Túrkitildes elderge qatysty qujat qabyldandy

Keshe Senattyń plenarlyq otyrysy palata Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevtyń Oraza aıt merekesine qatysty quttyqtaýymen bastaldy. Ol óz sózinde ár otbasyna qut-bereke, mol yrys tileıtindigin jetkizdi. Otyrystyń kún tártibinde Májilis tarapynan maquldanǵan “Túrkitildes memleketterdiń ynty­maqtastyq keńesin qurý týraly Nahchyvan kelisimin ratıfıka­sııa­laý týraly” zań jobasy qaraldy. Ol boıynsha baıandamany Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Nurlan Ermekbaev jasady. 2009 jyldyń 3 qarashasynda Ázirbaı­jan Respýblıkasynyń Nahchyvan qala­synda qol qoıylǵan qujat tili, dini, mádenıetteri uqsas elderdiń arasyn jaqyndatýy tıis. Túrki álemindegi yntymaqtastyq Qa­zaq­stan syrtqy saıasatynyń basym baǵyttarynyń biri bolyp otyr. Bul yntymaqtastyq 1992 jyly Túrkııa prezıdenti T.О́zaldyń Or­talyq Azııa men Ázirbaıjanǵa ja­saǵan sapary nátıjesinde quryl­ǵan-dy. Sonyń nátıjesinde Túr­ki­tildes elder basshylarynyń toǵyz sammıti ótkizilgeni belgili. Onyń aıasynda TÚRKSOI, Túrkitildes elder Parlamenttik Assambleıasy, Túrki memleketteri men qoǵamdary­nyń dostyq quryltaıy, mýnısı­pa­lıtetter odaǵy, sosıologtar kon­gresi, agenttikter birlestigi sııaqty uıymdar qurylyp, belsendi jumys istep jatyr. Alaıda túrki ynty­maqtastyǵy barysynda osy mem­leketter el basshylary deńgeıinde saıası qurylymdy qurý jónindegi másele pisip-jetilgen-di. Sońǵy IH sammıt barysynda Qazaqstan Pre­zı­denti Nursultan Nazarbaev Túr­ki­tildes elder yntymaqtas­tyǵy­nyń keńesin qurý týraly bastama kóter­gen bolatyn. Ol qoldaý taýyp, onyń hatshylyǵy Ystambul qala­syn­da oryn tebetin bolyp sheshil­gen. Hatshylyq jumysyn qarjy­lan­dyrýdy alǵashqy jyly Túrkııa óz mindetine alyp otyr eken. Osy rette qosymsha baıandama jasaǵan Halyqaralyq qatynastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıte­tiniń tóraǵasy Qýanysh Sultanov bylaı dedi: “Tarıhta qalyptasqan túrki álemi degen uǵym bar. Ol qoǵamdastyqtyń órkenıet damýyna qosqan úlesi az emes. Biz qazir osy álemniń qaıta jańa órkendeý dáýi­ri­niń qanat jaıýyna yqpal eter ke­zeńdemiz”. Odan keıin senator eli­miz táýelsizdigin alǵannan keıin túrik álemimen qarym-qatynasty ny­ǵaıtyp kele jatqandyǵyn jáne de bul elimiz syrtqy saıasatyndaǵy ba­sym baǵyttardyń biri bolyp qala bererin atap kórsetti. Nátıjesinde zań jobasy biraýyzdan qoldaý tapty. Kelesi Otbasy úlgisindegi bala­lar aýyly jáne jasóspirimder úı­le­ri máseleleri boıynsha keıbir zańnamalyq aktilerge ózgerister men tolyqtyrýlardy kózdeıtin zań jobasy boıynsha baıandamany Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Mahmetǵalı Sarybekov jasady. Onyń sózine qaraǵanda, jas shama­syn shekteý alynyp tastalyp, tár­bıeshi analardyń ortasha jasy 27-den kem bolmaýy tıis. Jańa ózge­risterge sáıkes jasóspirimder úıin jetim balalarǵa arnalǵan mektep ınternaty janynan qurý kózdel­gen. Osylaısha jetim balalardy da jasóspirimder úıinde tárbıeleýge múmkindik týǵyzylmaq. Taǵy bir belgili bolǵany, jyl saıyn jalpy bilim beretin mektepterdiń 9-11 sy­nybyn 2 myńǵa jýyq jetim nemese ata-analarynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar aıaqtaıdy eken. Olar ári qaraı arnaıy tehnıka­lyq jáne kásiptik bilim oshaq­ta­ryn­da oqıdy jáne jataqhanaǵa or­nalastyrylady. Qazirgi tańda 7 mem­lekettik jáne 3 memlekettik emes jasóspirimder úıi bolsa, onda 1323 túlek turady eken. Jyl saıyn 100-ge jýyq bala 23 jasqa tolýyna baılanysty jasóspirimder úıinen shyǵarylady. Jalpy, 2010-2011 jyldar aralyǵynda Aqtóbe men Almaty oblysynda 2 balalar aýyly, al Shyǵys Qazaqstan men Mańǵystaý oblystarynda jáne Asta­na qalasynda 3 jasóspirimder úıin ashý josparlanǵan. Osy rette Qýanysh Aıtahanov sol memleket qamqorlyǵyndaǵy jasóspirimder úıindegi memlekettik tildiń múshkil ha­lin aıtyp, ustazdardyń ony bi­l­ýin zańda jazý jaıyn alǵa tartty. Vıse-mınıstr óz jaýabynda jergilikti atqarýshy organdar tara­pynan qurylǵan komıssııa bala­lar­men jumys isteı alatyn úmit­ker­lerdi anyqtaý kezinde memlekettik tildi bilýi eskerilýi qajettigin jet­kiz­di. Mundaı talap irikteý ere­jesine engizilýi tıis, dep sanaıdy vıse-mınıstr. Osylaısha biraz suraq-jaýaptan keıin zań jobasy tolyq qabyldandy. Asqar TURAPBAIULY.