Parlamenttik dıplomatııa: Qazaq-ózbek zııalylarynyń forýmyna uıytqy boldy

Qazaq jáne ózbek zııaly­larynyń forýmy osymen ekinshi ret ótkizilip otyr. Is-sharada sóz sóılegen Máýlen Áshimbaev eki el táýelsizdiginiń 35 jyldyǵy tusynda ótip jatqan bul kezdesýdiń sımvoldyq máni zor ekenin aıtty. Sondaı-aq ol Qazaqstan men О́zbekstan memlekettilikti qalyptastyrý kezeńin tabysty aıaqtaǵanyn, endi jańa strategııalyq maqsattardy aıqyndaıtyn ýaqyt kelgenin atap ótti. Senat tóraǵasy Memleket basshylarynyń Qazaqstan men О́zbekstannyń qarym-qaty­nasyn odan ári bekemdeýge baǵyt­talǵan saıası baǵdary eki­jaq­ty yntymaqtastyqty naq­ty mazmunmen tolyqtyryp, búkil aımaqtyń turaqtylyǵyn nyǵaı­typ otyrǵanyna nazar aýdardy.

«Qazirgi tańda Qazaqstan men О́zbekstannyń ekijaqty qarym-qatynasy dástúrli memleketaralyq ózara is-qımyl sheńberinen shyǵyp, asa mańyzdy deńgeıge kóterildi. Elderimiz aımaqtyń jarqyn bolashaǵyn birlesip qalyptastyryp keledi. Bul sapaly serpilis – memleket basshylary Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev pen Shavkat Mıromonovıch Mırzııoevtiń strategııalyq saıasattarynyń nátıjesi ekeni anyq. Olardyń saıası erik-jigeri, ózara senimi, dostyǵy jáne uzaq merzim­ge arnalǵan baǵdary ynty­maq­tastyǵymyzǵa jańa serpin berdi. Prezıdentterimizdiń Qazaqstan men О́zbekstannyń strategııalyq birligin odan ári bekemdep, nyǵaıtýǵa arnalǵan bastamalary elderimizdiń uzaqmerzimdi damýynyń berik negizin qalaıdy. Osy jolda bizdiń basty mindetimiz – joǵary deńgeıde qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtardyń tıimdi júzege asyrylýyna yqpal etý», dedi Senat tóraǵasy.

Máýlen Áshimbaev Forým alańynda eki eldiń ǵalymdary men mádenıet qaıratkerleriniń bas qosýy aımaqtyń múddesin ilgeriletýge yqpal etip, Ortalyq Azııadaǵy aýqymdy mádenı jańǵyrý úderisin aıshyqtaı túsetinin atap ótti.

Sonymen qatar ol ǵylymı jáne shyǵarmashylyq zııaly qaýym arasyndaǵy yntymaq­tastyqtyń birneshe negizgi baǵy­tyna, taraptar birlesip pysyqtaýǵa tıis mindetterge toqtaldy. Atap aıtqanda, ǵylymı jáne tehnologııalyq derbestik, bilim berý baǵdarlamalary, óner salasy men kreatıvti ındýstrııany damytý máselelerine erekshe mán berildi.

«Qazaqstan jasandy ıntel­lektini damytýǵa arnalǵan ekojúıeni belsendi túrde qalyptastyryp keledi. «Alem.ai» biregeı halyqaralyq ortalyǵy iske qosylýda. Memleket basshysy 2029 jylǵa qaraı Qazaqstandy jappaı sıfrlyq memleketke aınaldyrýdy mindet etip júktedi. О́zbekstan da sıfrlyq transformasııa salasynda eleýli nátıjelerge qol jetkizip otyrǵanyn bilemiz. Sondyqtan ǵylymı qaýymdastyqtyń kúsh-jigerin biriktirý elderimizdiń jedel ári ozyq damýy úshin strategııalyq mańyzǵa ıe. Qazaqstan men О́zbekstan osy baǵyttaǵy jahandyq kún tártibin qalyptastyrýǵa qatysatyn elderge aınala alady. Sondaı-aq jastar arasyndaǵy baılanysty nyǵaıta otyryp, Ortalyq Azııanyń biryńǵaı bilim berý keńistigin jasaqtaýdyń máni zor. Biz jetekshi joǵary oqý oryndarymyz arasyndaǵy yntymaqtastyqty damytýdy, onyń ishinde aldyńǵy qatarly ýnıversıtetterdiń fılıaldaryn ashýdy, akademııalyq mobıldiliktiń jańa baǵdar­lama­laryn iske qosýdy, birles­ken forýmdar men ǵylymı taǵylym­damalar ótkizýdi belsendi túrde qoldaımyz», dedi palata spıkeri.

Forýmǵa qatysýshylar Ortalyq Azııadaǵy zııatkerlik jáne mádenı baılanysty nyǵaı­tý aımaqty ǵylym, bilim, óner sala­syndaǵy álemdik kóshbas­shy­lar qataryna qaıta qosýdyń basty kilti ekenine erekshe toqtaldy.

