Konstıtýsııa – memlekettiń quqyqtyq qurylymyn ǵana emes, qoǵam aldyndaǵy jaýapkershilik deńgeıin de aıqyndaıtyn negizgi qujat. Qazirgi talqylanyp jatqan jańa Konstıtýsııa jobasynda áleýmettik jaýapkershilik qaǵıdasy aıqyn kórinedi. Qujatta azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaý ǵana emes, memlekettiń qoǵam aldyndaǵy mindetterin naqtylaý máselesi de qamtylǵan. Bul qaǵıda áleýmettik ádilettilik, teń múmkindik jáne qoǵamdyq kelisim sııaqty qundylyqtarmen tyǵyz baılanysty.
Sarapshylardyń aıtýynsha, jańa Konstıtýsııa jobasy memlekettik basqarýdyń jaýapty modelin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Munda bılik ınstıtýttarynyń qoǵam aldyndaǵy mindetteri naqty kórsetilip, azamattardyń quqyqtyq kepildikteri keńeıtiledi.
Senator Janna Asanovanyń pikirinshe, usynylyp otyrǵan ózgerister basqarý júıesiniń sıpatyna da áser etedi.
«Usynylǵan ózgerister memlekettik basqarýdyń neǵurlym ádiletti jáne jaýapty úlgisin qalyptastyrýǵa, zań ústemdigi qaǵıdattaryn nyǵaıtýǵa, elimizdiń qoǵamdyq-saıası ómirindegi azamattardyń rólin arttyrýǵa baǵyttalǵan».
Bul tujyrym Konstıtýsııalyq reformalardyń basty baǵyttarynyń biri – azamattardyń qoǵam ómirindegi qatysýyn kúsheıtý ekenin kórsetedi. Quqyqtyq memleket tek memlekettik ınstıtýttardyń qyzmetimen ǵana emes, azamattardyń qoǵamdyq prosesterge belsendi aralasýymen de qalyptasady.
Áleýmettik jaýapkershilik qaǵıdasy bilim men áleýmettik saıasat máselelerinen de kórinis tabady. Qoǵamnyń damýy úshin sapaly bilim men teń múmkindik mańyzdy faktor sanalady.
Senator Nurlan Beknazarovtyń pikirinshe, jańa Konstıtýsııa jobasynda áleýmettik ádilettilik máselesine erekshe nazar aýdarylǵan.
«Sapaly bilim alý quqyǵyn qamtamasyz etý, pedagog mártebesin nyǵaıtý, áleýmettik ádilettilik qaǵıdattaryn saqtaý, memlekettiń quqyqtyq negizderin damytý – jańa Konstıtýsııa jobasynyń mańyzdy baǵyttarynyń biri».
Bul norma memleket pen qoǵam arasyndaǵy áleýmettik kelisimdi nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan. О́ıtkeni bilimge qoljetimdilik pen áleýmettik teńdik – qoǵamnyń turaqty damýynyń negizgi sharttarynyń biri.
Jańa Konstıtýsııa jobasynda áleýmettik jaýapkershilik qaǵıdasy memlekettik basqarýdyń teńgerimdi júıesin qalyptastyrý arqyly da kórinis tabady. Bılik tarmaqtarynyń ókilettikterin naqtylaý jáne basqarý ınstıtýttarynyń jaýapkershiligin arttyrý osy maqsatqa baǵyttalǵan.
Senator Amangeldi Esbaı jańa Konstıtýsııa jobasynyń strategııalyq mańyzyna toqtalyp bylaı deıdi:
«Jańa Konstıtýsııanyń jobasy elimizdiń budan bylaıǵy damý kelbetin aıqyndaıtyn strategııalyq qujat retinde jalpyhalyqtyq talqylaýǵa shyǵaryldy. Qujatta memlekettik basqarýdyń neǵurlym teńdestirilgen júıesin qalyptastyrý, bılik ınstıtýttarynyń jaýapkershiligin kúsheıtý men azamattar quqyqtarynyń kepildikterin nyǵaıtý kózdelip otyr».
Sarapshylardyń baǵalaýynsha, jańa Konstıtýsııadaǵy áleýmettik jaýapkershilik qaǵıdasy birneshe negizgi baǵyttan turady. Birinshiden, azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaý tetikteri keńeıedi. Ekinshiden, memlekettik ınstıtýttardyń qoǵam aldyndaǵy mindetteri naqty kórsetiledi. Úshinshiden, áleýmettik ádilettilik pen qoǵamdyq kelisim qaǵıdattary quqyqtyq deńgeıde bekitiledi.
Qazirgi jaǵdaıda memleket pen qoǵam arasyndaǵy senim deńgeıi kóbine áleýmettik saıasattyń tıimdiligimen ólshenedi. Sondyqtan Konstıtýsııadaǵy áleýmettik jaýapkershilik qaǵıdasy quqyqtyq normalar jıyntyǵy ǵana emes, memlekettiń damý baǵytyn aıqyndaıtyn strategııalyq ustanym retinde qarastyrylady.