Densaýlyq saqtaý júıesin jańǵyrtatyn bastama

Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes «Aýylda densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» Ulttyq jobasy ázirlengen edi. Jobanyń aty aıtyp turǵandaı, aýyldarǵa medısınalyq mekeme salýǵa, eskilerin jańartyp, qural-jabdyqtaryn túgendeýge basymdyq berildi. Birinshi mindet – 655 medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómek nysanyn salý. Tarqatyp aıtsaq, aýyldarda 260 medısınalyq pýnkt, 160 dárigerlik ambýlatorııa, 235 jańa feldsherlik-akýsherlik pýnkt paıdalanýǵa beriledi. Onyń ishinde 228 nysan buryn-sońdy birde-bir medısınalyq uıymy bolmaǵan aýyldarda ashylsa, 427 ǵımarat tozyǵy jetken nysandardyń ornyna qaıta boı kóteredi. Joba aıasynda 35 kópbeıindi ortalyq aýdandyq aýrýhana jańarady. Onda ınsýlt, kardıologııa ortalyqtary, medısınalyq ońaltý, travmatologııa jáne ortopedııa, hırýrgııa, reanımasııa jáne qarqyndy terapııa bólimsheleri ashylady.

Prezıdent joba týraly «Jasandy ıntellekt dáýirindegi Qazaqstan: ózekti máseleler jáne ony túbegeıli sıfrlyq ózgerister arqyly sheshý» atty Joldaýynda: «Memleket densaýlyq saqtaý júıesin damytý úshin júıeli sharalar qabyldap jatyr. Elimizde medısına nysandary birtindep jańǵyrtylyp keledi. Aýyldaǵy feldsherlik-akýsher­­lik pýnktterden bas­tap maman­dan­­­­dy­rylǵan aýrýhana­larǵa deıin jańartylyp jatyr. «Aýylda densaýlyq saqtaýdy jań­ǵyrtý» ulttyq jobasy aıa­synda 540 nysan salyndy, osy jyldyń sońyna deıin taǵy 115 nysan paıdalanýǵa beril­mek. Al qalaly jerlerde den­saýlyq saqtaý salasyna qatys­ty birqatar iri nysan iske qosyldy. Mysaly, Astanada onkologııa ortalyǵy, Almatyda juqpaly aýrýlardyń ǵylymı ortalyǵy ashyldy. Osy rette buǵan deıin túrli aımaqta boı kótergen kópbeıindi aýrýhanalardy bıýrokratııalyq shyr­ǵalańǵa salmaı, paıdalanýǵa berý qajet. Sondaı-aq mundaı jańa nysandar salýdy jalǵastyra bergen jón. Bul jumysqa memleket-jekemenshik seriktestigi meha­nızmderi aıasynda jeke ınvestısııany da tartý kerek. Sonda azamattar Astanaǵa kóshe bermeıdi», dep atap ótti.

Ulttyq jobanyń artyqshy­lyǵy, mundaǵy basty maqsat – aýyl­dyń eldi mekenderin nor­ma­­tıvterge saı keletin medı­sı­­nalyq-sanıtarlyq alǵash­qy kómek uıymdarymen qam­ta­ma­syz etý. Osylaısha, 4 mıl­lıon­nan astam aýyl turǵy­ny ma­mandandyrylǵan medısına­lyq kómekpen qamtylady. In­fa­rkt, ınsýltten bólek, túrli jara­qat kezinde nemese basqa da shuǵyl jaǵdaılarda aýyl turǵyn­dary ondaǵan shaqy­rym­dy eńserip, ortalyqqa sabyl­maýǵa tıis. Mundaı tosyn jaǵ­daılarda adam ómirin saqtap qalý úshin ár mınýt mańyzdy. Ulttyq jobanyń arqasynda feldsherlik-akýsherlik pýnkt­terde aqparattyq tehnologııa­lar kabıneti, ıaǵnı telemedısına qyzmetine arnalǵan kabınet, fızıoterapııa kabıneti, kireberisinde dárihana paıda boldy. Birneshe jylda úılesim tapqan jobanyń barysy týraly Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Tımýr Muratov áńgimelep berdi.

– Ulttyq joba sheńberin­de jos­parlanǵan 655 me­dısınalyq-sanıtarlyq al­­ǵashqy kómek nysan­da­rynyń 540-y salyndy. Endi 115 uıym­nyń qurylysy jyl sońyna deıin aıaqtalady. Dál qazirgi jaǵdaı­da 346 nysan eskirgen ǵımarat­tardyń ornyna turǵyzylsa, 194 nysan buryn medısına ınfraqurylymy bolmaǵan aýyldarda boı kóterdi. Bul – 200-ge jýyq aýylda medısınalyq kómek qoljetimdi boldy degen sóz. Qurylysy aıaqtalǵan nysan­dardyń ishinde 227 medısı­nalyq pýnkt, 187 FAP, 126 dárigerlik ambýlatorııa bar, – dedi T.Muratov.

