Ulttyq mýzeıde lıtvanyń áıgili sýretshi-kompozıtory Mıkaloıýs Konstantınas Chıýrlıonıstiń shyǵarmashylyǵyna arnalǵan kórme ashyldy. Qaıtalanbas týyndylary arqyly kórermenderdi rýhanı saıahatqa jetelegen kórme shynynda da qyzyǵýshylyq týdyrady.
Álemde óner men mýzykany sheber ushtastyra bilgen sanaýly tulǵalar bar. Solardyń biri – osy lıtvalyq sýretshi ári kompozıtor, shyǵarmashylyǵymen ónerdiń shekarasyn keńeıtip, kórkemdik pen mýzykanyń arasynda erekshe úılesimdi taba bildi. Onyń týyndylary – tek sýret nemese áýen ǵana emes, sezimniń, rýhtyń, ári sheksiz qııaldyń jemisi.
Atalǵan kórme – Lıtva men Qazaqstan arasyndaǵy mádenı baılanystyń jarqyn kórinisi. Onda Chıýrlıonıstiń eń áıgili keskindemelik jumystary, sondaı-aq mýzykalyq murasynan úzindiler usynyldy. Zal ishine ornatylǵan mýltımedıalyq ınstallıasııalar arqyly kelýshiler sheberdiń shyǵarmashylyq álemine tereń úńile alady. Ásirese, «Sonatalar» serııasyndaǵy kartınalar men «Juldyz sımfonııasy» sııaqty týyndylar úlken áser qaldyrdy.
Kórmeniń ashylýyna Lıtva elshiliginiń ókilderi, otandyq ónertanýshylar men ónersúıer qaýym qatysty. Shara sheńberinde Chıýrlıonıs shyǵarmashylyǵy týraly leksııalar men mýzykalyq qoıylymdar da uıymdastyryldy.
Chıýrlıonıstiń keskindemeleri – mıfologııany, peızajdy, abstraksııa men sımvolızmdi óz boıyna jınaǵan erekshe álem. Stıli tereń emosııalarǵa toly, al kompozısııalary búgingi zamanaýı ónermen úndese damyp keledi. Ol nebári 36 jyl ómir súrse de, artynda 400-ge jýyq mýzykalyq shyǵarma men 300-ge jýyq sýret qaldyrǵan. Bul týyndylar tek Lıtvanyń ǵana emes, búkil Eýropa óneriniń damýyna áser etken.
Avtor shyǵarmashylyǵy lıtvalyq mádenıettiń rýhanı tiregi sanalady. Chıýrlıonıstiń sımfonııalarynan Lıtvanyń tabıǵaty, ómiri, rýhy men bolmysy seziledi. Ol kezinde kópshiliktiń rýhanı oıanýyna túrtki bolyp, adamdardy shabyttandyra bildi. Búginde esimi Lıtvanyń ulttyq sımvolyna aınalyp otyr.
Kórme zalyn aralap júrip, ózińdi ertegi áleminde saıahattap júrgendeı sezinesiń. Ár týyndynyń artynda óz hıkaıasy, óz ańyzy bardaı áser qaldyrady. Bul kórme tek kózben kórý úshin emes, júrekpen seziný úshin jasalǵan. Astanadaǵy kórme sol rýhanı muramen jaqynyraq tanysýǵa, shabyt alýǵa jáne ónerdiń sheksizdigine kóz jetkizýge múmkindik beredi.
Arýjan QUSAIYN,
Aqqý DО́NESh,
L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń stýdentteri