Bıylǵy jyl basynan beri múgedektik sanatyna ótkender men asyraýshysynan aıyrylǵandarǵa memlekettik áleýmettik járdemaqylardy (MÁJ) tóleýge respýblıkalyq bıýdjetten 436,1 mlrd teńge jumsaldy. Buǵan qosa, Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan (MÁSQ) eńbekke jaramaıtyn jandarǵa, sonymen qatar asyraýshysynan aıyrylǵandarǵa shamamen 59,8 mlrd teńge somasyna áleýmettik tólemder aýdaryldy.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń málimetinshe, bıylǵy 1 qyrkúıektegi esepte elimizde múgedektigimen MÁJ alýshylar sany shamamen 543,7 myń adamǵa, asyraýshysynan aıyrylǵan jandar 184,1 myń adamǵa jetken.
Múgedektigi boıynsha memlekettik áleýmettik járdemaqylardyń mólsheri múgedektiktiń tobyna, sebebine baılanysty saralanady. Sondaı-aq tıisti qarjy ár jylǵa arnalǵan «Respýblıkalyq bıýdjet týraly» zańda belgilengen eń tómen kúnkóris deńgeıine qaraı esepteledi.
Asyraýshysynan aıyrylǵan jandarǵa memlekettik áleýmettik járdemaqylardyń mólsheri qaıtys bolǵan asyraýshynyń qamqorlyǵyndaǵy adamdardyń sanyna, qaıtys bolý sebepteri men eń tómen kúnkóris deńgeıine baılanysty bolady.
Budan basqa, mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysýshylarǵa áleýmettik táýekelder týyndaǵan jaǵdaıda MÁSQ-dan áleýmettik tólemder aýdarylady. Máselen, bıylǵy 1 qyrkúıekke deıin 97 myń adam eńbek etý qabiletinen aıyrylǵany úshin, 65,9 myńǵa jýyq otbasy asyraýshysy qaıtys bolǵandyqtan, áleýmettik tólem alǵan.
Tólemderdiń mólsheri keıingi eki jyldaǵy MÁSQ-ǵa áleýmettik aýdarymdar júrgizilgen ortasha aılyq tabys, eńbekke qabilettiliginen aıyrylý koeffısıentteri, asyraýyndaǵy adamdar sany, mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysý ótili men tabysty aýystyrýyna qaraı belgilenedi. Bul tólemder respýblıkalyq bıýdjetten beriletin ózge áleýmettik járdemaqylarǵa qosymsha aýdarylady.
Múgedektikke, sondaı-aq asyraýshysynan aıyrylǵandarǵa tólenetin memlekettik áleýmettik járdemaqylardyń mólsheri 2025 jylǵy 1 qańtardan bastap, eń tómen kúnkóris deńgeıiniń ulǵaıýyna baılanysty 6,5%-ǵa ósti. Úkimettiń sheshimimen eńbekke qabilettiliginen aıyrylǵandarǵa jáne asyraýshysy qaıtys bolǵan jandarǵa MÁSQ-dan tólenetin tólemderdiń mólsheri de 6,5%-ǵa artty. Aıtalyq, bıyl jalpy syrqaty meńdep, múgedektik sanatyna ótkenderge memlekettik áleýmettik járdemaqy mólsheri artty: I top úshin – 101 702, II top sanatyndaǵylarǵa – 81 362, III top múgedektigin alǵan zaǵıptar úshin – 55 474 teńge.
Bıylǵy 1 qyrkúıektegi esepte eńbekke qabilettiliginen aıyrylǵandarǵa beriletin áleýmettik tólemderdiń ortasha mólsheri 71 468, asyraýshysy qaıtys bolǵan otbasylarǵa beriletin járdemaqy 74 460 teńge boldy.