Alǵa basýǵa alǵysharttar bar

Jyl basynan bergi ótken jeti aı ishinde elimizdegi ónerkásip ón­di­risi ótken jylǵy tıisti kezeńmen salystyrǵanda 11 paıyzǵa ósip, birin­shi jartyjyldyqtaǵy ishki jalpy ónimniń naqty ósýi 8 paıyzdy quraǵan. Bul týraly sársenbi kúni Premer-Mınıstr Kárim Mási­movtiń tóraǵalyǵymen ótken kezekti Úkimet otyrysynda málim boldy. Sondaı-aq Úkimet otyrysynda ekonomıkamyzdyń birqatar sala­la­ry­nyń 2010-2014 jyldarǵa arnalǵan damý baǵdarlamalary talqylandy. Otyrysta elimizde 2010 jylǵy negizgi makroekonomıkalyq kór­set­kishterdiń naqtylanǵan bolja­my boıynsha baıandama jasaǵan Ekonomıkalyq damý jáne saýda mınıstri Janar Aıtjanova osy jeti aı ishinde saýda aınalymy­nyń 13,3 paıyzǵa, kólik qyzmeti­niń kólemi 6,8 paıyzǵa óskenin atap kórsetti. Osy ósý deńgeıleri otandyq tutynýshylar tarapynan naqty salalardaǵy kásiporyndar ónimine degen suranymnyń artyp otyrǵandyǵyn kórsetedi. Elimizdiń usynylyp otyrǵan bul makr­o­eko­nomıkalyq boljamy munaıdyń 2010 jyly ortasha álemdik baǵasy 1 barrelge 65 AQSh dollar bo­la­dy degen boljammen alynyp otyr. Osyǵan baılanysty el eko­no­mıkasynyń naqty salalarynyń damý dınamıkasy men syrtqy jaǵdaılardy eskere kelip, 2010 jylǵy IJО́-niń naqty ósýi 5 paıyz deńgeıinde bolady dep kútilýde. 2010 jylǵy ónerkásip ónimi kóleminiń ósý qarqyny budan buryn boljanǵan 3,3 paıyzdyń ornyna 7,5 paıyzǵa deıin artady. Buǵan mynandaı ıgi jaǵdaılar yqpal etpek. Birinshiden, alǵashqy jartyjyldyqta taý-ken óner­ká­si­binde ósý qarqyny 4,4 paıyzdan 5,1 paıyzǵa artty. Atap aıtqanda, bıylǵy qańtar-shilde aılarynda metall rýdasyn óndirý 6,1 paıyzǵa, kómir óndirisi 6 paıyz­ǵa munaı óndirý 5,9 paıyzǵa jáne tabıǵı gaz shyǵarý 5,1 paı­yzǵa ósti. Sonymen birge bıylǵy jyly elimizdiń qaıta óńdeý sa­la­laryndaǵy ósý deńgeıi 2 paıyzdan 11,9 paıyzǵa artady dep kútilýde. Bul azyq-túlik, sýsyn, hımııa ónerkásibi ónimderi, mıneraldy ónimder, metallýrgııa jáne má­shı­ne jasaý salalaryndaǵy ósýdiń joǵary qarqynyna baılanysty bolyp otyr. Máselen, 2010 jylǵy qań­tar-shilde aralyǵynda azyq-túlik ónimderiniń kólemi 14,8 paıyzǵa, hımııa ónerkásibi ónim­deri­niń mólsheri 70,5 paıyzǵa, má­shıne jasaý óndirisiniń kólemi 55,7 paıyzǵa ósip otyr. Qurylys salasynda, onyń ishinde, turǵyn úı rynogynda jańa keshenderdiń boı kóterýi esebinen bıylǵy jylǵy 7 aıdyń qorytyn­dy­sy boıynsha qurylys jumys­tarynyń ósý dınamıkasy oryn alǵan. Ol ótken jyldyń sáıkes mer­zimimen salystyrǵanda 100,1 paıyzdy qurady. Naqty salalar­dyń ósý deńgeıi elimizdegi qyzmet kórsetý nysandarynyń da jaqsy jetistikke qol jetkizýine yqpal etýde. Osyǵan baılanysty 2010 jyly saýda aınalymy 8 paıyzǵa, kólik qyzmeti 5 paıyzǵa, aqparat jáne baılanys qyzmetiniń kólemi 6 paıyzǵa ósedi dep boljanýda. Bıylǵy jyly elimizdiń eks­port­tyq áleýeti boljam boıynsha 51,4 mıllıard AQSh dollary kó­le­minde bolady dep kútilýde. Eks­port­tyq boljam kórsetkishteriniń joǵary bolýy negizinen Qazaqstan­nyń eksporttyq taýarlaryna álem­dik baǵanyń ósýi oń yqpal etýde. Jyl sońyna deıin ımport kólemi 30,1 mıllıard dollar mólsherinde bolmaq. Joǵaryda aıtylǵan oń jetistikterge sáıkes elimizdegi 2010 jylǵy ınflıasııa deńgeıi Úkimet pen Ulttyq bank belgilegen 6,0-8,0 paıyz aralyǵynda saqtalady dep boljanýda. Úkimet otyrysynda 2010-2012 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý jóninde Qar­jy mınıstri Bolat Jámishev baıan­dama jasady. Ol óz sózinde 2010-2014 jyldarǵa arnalǵan ekonomı­ka­myzdyń makroekonomıkalyq kórsetkishteri boljamynyń ózgerýi respýblıkalyq bıýdjettiń para­me­tr­lerin naqtylaý úshin negiz bol­ǵan­dyǵyn atap kórsetti. Sóıtip, 2010 jylǵa arnalǵan respýblıka­lyq bıýdjettiń túsimderi 3 517,8 mıl­lıard teńge kóleminde nemese qol­danystaǵy bıýdjetpen salys­tyr­­ǵanda 4,1 paıyzǵa artyq ósim­men aıqyndaldy. Kiristerdiń ósýi 169,1 mıllıard teńge bolady dep boljanýda. Sonymen respýblıkalyq bıýd­jet­­­tiń naqtylanǵan ólshemderi my­nandaı kólemde bekitildi: túsimder 3 517,8 mıllıard teńge, shyǵystar 4 321,4 mıllıard teńge, bıýdjet tap­shy­­lyǵy 803,6 mıllıard teńge bolmaq. Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttiginiń tóraǵasy Nurlan Alda­bergenov Úkimet múshelerin Qazaq­stan Respýblıkasyndaǵy 2010-2014 jyldarǵa arnalǵan tarıftik saıasat jónindegi salalyq baǵdarlamasy­men tanystyrdy. Búgingi tańda elimizde táýliktik aımaqtar boıyn­sha elektr qýatyna tutyný deńgeıi boıynsha dıf­ferensııalandyryl­ǵan tarıf qoldanylyp keledi. Osy úrdisti paıdalanýǵa baılanysty búgingi tańda elimizde 150 mıllıon kı­lovatt saǵat elektr qýatyn, 30 myń tonna otyn únemdeýge múm­kindik jasaldy. N.Aldabergenovtiń aıtý­ynsha, tarıftiń osyndaı ádisi qol­danyla bastaǵannan beri elimiz­diń tutynýshylary 2,1 mıllıard teńge qarjy únemdeýge qol jet­kizdi. Indýstrııa jáne jańa tehno­logııalar vıse-mınıstri Berik Kama­lıev 2010-2014 jyldarǵa deıin elimizdiń jeńil ónerkásibin jáne qurylys ındýstrııasy men qurylys materıaldaryn shyǵarý ónerkásibin damytý jóninde baıan­dama jasady. Baıandamashynyń aıtýy boıynsha, osy merzim ishinde qurylys salasyn otandyq ónimmen qamtamasyz etý deńgeıin 80 paıyz­ǵa jetkizý kózdelip otyr. Sonymen birge bul saladaǵy eńbek ónimdiligi 40 paıyzǵa deıin arttyrylmaq. Úkimet otyrysynda taǵy bir jan-jaqty talqylanǵan másele 2010-2014 jyldar aralyǵynda eli­miz­diń jeńil ónerkásibin damy­týdyń baǵdarlamasy boldy. Osy másele boıynsha baıandama jasaǵan Indýstrııa jáne jańa tehnologııa­lar vıse-mınıstri Berik Kamalıev­tiń aıtýy boıynsha, qazirgi tańda elimizdiń jeńil ónerkásibi toqyraý jaǵdaıyn bastan keshirýde. Qazir bul salada elimiz boıynsha 13700  adam jumys isteıdi. Búgingi qabyl­da­nyp otyrǵan baǵdarlama sheń­berinde 2014 jylǵa deıin salada eńbek etetinderdiń sanyn 15 myń adamǵa deıin jetkizý kózdelinýde. Úkimet otyrysyn Premer-Mınıstr Kárim Másimov qorytyn­dylap, kún tártibinde qaralǵan máseleler boıynsha tıisti organdar men vedomstvolarǵa tapsyrmalar berip, elimizdiń ekonomıkasyn da­mytý maqsatynda júzege asyryla­tyn biregeı baǵdarlamalardyń iske asyrýyna jaýapkershilikpen qaraý­dy tapsyrdy. Jylqybaı JAǴYPARULY.