• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
О́ner 25 Shilde, 2025

Sóz ben boıaý

20 ret
kórsetildi

Jazýshy qaýymǵa sýret­shilik óner asa bóten bolmasa kerek. Ekeýine de kór­kemdik ortaq. Biri kesteli sózben, biri san boıaý­men órnekteıdi. Árı­ne, eń basty negiz – kór­kem oı men sheberlik. Sýret­shiler sózge sarań bol­ǵanymen, jazýshylarda sýret­shi­lik kózqaras –­ ásem­dikti kórý, baıqaý ǵa­detteri bar.

Aqyn-jazýshylardyń sý­retshilik talanty týraly sóz­ qoz­ǵaǵanda oıǵa aldymen Pýsh­kın men Lermontov túsedi. Qa­zaq aqyny «Poet krasıvyı­ doljen byt, kak bog. Kto vı­del boga? Tot, kto vıdel Pýsh­kına» (Oljas Súleımenov) dep jyrǵa qosqan Pýshkın qylqa­lamy­nan júzdegen ­portret, peı­zajdyq eskızder, qus­tar men jyl­qylardyń sýret­teri, shy­ǵarmalaryna ar­nal­ǵan ıl­lıýstrasııalar týdy.­ Keı­de ol bir kartınada ómir­de bar­ keıipkerler men qııal­dan­ týǵan personajdardy qos­a beıneleıdi. Máselen, ózi men Evgenıı Onegındi. Bú­gin­de bul eńbekter aqynnyń me­morıal­dyq­ mýzeılerinde saqtalyp tur.

Lermontov ta sýret salýǵa bala kezinen qyzyqqan. Keıin Kavkazǵa jer aýdarylǵanda sýretshilik qabileti erekshe­ ashyla bastaıdy. Munda Ler­montov ásker ómirinen karıkatýralar salady, portretter men peızajdar jazady. Kav­kazǵa alǵashqy saparynyń ózinde-aq aqyn tamsanǵan kórikti jerlerin qaǵazǵa tú­sirip úlgergen. 1837 jyly S.Raev­skııge jazǵan hatynda osy sa­pardan Peterbýrgke sátti bir top­tama ala kelgenin jazady.­ Se­nesiz be, Lermontovty tipti kásibı sýretshiler de kóshirgen. Atap aıtsaq, aqynnyń sýretteri boıynsha birneshe akvareldi sýretshi knıaz G.Gagarın jasady. Biraq búgingi kúnge Lermontov kartınalarynyń az ǵana bóligi jetti. 13 maıly­ boıaý, 44 akvarel men 400-ge­ jýyq sýret. Bul eńbekter Pýshkın úıinde, Mem­leket­tik ádebı murajaıda jáne­ Máskeý, Tarhan, Pıatı­gorsk qalalaryndaǵy Ler­montov memorıal­dyq mura­jaılaryn­da saqtalǵan.

Al Shevchenko sýret salýdan sabaq berdi. Saıası qýǵynda júrgende geologııalyq ekspedısııalar quramynda sýret­shi boldy. Aral men Kaspıı ­te­ńiz­derin aralady. Odan bólek, Taras Grıgorevıch sta­nok­tyq keskindeme, grafıka,­ moný­mentaldy jáne sándik keskin­deme, músin salalarynda ju­mys istedi. Jazýshy tipti ­gra­vıý­ra aka­demıgi atandy.

Antýan de Sent-Ekzıýperı­diń kásibı ushqysh, jýrnalıst, ónertapqysh, karta sıqyrshysy jáne sýretshi ekeni málim. Ja­zýshynyń álemge áıdik ertegisi – «Kishkentaı hanzada» da avtordyń ádemi ıllıýstrasııalarymen tanymal. Ekzıýperı qoljazbany syzbalarymen bir­ge baspaǵa tapsyrǵanda, mátin men sýretterdiń tutas bir shy­ǵarmadaı ekeni anyq kóringen.

Maıakovskıı de poezııada qan­daı talantty bolsa, beıneleý óne­rinde de osal emes edi. Bala kezinen sýretke ıkemi bol­ǵan aqyn­nyń otbasynda bári derlik – ákesi de, anasy da, áp­keleri de sýret salǵan. Al stýdenttik jyldarda ol ta­nymal plakattar men ashyq hattardyń serııasyn jasaýǵa qatysady. Maıakovskııdiń ­Ka­zımır Malevıchpen birle­sip jasaǵan jumystary zor tabysqa jetti. Osydan soń aqyn qoǵamdyq-saıası oılarǵa qurylǵan satıralyq plakat jasaýmen aınalysty.

Al Gıýgo sýretshiliginen myńnan asa kartına qalypty. Onyń kóbi, negizinen óz shy­ǵarmalaryna ıllıýstrasııalar. Gıýgo tek boıaýmen, qa­ryn­dashpen ǵana emes, qara kofemen de sýret salǵan.

Qazaq qalamgerleri arasynda kórkem sózimen birge sýretti de jaqsy salatyndardy bilemiz. Máselen, jazýshy, kompozıtor Ilııa Jaqanovtyń sýretshiligi ámbege aıan. Qazirgi tańda da qylqalamyn qolynan tastaǵan joq dep estımiz. Bálkı, adamnyń sýretshilik darynyna týǵan jeriniń tabıǵaty da áser etetin bolar. «Altaıdyń kerbuǵysy» atanǵan Oralhan Bókeı de bos ýaqytynda sýret salatyn desedi. Sondaı-aq Oralhan Bókeıdiń dosy, ­aýdarmashy Anatolıı Kımniń sýretshilik óneri bar. Jeke albomy da shyqqan. Dál osy Al­taıdyń baýyrynda ómir­ge kelgen jazýshy Álibek Asqar jazýshylyqtan buryn sýret­shi bolýdy armandapty. Kór­kemsýret ýchılıshesin kitap bezendirý mamandyǵy boıynsha sýretshi-grafık bolyp bitir­­gen ol óz kitaptaryn ózi bezendi­redi. Jalpy, shyǵarmashylyq adamynyń boıynda kezdese­tin qaı óner de bir-birine áser ­etpeı qoımasy anyq.

Sońǵy jańalyqtar