El azamattarynyń aqshalaı tabysynyń shamamen úshten ekisi jaldamaly eńbek esebinen qalyptasady. Mundaı tujyrym Premer-mınıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarınniń tóraǵalyǵymen ótken Ulttyq ekonomıka mınıstrligi janyndaǵy Saraptamalyq keńestiń otyrysynda aıtyldy.
Keńes jumysyna ekonomıka men qarjy salasynan 30-dan asa sarapshy qatysty. Sarapshylarǵa Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýty ázirlegen ekonomıkalyq ósim men halyqtyń naqty tabysynyń ózara baılanysyn taldaý, sondaı-aq aldaǵy tórt jylǵa arnalǵan halyq tabysyn arttyrýdyń keshendi josparynyń jobasy usynyldy.
Instıtýt derekterine sáıkes, 2000 jyldan beri naqty IJО́, jalaqy men halyqtyń aqshalaı tabysynyń oń ósý qarqyny baıqalady. Sonymen qatar jaldamaly eńbekten túsken qarjy azamattardyń ál-aýqatyn qalyptastyratyn negizgi tabys kózi bolyp otyr. Byltyr onyń úlesi halyqtyń barlyq aqshalaı kirisiniń shamamen úshten ekisine jetti.
Instıtýttyń basqarma tóraǵasy Birjan Bátkeev atap ótkendeı, júrgizilgen taldaý azamattardyń ál-aýqatyn jaqsartý ekonomıkalyq ósimdi halyqtyń tabysyna berýdiń negizgi arnalaryn kúsheıtýdi talap etetinin kórsetedi. Basymdyqtar qatarynda sapaly jumys oryndaryn qurý, eńbek ónimdiligin arttyrý men jalaqynyń ósýi bar.
Taldaý sonymen qatar mańyzdy salalyq jáne aımaqtyq aıyrmashylyqty anyqtady. Jalaqy deńgeıin qosa alǵanda, birqatar kórsetkish turǵysynan byltyr taý-ken ónerkásibi, qarjy men saqtandyrý qyzmeti, aqparat pen baılanys, sondaı-aq óńdeý ónerkásibi kóshbasshy salalar arasynda erekshelenedi.
Sonymen qatar halyqtyń tabysy turǵysynan kóshbasshy sektorlar ǵana emes, olardyń turaqty ári sapaly jumys oryndaryn ashýy, qosylǵan qun tizbegin qalyptastyrýy, ekonomıkanyń basqa sektorlaryna serpin berýi erekshe mańyzǵa ıe. Sondyqtan kiristi arttyrýdyń basymdyqtary salalyq ósý qarqynyn ǵana emes, jumyspen qamtý aýqymyn da eskerýi kerek. Ál-aýqattyń ósýine jumyspen qamtý jáne ónimdilik áleýetin biriktiretin sektorlar sebep bola alady.
Ál-aýqat deńgeıine ınfraqurylym, bilim, densaýlyq saqtaý, kólik jáne basqa da negizgi qyzmetterge qol jetkizý áser etedi.
Taldaý nátıjeleri negizinde Ulttyq ekonomıka mınıstrligi halyqtyń naqty tabysyn arttyrýdyń keshendi jospary jobasyn ázirledi. Qujat alty baǵyttaǵy 58 is-sharany qamtıdy. Atap aıtqanda, olar: jalaqyny kóterý, sapaly jumys oryndaryn ashý, adam kapıtalyn damytý men jumyspen qamtýdy arttyrý, ınflıasııanyń tómendeýi men naqty tabystyń ósýi, salyq pen áleýmettik sharalar, boryshtyq júktemeni azaıtý men halyqtyń qarjy turaqtylyǵyn arttyrý.
Ulttyq ekonomıka birinshi vıse-mınıstri Azamat Ámrın Saraptamalyq keńestiń qatysýshylaryna jospar jobasyn tanystyrdy.
Talqylaý barysynda sarapshylar halyqtyń tabys deńgeıine syrtqy ekonomıkalyq faktor áser etetinin atap ótti. Ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty, professor Jaqsybek Qulekeevtiń aıtýynsha, álemdik ekonomıkadaǵy saýda qaıshylyǵy, geosaıası turaqsyzdyq, eksporttyq logıstıkadaǵy shekteý, elimizdiń negizgi saýda áriptesteriniń ekonomıkalyq belsendiliginiń baıaýlaýy aıtarlyqtaı áser etedi. Bul faktorlar eksporttyq kiriske, bıýdjet kirisine, eldiń jalpy ekonomıkalyq dınamıkasyna áser etedi.
«AVZ» JShS dırektory Marat Baqqulov eńbek ónimdiligin arttyrý tájirıbesin bólisti.
«Bizdiń zaýytta robottandyrý ekinshi jyl qatarynan júrip jatyr. Munyń nátıjesinde bir qyzmetkerge shaqqandaǵy eńbek ónimdiligi keıingi eki jylda is júzinde eki ese, 27 mln teńgeden 50 mln teńgege deıin ósti. Biz biliktiligi tómen eńbekti joǵary biliktilikpen almastyryp jatyrmyz. Buryn bizde qarapaıym slesarlar jumys istese, qazir olardyń ornyn ınjenerler basqan. Tıisinshe jalaqy deńgeıi de ósip jatyr», dedi M.Baqqulov.
Teniz Capital Investment Banking dırektorlar keńesiniń múshesi Ǵalym Qusaıynov eńbek ónimdiligin arttyrýǵa, ekonomıkany tehnologııalyq jańǵyrtý qajettigine nazar aýdardy.
«Elimizdiń IJО́ qurylymyndaǵy eńbekaqy tóleý qorynyń úlesi shamamen 32% bolsa, damyǵan elderde bul kórsetkish 50–60%-ǵa jetedi. О́nimdilik óspeı jalaqynyń ósýi sózsiz ınflıasııaǵa ákeledi. Sondyqtan aglomerasııalardy damytý, jasandy ıntellektini engizý, kásiporyndardy tehnologııalyq qaıta jaraqtandyrý, ekonomıkanyń naqty sektoryn qarjylandyrýdy keńeıtý qajet», dedi ol.
Otyrysty qorytyndylaı kele, Serik Jumanǵarın sarapshylardyń barlyq usynysy muqııat qaralyp, aldaǵy kezde eskeriletinin atap ótti.
«Qazir elge jańa óndirispen birge zamanaýı tehnologııa keletin kezeńde turmyz. Bul jańa deńgeıde maman daıarlap, suranysqa ıe daǵdylardy ıgerýge múmkindik týady. Sarapshylar qaýymdastyǵymen birge biz árbir otandasymyzdyń ál-aýqat dep neni túsinetini, halyqtyń tabysynyń ósýine qandaı faktor áser etetini týraly aýqymdy áńgime bastadyq. Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýty osy taqyryptaǵy zertteýdi bastady. Sizderdi ózderińizdiń zertteý, usynystaryńyzben, saraptamalyq pikirlerińizben bólisýge shaqyramyz. Eger bul másele tek jalaqyny kóterý arqyly sheshiledi desek, eshbir bıýdjettiń oǵan shamasy jetpeıtini anyq. Turaqty ekonomıkalyq ósý, óndiristi damytý, eńbek ónimdiligin arttyrý jáne jumyspen qamtý múmkindigin keńeıtý qajet. Sondyqtan biz sarapshylarmen dıalog ári qaraı jalǵasatynyna senemiz. Saraptamalyq keńestiń kelesi otyrystarynda talqylaý úshin jańa usynys kútemiz», dep qorytyndylady vıse-premer.