Bıylǵy V Ulttyq quryltaı zaman aǵymyna oraı jańa baǵytqa qadam basqan batyl bastamalarymen erekshelendi.
Birinshiden, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń osydan bes jyl buryn Ulttyq quryltaı degen jańa bastamany kóterýiniń astarynda jatqan negizgi ıdeıany jurt endi túsindi. Ulttyń bolashaǵyna qajetti oılar toǵystyratyn jıyndy Quryltaı dep ataıtyn qazaqy uǵymǵa saıası maǵyna júktep, endi halyq qalaýlylary zań shyǵaratyn saıası organnyń da tamyryna ulttyq rýhty sińirý úshin ony budan bylaı Quryltaı dep ataýdy usyndy. Shyndyǵynda, Parlament degen halyqaralyq termınniń mazmunynda ulttyq salmaq joq edi. Quramynda negizinen ult ókilderi otyratyn zań shyǵarýshy organnyń eýropasha atalýynyń ózi qulaqqa tosyn estiletin de, júrekke jete bermeıtin.
Ekinshiden, endigi jerde Qazaqstan halqy Assambleıasy men ulttyq murattardy júzege asyryp kele jatqan Ulttyq quryltaıdy bir arnaǵa toǵystyratyn Halyq keńesi qurylatyn boldy. Bul da – halqymyzdy ulttyq birlikke bastaıtyn Qasym-Jomart Kemeluly usynǵan batyl da nyq qadam.
Úshinshiden, buryn Parlamentte Qazaqstan halqy Assambleıasy múshelerine arnalǵan kvota bolatyn. Prezıdent bul jónindegi oıyn ashyq aıtty: «Depýtattardyń ishinde arnaıy taǵaıyndalǵan «tańdaýly tulǵalar» bolmaýy kerek. Olar bárine birdeı, ortaq tártippen saılanýy kerek. Soǵan sáıkes QHA-nyń arnaıy kvotasy alynyp tastalady», dedi. Bul – qazirgi kópvektorly ekonomıkalyq saıasat yqpalyndaǵy ahýaldy tarazylap baryp aıtylǵan kesimdi sheshim.
Tórtinshiden, qoldanystaǵy Ata zańymyzda «jekelegen qateler bary anyqtaldy. Kezinde termınologııalyq, stıldik kemshilikterge jol berilgen. Konstıtýsııalyq reforma aıasynda osy olqylyqtardy túzeýimiz kerek», deı kele Prezıdent myna máselege aıyryqsha mán berdi: «Ata zańnyń preambýlasyn ulttyq qundylyqtarymyzdy aıshyqtap, qansha zaman ótse de, ózekti bolyp qala beretindeı etip qaıta jazýymyz kerek. Onda qazaq jerindegi órkenıet pen memlekettiliktiń tarıhy tereń ekeni naqty kórinis tabýǵa tıis», dedi.
Besinshiden, quramynda Ulttyq quryltaı músheleri, BAQ basshylary, máslıhat tóraǵalary, qoǵamdyq keńes ókilderi bar júzden astam bilikti azamat bolatyn Konstıtýsııalyq komıssııa qurylady. Prezıdenttiń aıtýynsha bul komıssııa barlyq usynysty saraptap, saralap, qorytyndylap, naqty ózgerister jobasyn ázirleıdi.
Altynshydan, memlekettik rámizderimizge aıryqsha mán beriledi. О́tkende issaparmen Túrkııaǵa barǵanymda birden kózime túsip, kóńilimdi túrki halqyna degen aıryqsha súıispenshilikke bólegen kórinis – memlekettik mekemelerdi aıtpaǵannyń ózinde, memlekettik týdyń ushaqta da, áýejaıda da, kitaphanalarda da, bazarǵa barsańyz da, dúkenge kirseńiz de, kóshe boılap júrseńiz de aıy men juldyzy jarasyp jelbirep turǵany. Álemniń ozyq elderindegi memlekettik rámizderge degen osy sekildi qurmettti kórip, kóńiline túıip qana qoımaı, sol rámizderdiń ulttyq rýhtyń oıanýy men memleketshildik sananyń asqaqtaýyna yqpaly zor ekenine kózi jetken Prezıdent: «...týymyzdy, eltańbamyzdy kólikterde, úılerde, kóshelerde jáne elimizde nemese shetelde ótetin sporttyq jáne basqa da is-sharalarda durys paıdalaný mańyzdy. Kók týymyzdyń jelbirep turǵanyn kórgende, erekshe qýanysh seziledi. Bul arqyly elimizdiń azamattarynyń birligi myqty, ult retinde tutas ekenimiz aıqyn kórinedi», dedi. Demek, aldaǵy kúnderde memlekettik rámizderimiz týraly zańǵa da jańa normalar men erejeler qosylady.
Álbette, Prezıdent tarapynan budan basqa da aıtylǵan soqtaly oılar boldy. Olar aǵymdaǵy saıası hám zańnamalyq ózgeristerden góri ekonomıkalyq damýǵa, áleýmettik áleýettenýge, rýhanı jetilýge qatysty aıtylǵan edi. Olardyń qatarynda jekemenshik mektepterdi, medısınalyq uıymdardy memleket esebinen qarjylandyrý, Salyq kodeksine ózgerister engizý, «QazaqGaz» kompanııasynyń múmkindigin utymdy da tıimdi paıdalaný, er men áıeldiń odaǵyn resmı túrde bekitý, «búkil adamzat úshin óte mańyzdy mindet» – Aral óńiriniń ekologııalyq júıesin qalpyna keltirý, ómir súrý jasyn uzartýǵa yqpal etý máseleleri boldy.
Qoryta kelgende aıtarymyz, memleketimizdiń jańa zaman talabyna saı jańasha órkendeýine jolashar tyń baǵyttar usynǵan Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyǵymen ótken V Ulttyq quryltaıdyń tarıhı mańyzy zor bolmaq.
Saǵatbek Medeýbekuly,
M.O.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri