Agroónerkásip keshenin jańǵyrtý – ýaqyt talaby. Bul baǵytta Qaraǵandy oblysynda júzege asyp jatqan jobalar óńir ekonomıkasynyń áleýetin arttyryp qana qoımaı, otandyq aýyl sharýashylyǵy jańa sapalyq deńgeıge kóterilip kele jatqanyn ańǵartady. Buqar jyraý aýdanynda iske qosylǵan «Aqnar» qus fabrıkasynyń jańa óndiristik nysany – sonyń jarqyn úlgisi.
Atalǵan joba aýyl sharýashylyǵyn ındýstrııalyq jáne sıfrlyq negizde damytýǵa baǵyttalǵan memlekettik saıasatpen tolyq úndesedi. Zamanaýı tehnologııalarǵa súıengen jańa óndiristik alań qus sharýashylyǵynda avtomattandyrý men jasandy ıntellektini keńinen engizý arqyly sala damýyna naqty baǵdar berip otyr.
Jańa fermada óndiristik úderister tolyqtaı avtomattandyrylǵan. Qus qoralaryndaǵy mıkroklımat, aýa aınalymy, temperatýra men ylǵal deńgeıi jasandy ıntellektige negizdelgen basqarý júıesi arqyly qadaǵalanady. Mundaı tehnologııa qustyń ósip-jetilýine qolaıly jaǵdaı jasap qana qoımaı, óndiristiń turaqtylyǵy men tıimdiligin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Kásiporyn broıler baǵytynda jumys isteıdi. Balapandar shetelden jetkizilip, zamanaýı talaptarǵa saı ósiriledi. Qazir fabrıkada qus etiniń jıyrmadan astam túri óndiriledi. Keıingi jyldary júıeli túrde júrgizilgen jańǵyrtý jumystarynyń nátıjesinde paıdalanýǵa berilgen bul nysan – kásiporyndaǵy jıyrma toǵyzynshy óndiristik obekt. Bıyl Úshtóbe aýmaǵynda taǵy alty jańa qus qorasyn salý josparlanǵan, olar úshin zamanaýı jabdyqtar aldyn ala satyp alynǵan. Kompanııa aldaǵy jyldary óndiris kólemin eki esege ulǵaıtýdy maqsat etip otyr.
«Aqnar» fabrıkasynyń damý jospary kezeń-kezeńimen júzege asyrylady. Aldaǵy jyldary óndiris kólemin 12 myń tonnaǵa, odan ári 17 myń tonnaǵa deıin jetkizý kózdelip otyr. Bul ishki naryqty otandyq ónimmen qamtamasyz etýge, ımportqa táýeldilikti azaıtýǵa jáne baǵa turaqtylyǵyn saqtaýǵa múmkindik beredi. Qus sharýashylyǵy azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýdegi strategııalyq salalardyń biri ekenin eskersek, jobanyń áleýmettik-ekonomıkalyq mańyzy aıryqsha.
Búginde kásiporynda 400-ge jýyq adam eńbek etedi. Qyzmetkerler qatarynda Botaqara aýylynyń turǵyndarymen qatar, kórshiles eldi mekenderden kelip jumys isteıtinder de bar. Bul óndiris ornynyń aýyldyq aımaqtardy turaqty jumyspen qamtýǵa qosyp otyrǵan naqty úlesin kórsetedi.
Jańa óndiristik sehty basqarý jaýapkershiligi jas maman Lıýdmıla Turjanovaǵa senip tapsyrylǵan.
– Qus sharýashylyǵynda men alty jyldan beri eńbek etemin, alaıda osyndaı zamanaýı deńgeıdegi óndiris ornyn basqarý – men úshin alǵashqy tájirıbe – deıdi Lıýdmıla. – Qazir barlyq úderis jospar boıynsha júrgizilip jatyr, qustar qalypty ósip keledi. Qorada 18 myń qus bar.
Jas maman avtomattandyrylǵan júıelerdi qoldanýdy da meńgergen. «Temperatýra nemese ylǵal deńgeıi aýytqyp qalsa, kompıýter birden eskertý beredi. Biz dereý ınjenerlerdi shaqyryp, barlyq parametrdi retke keltiremiz. Mundaı tehnologııalyq baqylaý qustyń ósýin tıimdi qamtamasyz etýge ǵana emes, óndiristiń turaqtylyǵyn saqtaýǵa da septigin tıgizedi», deıdi Lıýdmıla.
Osylaısha, jas maman jaýapkershilik pen kásibı daıyndyqty úılestire otyryp, jańa sehtyń jumysyn zamanaýı standarttarǵa saı júrgizip otyr.
Jańa tehnologııalardyń engizilýi jumys oryndarynyń qysqarýyna ákelgen joq. Kerisinshe, sıfrlyq júıelermen jumys isteı alatyn bilikti mamandarǵa degen suranys artty. Jastardy óndiristik úderiske tartý, zamanaýı talaptarǵa saı kadr daıarlaý fabrıka basshylyǵynyń basym baǵyttarynyń biri bolyp otyr.
Sala sarapshylary mundaı jobalardy agroónerkásip keshenin jańǵyrtýdyń tıimdi úlgisi retinde baǵalaıdy. Olardyń aıtýynsha, avtomattandyrý men jasandy ıntellektini engizý óndiristik táýekelderdi azaıtyp, sanıtarlyq qaýipsizdikti kúsheıtedi ári ónim sapasyn birizdendirýge jol ashady. Sonymen qatar halyqaralyq standarttarǵa saı keletin, básekege qabiletti ónim óndirýge múmkindik beredi.
Qaraǵandy qalasyndaǵy saýda oryndarynyń qus eti satylatyn sórelerine kóz salsańyz, «Aqnar» brendimen shyǵarylatyn ónimder jıi ushyrasady. Onyń ishinde qýyrýǵa arnalǵan broıler eti, sorpaǵa tutas taýyq, jartylaı múshelengen nemese týralǵan ónimder, san eti men qanattary – munyń bári otandyq naryqta suranysqa ıe taýarlar qatarynda.
«Aqnar» qus fabrıkasynyń negizin qalaýshy ári quryltaıshysy Vıktor Kolchevtiń aıtýynsha, kásiporyn ónimderine degen suranys turaqty ósip keledi. Qaraǵandylyqtardyń kúndelikti tutynatyn asyna aınalǵan bul ónimder búginde oblys aýmaǵymen ǵana shektelmeı, sondaı-aq Astana, Almaty, Taldyqorǵan, Kókshetaý, Pavlodar, Ulytaý sekildi birqatar óńirlerdiń saýda jelilerine turaqty jetkizilip otyr.
Fabrıka negizinen qus etin jáne jartylaı fabrıkat ónimderin óndiredi. Sonymen qatar 2003 jyldan bastap kásiporyn qurama jem óndirisin de jolǵa qoıǵan. Búginde táýligine dárýmenderge baı 200 tonnaǵa jýyq mal azyǵy daıyndalady. Jalpy, óndiris kólemi jylyna shamamen 9 myń tonna qus etin jáne 50 myń tonna qurama jemdi quraıdy.
Qoryta aıtqanda, «Aqnar» qus fabrıkasy sekildi kásiporyn kóbeıgen saıyn otandyq agrobıznes nyǵaıyp, aýyl ekonomıkasynyń tiregi bekı túsedi.
Qaraǵandy oblysy