О́z kezeginde Olıı Májilis Senatynyń tóraǵasy Tanzıla Narbaeva Forým ıdeıalaryn qoldaǵany úshin Qazaqstanǵa alǵys bildirdi. Sondaı-aq ol qazaq pen ózbek halyqtarynyń ynty­maqtastyǵynyń negizgi maqsaty mádenı-gýmanıtarlyq baılanystardy keńeıtý jáne ózara is-qımyldyń ózge de mańyzdy salalaryn ilgeriletý ekenin aıtty.

Is-shara barysynda eki eldiń kórnekti ǵylym, mádenıet jáne óner qaıratkerleri – Qazaqstannyń halyq jazýshysy Tólen Ábdik, О́zbekstan Ǵylym akademııasynyń prezıdenti Shavkat Aıýpov, QR Prezıdenti janyndaǵy Ulttyq ǵylym akademııasy vıse-prezıdenti Asqar Jumadildaev, Álisher Naýaı atyndaǵy Tashkent memlekettik ózbek tili jáne ádebıeti ýnıversıtetiniń rektory Shýhrat Sıradjıddınov, jazýshy Álibek Asqarov, Ulttyq arheologııa ortalyǵynyń dırektory Farhod Maksýdov, akademık E.A.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy ulttyq zertteý ýnıversıtetiniń rektory Nurlan Dýlatbekov, О́zbekstan Ǵylym akademııasy Memleket jáne quqyq ınstıtýtynyń dırektory Mýrod Týrsýnov, sondaı-aq«Selınnyı» zamanaýı mádenıet ortalyǵynyń dırektory Jámılá Nurqalıeva sóz sóılep, mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyqty nyǵaıtýdyń basym baǵyttary jóninde óz pikirlerin bildirdi.

Usynylǵan jobalar Qazaqstan men О́zbekstan arasyndaǵy gýmanıtarlyq baılanysty damytýdy, mádenıet pen bilim berý isinde júıeli túrde tájirıbe almasýdyń negizin qalaýdy kózdeıdi. Ǵylym, ádebıet jáne óner salalaryndaǵy kúsh-jigerdi ortaq múddege jumyldyrý seriktestiktiń jańa kezeńine jol ashyp, eki memlekettiń ózara jaqyndasýyn odan ári jedeldete túsetini anyq. Aıta keteıik, Qazaqstan men О́zbekstannyń ǵylym jáne shyǵarmashylyq saladaǵy zııalylarynyń birinshi forýmy byltyr Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasymen Astana qalasynda ótti.

О́zbekstanǵa sapar barysynda Máýlen Áshimbaev Tanzıla Narbaevamen ekijaqty kezdesý ótkizdi. Odan keıin Palata tóraǵalary Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senaty men О́zbekstan Respýblıka­sy Olıı Májilisi Senaty arasyndaǵy Yntymaqtastyq jónindegi komıssııanyń besinshi otyrysyna qatysty. Senatorlar komıssııa jumysynyń aralyq qorytyndylaryn shyǵaryp, túrli saladaǵy birlesken jobalardy talqylady.

«Prezıdentterimiz Qasym-Jomart Toqaev pen Shavkat Mırzııoev ekijaqty yntymaqtastyqqa serpin be­rip, joǵary deńgeıge kóterdi. Bul baǵytta parlament­ara­lyq baılanystyń mańy­zy zor. Parlamentaralyq yntymaqtastyq jónindegi ko­mıssııanyń belsendi yq­paly­men «Ortalyq Azııa» Halyq­aralyq ónerkásiptik kooperasııa ortalyǵynyń qyzmetin retteý týraly úkimetaralyq kelisim jedel pysyqtalyp, 2025 jylǵy naýryzda ratıfıkasııalandy. Byltyr ózara taýar aınalymyn 2030 jylǵa qaraı 10 mlrd dollarǵa deıin ulǵaıtý jónindegi úkimetaralyq baǵdarlamanyń qabyldanýyn taǵy bir mańyzdy nátıje retinde aıtýǵa bolady. Sondaı-aq Ortalyq Azııa memleketteriniń Parlamentaralyq forýmyn ótkizý jónindegi bastamanyń júzege asyrylýy da – ortaq jetistigimiz. Eki el arasyndaǵy parlamentaralyq yntymaqtastyq aldaǵy ýaqytta da saıasat, ekonomıka, ekologııa, bilim jáne mádenıet sııaqty barlyq negizgi baǵytty qamtyp, júıeli túrde keńeıe beredi dep senemin», dedi Máýlen Áshimbaev.

Otyrys kezinde qatysýshylar óńirlik jáne parlamentaralyq yntymaqtastyqty, onyń ishinde halyqaralyq uıymdar aıasyndaǵy ózara is-qımyldy odan ári damytý máselelerin de talqylady.