30 qazanda «Lýkoıl» kompanııanyń RF-dan tys jerlerdegi aktıvterin baqylaıtyn óziniń júz paıyzdyq «enshilesi» LUKOIL International GmbH-di satý boıynsha Gunvor-men mámile týraly jarııalady, habarlaıdy Egemen.kz.
Resmı aqparat boıynsha aktıvterdi satý qyzmetti toqtatýǵa arnalǵan OFAC lısenzııasyna sáıkes júzege asyrylady. Qajet bolǵan jaǵdaıda kompanııa óziniń sheteldik aktıvteriniń úzdiksiz jumysyn qamtamasyz etý úshin lısenzııany uzartýǵa ótinim berýdi josparlap otyr.
Qazaqstandyq memlekettik organdar sheteldik seriktestermen dıalogta satý múmkindigin qarastyryp otyr. Energetıka vıse-mınıstri Sanjar Jarkeshovtyń aıtýynsha, másele ázirge erte satyda, naqty sheshim joq. Mınıstr kelissózder reseılik kompanııamen jáne Qazaqstannyń Energetıka mınıstrligimen tikeleı emes, tek tıisti halyqaralyq konsýltanttar men «Qazmunaıgaz» ulttyq kompanııasy arasynda ǵana júrgizilip jatqanyn atap ótti. Satyp alýshy kim bolýy múmkin ekeni de belgisiz.
Elimizde «Lýkoıl» birneshe otandyq munaı óndirýshi kásiporyndarda úleske ıe. Oǵan «Teńizshevroıl» aksııalarynyń 5%-y, «Karachaganak Petroleum Operating» aksııalarynyń 13,5%-y, «Qalamqas-teńiz-Hazar» jobasynyń 50%-y, «Al-Farabi Operating» jáne «Kaspıı qubyr konsorsıýmynyń» 12,5%-y tıesili.
«Qarashyǵanaq» konsorsıýmyndaǵy «Lýkoıl» úlesine basqa zańdy tulǵa – «Lýkoıl Oversız Qarashyǵanaq» ıelik etedi, sáıkesinshe, ol mámile perımetrine kirmeıdi. Kezinde Kaspıı qaırańynyń qazaqstandyq sektorynda jumys isteý úshin qurylǵan 3 JShS sııaqty: «Kalamkas-Khazar Operating» jáne «Ál-Farabı Opereıtıng» «QazMunaıGazdyń» seriktesi tikeleı «LÝKOIL Munaı Kompanııasy» JAQ bolyp sanalady. Al «Jeńis Operıs» reseılik «Lýkoıl Kazahstan Apstrım» kompanııasynyń enshilesi», dep jazady sarapshy Oleg Chervınskıı.
Sarapshy Arman Beısembaev qazirgi jaǵdaıdyń betalysy qandaı da bir boljam jasaýǵa múmkindik bermeıdi deıdi.
«Rosnefttiń» Qazaqstandaǵy negizgi róli munaı eksportyn qamtamasyz etetin «Kaspıı qubyr konsorsıýmyndaǵy» úlesimen baılanysty. Kompanııa KTK-nyń 7,5% aksııasyna ıe. «Lýkoılda» MosBırja tárizdi ózine qarasty kompanııalardyń birine satyp jiberý múmkindigi shekteýli. «Lýkoıl» elimizdiń munaı-gaz salasyna 12 mlrd dollardan astam qarjy saldy. 94 mln tonna munaı jáne 60 mlrd tekshe metr gaz óndirdi. Degenmen, bizdiń jaǵdaıda barlyq nárseniń kiltin tabýǵa múmkin ekenin esten shyǵarmaıyq. Mysaly, 2022 jyldary Reseıden Qazaqstanǵa kóshken kompanııalar ýaqyt óte kele qazaqstandyq kompanııalar bolyp tirkeldi. Bizdiń elde munaı salasynda biraz reseılik kompanııa jumys isteıdi. Solardyń biri úleske ıe bolyp, kúni erteń qazaqstandyq kompanııa bolyp qaıta tirkelýi, sóıtip jiptiń bir ushynda «Lýkoıldyń» turýy da ábden múmkin, Biraq bul – bizdiń el úshin oıyn erejesiniń eń qaýipti túri. Men táýelsiz sarapshy retinde 5%-dyq úlesti úkimettiń satyp alǵanyn qalar edim. Mundaı mámile Qazaqstannyń kómirsýtek naryǵyndaǵy múmkindikterin arttyrýy múmkin», deıdi sarapshy.
«RASE Analytics» taldaý kompanııasynyń dırektory Asqar Ismaılovtyń aıtýynsha, Qazaqstan úshin aǵymdaǵy jaǵdaıda iske asyrý josparlary munaı satý men tasymaldaýdy qıyndatýy múmkin.
«Qalamqas-teńiz Hazar» – óte kúrdeli ken orny. Jobany iske asyrý kezinde qosymsha táýekelder engizetin Kaspııdiń taıyzdaný faktoryn umytpaý kerek. Bul jobalardyń barlyǵy barlaý satysynda jáne áli ónerkásiptik óndirýge shyqpaǵan. Sondyqtan sheshim qabyldanǵan jaǵdaıda olardy iske asyrýdy jalǵastyrý úshin «Lýkoıl» men onyń ishki talaptarynyń yqpalynsyz jobalardyń búkil ekonomıkasyn esepteý qajet. «QazMunaıGaz» bul jobalardy jalǵyz ózi iske asyra almaıdy. Tájirıbe joq, bilikti kadrlar joq. Sondyqtan seriktester izdeýge týra keledi. Eger teńiz jobalaryn iske asyrý tájirıbesi bar halyqaralyq kompanııamen birge otandyq jeke kompanııalar qatysatyn bolsa, onda bul syrtqy ınvestorlar úshin óte jaqsy belgi bolady. Eger Qazaqstanǵa jobalardaǵy úlesti satyp alý qajet bolsa, onda bul – «Teńiz», «Qarashyǵanaq» jáne «Kaspıı qubyr konsorsıýmy» ekeni anyq. Eger «Shah-Denız» (Ázirbaıjan) jobasy da satýǵa qoıylsa, ony da múmkindik retinde qarastyrý kerek. Bul qazaqstandyq munaıdy Ázerbaıjan arqyly tasymaldaý máselesin jeńildetedi», deıdi Á.Ismaılov.