Elimizde naýryz aıynda ótetin Ulttyq biryńǵaı testileý (UBT) ótken apta bastalǵan edi. UBT 6 sáýirge deıin jalǵasady. 184 myńǵa jýyq adam UBT-ǵa qatysýǵa ótinish berdi, bul ótken jylmen salystyrǵanda 20 myńǵa kóp. Olardyń 74,4%-y – qazaq tilinde, 25,5%-y – orys tilinde, 216 adam aǵylshyn tilinde testileýden ótýge nıetti.
Ulttyq testileý ortalyǵynyń deregine qaraǵanda, 2026 jyly Ulttyq biryńǵaı testileýdiń formaty ózgerissiz qalady. Talapkerler úsh mindetti pándi jáne tańdaýy boıynsha eki beıindik pándi tapsyrady. UBT tapsyrmalarynyń jalpy sany – 120. Onyń ishinde «Qazaqstan tarıhy» páni boıynsha – 20 tapsyrma, «Oqý saýattylyǵy» men «Matematıkalyq saýattylyq» pánderinen 10 tapsyrmadan, sondaı-aq eki beıindik pánniń árqaısysynan 40 tapsyrmadan beriledi. UBT boıynsha eń joǵary ball da ózgermeıdi, 140 baldy quraıdy. Testileý ýaqyty – 4 saǵat (240 mınýt). Bul rette erekshe bilim berý qajettilikteri bar balalarǵa usynylatyn qosymsha 40 mınýt ýaqyt saqtalatynyn aıta ketý kerek. Sonymen qatar talapkerler ótinish berý kezinde testileý kúnin, ýaqytyn, pýnktin ózderi tańdaıdy.
UBT barysynda kalkýlıator, hımııalyq elementterdiń perıodtyq júıesi (Mendeleev kestesi) jáne tuzdardyń erigishtik kestesi testileý baǵdarlamasynda qoljetimdi bolady. Test tapsyrýshylar testileý aıaqtalǵannan keıin 30 mınýt ishinde apellıasııaǵa ótinish bere alady. Apellıasııaǵa ótinish bergen testilenýshilerdiń sertıfıkaty apellıasııalyq komıssııanyń sheshiminen keıin talapkerdiń jeke kabınetinde shyǵady.
Naýryz aıyndaǵy UBT-ǵa qatysý ótinimin bergenderdiń eń kóp tańdaǵan beıindi pánder kombınasııasy – «Matematıka-fızıka», ony talapkerlerdiń 18,7%-y tańdaǵan. Iаǵnı bul – bolashaq muǵalimder, ınjenerler, mehanıkter, tehnıkter men tehnologter, energetıkter, qurylysshylar. Al 16,6%-y – «Bıologııa-Hımııa», 10,3%-y «Shyǵarmashylyq emtıhan» pánderin tańdady, sáıkesinshe bolashaq medısınalyq qyzmetkerler men shyǵarmashylyq salasynyń mamandary.
Aıta ketý kerek, bıyl Ulttyq testileý ortalyǵy talapkerlerge laıyqty mamandyq tańdaýǵa kómektesetin «Edunavigator.kz» kásibı baǵdar berý platformasyn iske qosty. Platforma bolashaq mamandyqty sanaly túrde tańdaýǵa múmkindik berip, joǵary oqý oryndaryna túsý kezinde senimdilikti arttyrady.
UBT-ǵa daıyndyq sapasyn arttyrý maqsatynda baıqaý synaqtary iske qosyldy. Oqý jylynyń basynda Ulttyq testileý ortalyǵynyń resmı saıtynda talapkerlerge arnalǵan kómekshi materıaldar jarııalandy. Atap aıtqanda, usynylatyn ádebıetter tizimi, «Qazaqstan tarıhy» jáne «Dúnıejúzi tarıhy» pánderi boıynsha 100 negizgi tarıhı datanyń tizimi, «Informatıka» páni boıynsha termınder tizimi, sondaı-aq «Qazaq ádebıeti» men «Orys ádebıeti» pánderi boıynsha mindetti ádebı shyǵarmalardyń tizbesi usynyldy.
Esterińizge sala ketsek, naýryzdaǵy UBT-ǵa shartty túrde aqyly negizde kúndizgi oqý nysany boıynsha joǵary oqý oryndaryna qabyldanǵandar, ótken jylǵy mektep jáne kolledj túlekteri, Qazaqstan azamaty emes ulty qazaq tulǵalar, shetelde bilim alǵan el azamat- tary, mektep bitiretin túlekter joǵary oqý oryndaryna aqyly negizde túsý úshin qatysady.