Bıyl jyl sońyna deıin aıaq­talady dep josparlanǵan 115 nysan Shyǵys Qazaqstan, Jambyl, Batys Qazaqstan, Pavlodar, Aty­raý, Abaı, Ulytaý, Almaty, Qaraǵandy, Jetisý oblystaryn­da paıdalanýǵa beriledi. Me­dı­sınalyq-sanıtarlyq alǵash­qy kómek nysandarynyń qury­lysyna respýblıkalyq bıýdjetten 120 mlrd teńge bólingen. Ár nysannyń jobasy biryńǵaı standarttar boıynsha ázirlenip, telemedısına, fızıoterapııa kabınetteri, dárihana pýnktteri, emdik dene shynyqtyrý zaldary qamtylǵan. Qurylys kompa­nııalary qurylysqa qajet jab­dyqtardyń 70%-dan astamyn otan­dyq óndirýshilerden tasy­maldaǵan.

– Ulttyq jobanyń ekinshi min­deti aıasynda 32 aýdandyq orta­lyq aýrýhana jańarady. Qold­a­nystaǵy 20 ortalyq aýdan­dyq aýrýhana kópbeıindi orta­lyq aýrý­hana bolyp qaıta qurylady. Ǵımarattar kúrdeli jóndeýden ótip, keńeıedi, medısınalyq jabdyqtarmen qamtylady. Kópbeıindi ortalyq aýrýhanalarda negizinen ınsýlt jáne kardıologııa ortalyq­tary, medısınalyq ońaltý or­ta­­lyqtary, travmatologııa, or­to­pedııa bólimsheleri, hı­rýr­­­gııa bólimshesi, reanımasııa jáne qarqyndy terapııa bólim­shesi ashylady. Osy aýrýhana­lar birneshe eldi mekenniń, onyń ishinde kórshi aýdannyń turǵyndaryna medısınalyq qyz­met kórsetedi. Ulttyq joba bas­talǵaly 8 aýrýhana tolyq­qandy kópbeıindi ortalyq aýdandyq aýrýhana bolyp qaıta quryldy. Bul qatarda Temirtaý, Balqash qalalary men Jańaarqa, Úrjar, Shý, Merki, Talas, Beıneý aýdan­dary bar. Búginde 10 joba boıyn­sha qurylys-montajdaý ju­mys­­tary aıaqtaldy. Osynyń bári­­ne 54,5 mlrd teńge qarjy jum­sa­lady, – dep málimdedi T.Muratov.

Ulttyq joba sheńberinde aýyldaǵy medısına uıymdaryna 1100-den astam maman daıarlaý josparlanypty. Jalpy, joba barysynda 1009 medısı­na qyzmetkeri aýyldaǵy uıymdarǵa jumysqa ornalasady. Bul tizim­de shamamen 459 dáriger 550 orta medısına qyzmetkeri bola­dy. Medısınalyq-sanıtar­lyq alǵashqy kómek nysandaryna 55 jalpy tájirıbelik dári­geri, 168 orta medısına qyzmet­keri, kópbeıindi aýdandyq aýrý­hanalarǵa 404 arnaıy maman­dandyrylǵan dáriger, 382 meıirger jumysqa ornalasady. Bul jospardyń ýaqtyly oryndalýyna óńirlerge maman tartý maqsatynda qolǵa alynǵan áleýmettik qoldaý sharalary negiz bolýǵa tıis. Mysaly, búginde aýyldyq eldi mekenderge jumys isteýge barǵan medısına mamandaryna «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasy qarastyrylǵan. Dárigerlerdiń áleýmettik kepil­dikteri men yntalandyrý tó­lemderiniń paketi keńeıdi. Jas mamandarǵa kóterme jár­demaqy, eń tómengi paıyzdyq mól­shermen turǵyn úıge nesıe, eńbekaqyǵa qosymsha tólemder sekildi áleý­­mettik qoldaý túrleri qarasty­ryl­ǵan. Onyń ishinde medısına ma­mandarynyń balalaryn bala­baqshaǵa ornalastyrý tártibine, qaza tapqan nemese múgedektigi bar qyzmetkerdiń balalaryna jeńildikter bar.

2024 jyldan bastap aýylǵa jumysqa baratyn asa tapshy medısına mamandaryna 100 eń tómengi jalaqy – 8,5 mln teńge mólsherinde birjolǵy aqshalaı tólem beriledi. Osyn­daı artyqshylyqtar densaý­lyq saqtaý júıesiniń kadrlyq áleýetin nyǵaıtyp, aýyl turǵyn­daryn qoljetimdi medısı­nalyq kómekpen qamtýǵa yq­pal etedi. Sol sekildi «Aýylda den­saýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ult­tyq jobasy qala men aýyl me­­dısınasyndaǵy alshaq­tyq­ty qysqa merzimde jaqsar­tý­ǵa múmkindik beredi. Densaý­lyq saqtaý júıesiniń kadr­lyq, ınfraqurylymdyq, teh­nologııalyq áleýetin nyǵaı­týǵa jol ashady.