǵa aqsha bóldik. Abaı kóshesinde bir shaqyrymǵa jýyq jolǵa alǵash ret asfalt tóselip jatyr. Osy baǵyttaǵy jumysty jalǵastyramyz. О́ńirdegi aýyldardyń eshqaısysy nazardan tys qalmaıdy», dedi oblys ákimi.
Abaı elindegi erekshe tarıhı ári emdik oryndardyń biri Qońyr áýlıe úńgiri de nazardan tys qalǵan joq. Abaı aýdanynyń Toqtamys aýyly aýmaǵyndaǵy Aqtas taýyndaǵy Qońyr áýlıe úńgiriniń tereńinde ornalasqan jer asty kóli óziniń emdik qasıetterimen tanymal. Kóldiń temperatýrasy jyl on eki aı 5-7 gradýstan aspaıdy. Munda elimizdiń túkpir-túkpirinen jáne shetelderden týrıster keledi. Qońyr áýlıe úńgiri «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda «Qazaqstannyń 100 kıeli nysanynyń» qataryna engen. Týrıstik maýsymda tarıhı oryndy shamamen 9 myńǵa jýyq adam tamashalaıdy eken.
«Qońyr áýlıe – Abaı oblysyndaǵy týrıster eń kóp keletin erekshe oryndardyń biri. Osyndaı tabıǵı-mádenı nysandardy jańǵyrtý arqyly ishki týrızmdi jandandyrýǵa tolyq múmkindik bar. Hakim Abaıdyń 180 jyldyq mereıtoıyna elimizdiń ár aımaǵynan, shetelden de qonaqtar keledi. Sondyqtan bul jer zaman talabyna saı bolýy kerek. Týrızm basqarmasyna Abaı aýdany ákimdigimen birlesip jańartý jumystaryn júrgizýdi tapsyramyn», dedi B.Ýálı.
Al biz de reti kelgende Abaı saıabaǵynda bolyp, «Aýylyna qarap – azamatyn tany» jobasy aıasynda júzege asyp jatqan áleýmettik nysannyń qurylysyna jáne aýdandyq mádenıet úıinde júrgizilip jatqan jóndeý jumystaryna kýá bolyp qaıttyq.
Abaı oblysy