Qoǵam qaýipsizdigi – kez kelgen memlekettiń turaqtylyǵy men damýynyń negizgi tirekteriniń biri. Bul uǵym azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaý, tynysh ári beıbit ómir súrýin qamtamasyz etý ǵana emes, sonymen qatar el ishindegi dinı, mádenı jáne ıdeologııalyq tepe-teńdikti saqtaýmen de tyǵyz baılanysty.
Elimiz búgingi tańda osy baǵytta aýqymdy ári júıeli jumys júrgizip jatyr. Sonyń ishinde jýyrda qabyldanǵan qoǵamdyq oryndarda bet-álpetti tanýǵa kedergi keltiretin kıim-keshek kııýge tyıym salatyn zań – qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý jolyndaǵy mańyzdy qadamnyń biri.
Qabyldanǵan zańnamada qoǵamdyq oryndarda adamnyń bet-álpetin tanýǵa kedergi keltiretin kıim túrlerin (mysaly, nıqab, býrka) kıip júrýge tyıym salyndy. Bul sheshim qoǵamda túrli pikir týǵyzǵanymen, onyń negizgi maqsaty qoǵamdyq qaýipsizdikti kúsheıtý ári ekstremızmniń aldyn alý ekeni anyq.
Qazirgi tańda bet-júzdi taný júıeleri qaýipsizdikti qamtamasyz etýdiń zamanaýı tásili bolyp otyr. Mundaı tehnologııalar qaýip tóngen kezde ǵana emes, kúndelikti ómirde de quqyqbuzýshylyqtyń aldyn alýǵa sep bolady. Al adamnyń tulǵasyn anyqtaýǵa kedergi keltiretin kıim túrleri quqyq qorǵaý organdarynyń jumysyn qıyndatyp, qaýip-qaterdi arttyra túsedi. Sondyqtan bul zań qoǵamdy ashyq ári senimdi etýge baǵyttalǵan jáne eshbir dinniń ózegine qarsy kelmeıdi.
Qazaqstan – zaıyrly memleket. Alaıda bul ustanym dindi joqqa shyǵarý emes, kerisinshe, barlyq dinge beıtarap qarap, olardyń erkin damýyna múmkindik beredi. Búgingi tańda elimizde 3 500-den asa dinı birlestik resmı tirkelip, qyzmet etip keledi. Olardyń basym bóligi – ıslam dinin ustanatyndar. Osy oraıda elimiz úshin mańyzdy mindet – dinı turaqtylyqty saqtaý jáne destrýktıvti dinı aǵymdardyń aldyn alý.
Alaıda keıingi jyldary ınternet pen áleýmettik jeliler arqyly túrli radıkaldy aǵymnyń ıdeologııasy jastar arasynda taralyp jatyr. Olar kóbine dástúrli ıslamdy joqqa shyǵaryp, qoǵamǵa jat kózqarastardy engizýge tyrysady. Mundaı aǵymdar tek dinı emes, sonymen qatar áleýmettik jáne ulttyq birlikke de qaýip tóndiredi. Bul jaǵdaı ulttyq qaýipsizdikke de áser etedi.
Qazaq halqy ǵasyrlar boıy ıslam dinin óziniń salt-dástúrimen, turmys-tirshiligimen sabaqtastyryp ustanyp keldi. Bul – hanafı mázhaby men Matýrıdı senim mektebi negizindegi dástúrli ıslam joly. Atalǵan baǵyt beıbitshilik pen tózimdilikti, úlkenge qurmet pen kishige izettilikti dáripteıdi. Dástúrli ıslam – qazaqy bolmyspen tolyq úılesken, din men dástúrdi qatar ustanýǵa múmkindik beretin júıe.
Buǵan qarsy búldirgi aǵymdar qazaqtyń ǵasyrlar boıy qalyptasqan dúnıetanymyn joqqa shyǵaryp, salt-dástúrimizdi bıdǵat dep esepteıdi. Olar jastardy otbasynan, qoǵamnan, ata-baba amanatynan alystatýǵa tyrysady. Mundaı ıdeologııa – ulttyq tutastyqqa qarsy áreket. Sondyqtan qoǵamymyzda dástúrli ıslam qundylyqtaryn nasıhattaý – búginginiń basty mindetteriniń biri.
Qazaqtyń ulttyq dúnıetanymy men salt-dástúri – qoǵamnyń rýhanı tiregi. Til, mýzyka, ulttyq kıim, otbasylyq tárbıe, jeti ata uǵymy – munyń barlyǵy qoǵam ishindegi turaqtylyq pen birlikti nyǵaıtady. Destrýktıvti dinı aǵymdar osy rýhanı ózekti joıýǵa umtylady. Sondyqtan ulttyq qundylyqtar men dástúrdi saqtaý – mádenıetti qorǵaý emes, sonymen qatar qoǵamdyq qaýipsizdikti nyǵaıtýdyń tıimdi tetigi.
Memleket tarapynan ulttyq tárbıe men otbasylyq qundylyqtarǵa negizdelgen ıdeologııalyq saıasattyń júrgizilýi – óte oryndy ári ýaqyt talaby. О́ıtkeni otansúıgish, mádenıet pen dindi qatar ustanatyn azamattar – qoǵam qaýipsizdiginiń basty tiregi.
Qoǵamdyq qaýipsizdikti saqtaý – tek zań organdarynyń emes, búkil qoǵamnyń ortaq mindeti. Ol úshin dinı turaqtylyqty qamtamasyz etip, ulttyq qundylyqtardy dáripteý, jastardy teris ıdeologııadan qorǵaý, sondaı-aq zamanaýı qaýipsizdik talaptaryna saı zańnamalar qabyldaý qajet. Jýyrda qabyldanǵan bet-álpetti jasyratyn kıimderge qatysty zań – osy baǵyttaǵy mańyzdy qadam. Dástúrli ıslam men qazaqy salt-sanany ushtastyra otyryp, biz birlik pen beıbitshilikti saqtaýymyz qajet. Sebebi qaýipsiz qoǵam – jarqyn bolashaqtyń negizi.
Nursultan JANShIN,
dintanýshy