Qazaqstanda 2026 jyldyń basynan bastap dári-dármek jetkizýshilerge qatysty Salyq kodeksiniń jańartylǵan normalary kúshine endi. Nátıjesinde kommersııalyq segmentte dári satatyn kóterme jáne bólshek kompanııalar endi belgilengen baǵanyń 5% mólsherinde qosylǵan qun salyǵyn (QQS) tóleıdi. 2027 jyldan bastap bul mólsherleme 10%-ǵa deıin ósedi. Bul talap tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi (TMKKK), mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý (MÁMS) aıasynda jetkiziletin jáne orfandyq aýrýlardy emdeýge arnalǵan preparattarǵa qoldanylmaıdy, dep jazady Egemen.kz.
2025 jyldyń tamyz aıynda Densaýlyq saqtaý mınıstrligi dári-dármektiń shekti baǵasyn qalyptastyrýdyń jańa tártibin engizgeni málim. Qujat óndirýshiler, kóterme jetkizýshiler men dárihanalar úshin baǵany rettep, shamamen 5 myńǵa jýyq ataýdy qamtydy. Bastapqyda bul shara baǵanyń ósýin tejeýge múmkindik beredi dep kútildi.
Alaıda jaǵdaı kúrdelirek bolyp shyqty. Halyqaralyq Eýrazııalyq farmasevtıkalyq forýmda EUROBAK densaýlyq saqtaý komıtetiniń tóraǵasy Pavel Hegaı málimdegendeı, keıbir dáriler boıynsha jarııalanǵan 15-30% tómendeý is júzinde 60-90%-ǵa deıin jetken. Tipti jekelegen jaǵdaılarda shekti kóterme baǵa óndirýshi baǵasynan da tómen belgilengen.
Forým qatysýshylarynyń aıtýynsha, birqatar ımporttyq preparat otandyq naryqtan múlde joǵalyp ketken. Kóptegen ónim boıynsha tabystylyq máselesi týyndaǵan. О́zindik quny teris qalyptasqan dárilerge óndirýshiler jańa tapsyrystardy kelisýden bas tartqan.
Baǵa ósýi jedeldediParadoks mynada – baǵany qatań retteý kerisinshe qymbattaýǵa alyp kelgen. Ulttyq statıstıka bıýrosynyń dereginshe, 2026 jylǵy qańtarda farmasevtıkalyq ónimder 2025 jyldyń qańtarymen salystyrǵanda 15,1%-ǵa qymbattaǵan. Bul – sońǵy jyldardaǵy eń joǵary kórsetkish.
Baǵanyń jedel ósýi dál 2025 jyldyń tamyzynan, ıaǵnı shekti baǵa týraly buıryq kúshine engen kezden bastalǵan. Buǵan deıin ósim qarqyny 7-8% deńgeıinde bolsa, keıin 9-15% aralyǵyna deıin artqan.
Sarapshylar óndirýshiler men jetkizýshiler retteletin dárilerden kelgen shyǵyndy basqa ónim túrleriniń baǵasyn kóterý arqyly óteýi múmkin ekenin joqqa shyǵarmaıdy.
Endi azamattar dári-dármek baǵasyn Naqty Onim arqyly teksere alady
Proxima Research kompanııasynyń 2025 jyldyń úsh toqsany boıynsha deregi el turǵyndarynyń dári-dármekke únemmen qaraı bastaǵanyn kórsetedi. Bólshek saýdadaǵy satylym kólemi naqty mánde 13%-ǵa azaıyp, 376,7 mln qaptamadan 329 mln qaptamaǵa túsken. Al bir jyl buryn, kerisinshe, 8% ósim baıqalǵan edi.
Soǵan qaramastan, aqshalaı shyǵyn artqan. 2025 jyldyń qańtar-qyrkúıek aılarynda halyq dárige 537,4 mlrd teńge jumsaǵan – bul ótken jyldyń sáıkes kezeńinen 11%-ǵa kóp.
Naryq qurylymyndaǵy ózgeris qoljetimdi dárilerdiń azaıǵanyn ańǵartady. Baǵasy 350 teńgege deıingi eń arzan preparattardyń úlesi eki jylda aqshalaı esepte 6,5%-dan 4,6%-ǵa, al naqty kólemde 48,4%-dan 36,5%-ǵa deıin tómendegen.
Kerisinshe, ortasha baǵa segmentindegi dárilerdiń úlesi artqan. Baǵasy 1-3 myń teńge aralyǵyndaǵy preparattar 21,7%-dan 27,3%-ǵa, al 3-5 myń teńge aralyǵyndaǵylar 8,1%-dan 10,3%-ǵa ósken.
Qosylǵan qun salyǵy dári-dármek baǵasyna áser etpeıdi
Emdelýden bas tartqandar kóbeıdiUlttyq statıstıka bıýrosynyń iriktemeli zertteýlerine sáıkes, 2025 jyldyń úshinshi toqsanynda el turǵyndarynyń dári-dármekke jumsaǵan shyǵyny jyldyq mánde 8,4%-ǵa ósip, bir adamǵa shaqqanda toqsanyna 4 myń teńgege jetken. Al aldyńǵy eki jylda bul kórsetkish 3,3-3,7 myń teńge deńgeıinde bolǵan.
Áleýmettik saýalnamalar da alańdatarlyq úrdisti kórsetedi. Dáriniń qymbattyǵyna baılanysty emdelýden bas tartqandardyń úlesi 22,5%-ǵa jetken (jyl ishinde 2,3 %-dyq tarmaqqa artqan). Sonymen qatar qajetti preparattyń bolmaýynan medısınalyq kómek ala almaǵandar sany 3,5%-dan 5,3%-ǵa kóbeıgen.
Baǵany ákimshilik jolmen tejeý talpynysy farmasevtıka naryǵynda kútpegen saldarǵa alyp keldi. Sarapshylardyń pikirinshe, retteý tetikterin qaıta qarap, óndirýshi, jetkizýshi jáne tutynýshy múddesin teń ustaıtyn tıimdi model qalyptastyrý qajet. Áıtpese dáriniń qoljetimdiligi máselesi odan ári ýshyǵýy múmkin.
Elimizde dári-dármek baǵasy qalaı rettelip jatyr?