Qazaq jemis-kókónis sharýashylyǵy ǵylymı zertteý ınstıtýty Talǵar óńirlik fılıaly bazasynda «Mıchýrın baǵy» ashyldy.
Joba elimizdiń agrarlyq sektorynyń ǵylymı-bilim berý áleýetin nyǵaıtýǵa, otandyq seleksııalyq baq sharýashylyǵyn damytýǵa, óńirdiń azyq-túlik qaýipsizdigin arttyrýǵa baǵyttalǵan.
Halyqaralyq mańyzǵa ıe sharanyń saltanatty ashylýyna Prezıdent janyndaǵy Ulttyq ǵylym akademııasynyń prezıdenti Aqylbek Kúrishbaev, Reseı Ǵylym akademııasy vıse-prezıdenti Petr Chekmarıov, Almaty oblysy ákiminiń orynbasary Baqytnur Baqytuly, sala ǵalymdary men baý-baqsha bıznesiniń ókilderi, jetekshi agrarlyq joǵary oqý oryndary men ǵylymı zertteý ınstıtýttarynyń basshylary qatysty.
«Mıchýrın baǵy» birneshe baǵytty biriktiretin kópfýnksıonaldy, biregeı alań bolady. Munda bıoresýrstyq kolleksııa men daqyldardyń genetıkalyq qorynyń keńeıýi, jemis-jıdek daqyldarynyń jańa bolashaǵy bar sorttaryn zertteýge, beıimdeýge, ekinshiden, resýrstardy utymdy paıdalana otyryp, joǵary taýarlyq ónim alýǵa múmkindik beretin joǵary ıntensıvti tehnologııalardy engizý múmkindigi jasalady.
– Joba – elimizdiń jemis sharýshylyǵy salasyn damytýǵa jasalǵan uzaqmerzimdi ınvestısııa. Baqtyń jalpy aýmaǵy 3 gektardy quraıdy, búgin alǵashqy kóshetter otyrǵyzylady. Bular – joǵary ónimdi, strestik faktorlarǵa tózimdi, elimizdegi genofondty keńeıtip, jańa seleksııalyq baǵdarlamalar jasaýǵa múmkindik beretin sorttar. «Mıchýrın baǵynda» ıntensıvti baq sharýashylyǵynyń ádisteri, sý, energııa, resýrs únemdeıtin tehnologııalar pysyqtalady. Bolashaqta bul alań sapaly shıkizattyń turaqty bazasyna aınalyp, shyryndar men konsentrattardan bastap fýnksıonaldy taǵam ónimderine deıingi tereń qaıta óńdeýge jol ashady. Iаǵnı, bul baqtaǵy árbir kóshet – shıkizattyq modelden ǵylymǵa, básekege qabiletti ónim óndirýge negizdelgen, – dedi UǴA prezıdenti A.Kúrishbaev.
«Agropısheprom» ǵylymı-óndiristik ortalyǵynyń atqarýshy dırektory S.Kolesnıkov: «Baqqa tek dástúrli emes, sonymen qatar alma, jemis-jıdek daqyldarynyń eń jańa ónerkásiptik sorttary egildi», – deı kele, baqqa otyrǵyzylǵan reseılik jemis-jıdek daqyldarynyń sorttary týraly baıandap ótti.
Reseılik seriktestermen, atap aıtqanda, «Sırıýs» Innovasııalyq ǵylymı-tehnologııalyq ortalyǵymen, «Agropısheprom» ǵylymı-óndiristik ortalyǵymen, I.Mıchýrın atyndaǵy Federaldyq ǵylymı ortalyqpen birlesip, elimizdiń jaǵdaıynda ósirýge qolaıly, joǵary ónimdi, kommersııalyq tıimdi sorttardyń tájirıbelik ýchaskeleri qalyptastyrylatyn bolady. «Mıchýrın baǵynda» qysqy, joǵary ónimdi, iri jemisti «Nesterov jady» almasy, ekologııalyq tózimdiligi joǵary, aýrýlarǵa shydamdy «Nıka» almurty, klımatqa joǵary tózimdiligi bar ónimdi sort «Zarechnaıa» qaraórigi men hosh ıisti «Sýlamıf» tańqýraıy ornalasady.
Negizgi daqyldardan bólek, baqta seleksııa úshin biregeı almurt, shıe, tátti shıe, órik sorttary, sondaı-aq baljıdek, qara jáne túrli-tústi qaraqat, qarlyǵan, qara sheten, teńiz shyrǵanaǵy, ırga, qyzyl yrǵaı, ıtmuryn sııaqty keń spektrli jıdekter, nıshalyq daqyldar otyrǵyzylady.
Bul baq – resýrstardy barynsha tıimdi paıdalaný kezinde kópjyldyq ekpelerdiń joǵary ónimdiligin qamtamasyz etýge, ónimniń taýarlyq sıpattamalaryn jaqsartýǵa baǵyttalǵan zamanaýı joǵary ıntensıvti baqtyń úlgisine aınalady.
«Mıchýrın baǵy» ashyq aspan astyndaǵy tabıǵı zerthanaǵa aınalyp, munda otyrǵyzý materıaly men otyrǵyzý sulbasyn tańdaýdan bastap, joǵary sapaly jemisterdi tutynýshyǵa jetkizý júıesine deıingi ǵylymǵa negizdelgen tehnologııalar pysyqtalyp, engiziledi.
Baqtyń bastapqy kezeńinde qatań seleksııalyq talaptardy, jergilikti klımatty eskere otyryp, bir gektarǵa 570 aǵash, 200 buta otyrǵyzý kózdelgen.
Almaty oblysy