Kalıfornııa ýnıversıtetiniń (San-Fransısko) kardıology ári medısına professory Gregorı Markýs uıqydan tura sala kofe ishýdiń aǵzaǵa zııany týraly aıtty, dep jazady Egemen.kz.
Mentoday málimetinshe, FDA (AQSh-tyń Azyq-túlik jáne dári-dármek basqarmasy) resmı usynymyna sáıkes, eresekter úshin táýligine kofeınniń mólsheri 400 mıllıgrammnan (ıaǵnı 4 ortasha shyny kofe) aspaýy kerek. Al sergektik sezimi nebári 150 mıllıgramm kofeınnen-aq paıda bolady. Onyń áseri alǵashqy jutymnan keıin shamamen 5 mınýtta seziledi, al ónimdilik kelesi 2 saǵat ishinde eń joǵary deńgeıge jetedi (bul kóbine sońǵy ret qashan tamaqtanǵanyńyzǵa baılanysty). Al kofeınniń shamadan tys mólsheri adenozın men melatonın gormondarynyń reseptorlarynyń qalypty jumysyn bógep, uıqynyń buzylýyna ákeledi.
Kardıolog Gregorı Markýs kofeınniń uıqyǵa áseri aǵzanyń ony qanshalyqty tez ydyrata alatynyna baılanysty dep esepteıdi. Sarapshynyń aıtýynsha, metabolızm jyldamdyǵyn anyqtaıtyn genetıkalyq aıyrmashylyqtar bar. Keıbir adamdar uıyqtardan bir saǵat buryn espresso iship, tez uıyqtap ketse, endi bireýler túni boıy dóńbekship shyǵady. Alǵashqylary joǵary metabolızm ıeleri sanalady (kofeın uıqyǵa áser etpeıdi), al ekinshilerinde metabolızm baıaý – zertteýler barysynda bul topta uıqy ýaqytynyń qysqarǵany baıqalǵan.
Júıkege qosymsha salmaq
Másele mynada: aǵzadaǵy negizgi stress gormony – kortızol – oıaný kezinde eń joǵary deńgeıge jetedi. Tym erte turý stress deńgeıin odan ári arttyrady, al tań atpaı ishilgen bir shyny kofe júıke júıesine qosymsha salmaq túsiredi. Sondyqtan mamandar alǵashqy kofeni oıanǵannan keıin birneshe saǵat ótken soń ishýge keńes beredi.
Kofe jasartady
Sondaı-aq kofemen tolyqqandy tańǵy asty almastyrýǵa bolmaıdy. Bul jaǵdaıda qandaǵy qant deńgeıi kóteriledi, biraq aǵzanyń qalypty jumys isteýi úshin qajetti qorektik zattar alynbaıdy.
Eń paıdaly kofeni qalaı tańdaý kerek?
Annals of Internal Medicine jýrnalynda jarııalanǵan zertteýge sáıkes, qattyraq qýyrylǵan kofe dánderi jasqa baılanysty ózgeristerdiń aldyn alýda paıdalyraq. Sebebi qýyrý kezinde fenılından dep atalatyn hımııalyq zattar bólinedi, olar Parkınson men Alsgeımer aýrýlarynyń damý qaýpin arttyratyn aqýyz bólshekteriniń qosylýyna kedergi keltiredi. Alaıda qatty qýyrylǵan kofeni tańdaý – ómirdi uzartyp, myqty densaýlyqty qamtamasyz etetin jalǵyz ádet emes.
Ǵalymdar kofe qaldyǵynan energııa alynatynyn dáleldedi