Jazǵy demalys – balalar úshin jaı ǵana mektepten bosaıtyn ýaqyt emes. Bul – oqý men baǵalardan, áleýmettik qysym men emosııalyq aýyrtpalyqtan az ýaqytqa bolsa da demalatyn sát. Mektep kezinde balalar tek sabaq emes, sport, mýzyka, dostarymen qarym-qatynas, úı tapsyrmalary sııaqty sansyz mindetterdi arqalap júredi. Al bul kúızeliske, mazasyzdyqqa, keıde tipti uzaqmerzimdi depressııaǵa deıin ulasyp ketedi. Sondyqtan jaz bala úshin ǵana emes, ata-ana úshin de úlken múmkindik, dep jazady Egemen.kz.
Mıchıgan ýnıversıtetiniń balalar men jasóspirimder psıhıatrııasy bóliminiń dırektory, bala psıhıatry Nasýh Malas jaz ýaqytyn qalaı tıimdi paıdalanýǵa bolatyny týraly zertteýin jarııalady. Ol osy ýaqytta balamen aradaǵy baılanysty kúsheıtý qajet ekenin aıtady. «Kóp ata-ana jazǵy demalysty tek bos ýaqyt dep qabyldaıdy. Al shyn máninde bul – balanyń psıhologııalyq ál-aýqatyn qalpyna keltirip, ishki jan dúnıesin túsinýge taptyrmas kezeń», deıdi ol.
Onyń aıtýynsha, jazda baladaǵy kúızelis, mazasyzdyq, emosıonaldyq sharshaý ýaqytsha basylady, al ata-ana dál osy tynysh sátte balasynyń shynaıy kóńil-kúıin baıqaı alady. «Bala óz oıyn ashyq aıtýǵa umtylǵanda, biz ony tyımaýymyz kerek. Renish bildirse, tyńdańyz. Ashýlansa, sabyr qylyńyz. Ochylaısha senimdi qarym-qatynastyń irgetasyn qalaısyz», deıdi Nasýh Malas.
Sondaı-aq, ol ata-analardyń emosııalyq jaýapkershiligi týraly da jazady. «Balany urysyp, tyıyp tastaý ońaı. Biraq ata-ana retinde eń qıyny – óz emosııańdy baqylaý. Balanyń ashýyn ózimizge qarsy shabýyl emes, onyń ishki kúızelisiniń kórinisi retinde qabyldaýǵa úırenýimiz kerek», deıdi zertteýshi.
Professordyń pikirinshe, bala ózin estigenin, túsingenin sezingen kezde ǵana ata-anamen ashyq sóılesýge daıyn bolady. «Siz balańyzǵa birdeńe úıretkińiz kelse, aldymen ózińiz sony jasańyz. Jan tynyshtyǵyn, sezimdi basqarýdy, tyńdaýdy bárin bala sizden úırenýi kerek. Ata-ana bolý ońaı sharýa emes, árdaıym bári minsiz bolady deý de qate. Biraq jazǵy demalys – ótken oqý jylyn birge saralap, balańyzben aradaǵy baılanysty jaqsartýǵa, jańa oqý jylyna birge daıyndalýǵa berilgen tamasha múmkindik. Osy kezeńdi tıimdi paıdalansańyz, bala ózine senimdi bolyp ósedi, ortada ózin erkin ustaı alady jáne ómirden óz ornyn tabýǵa qadam jasaıdy. Eń bastysy oǵan sizdiń qamqorlyǵyńyz ben janashyrlyǵyńyz qajet ekenin umytpańyz», deıdi N. Malas.