Jer satý máselesine toqtalmas buryn, salanyń búgingi tańdaǵy keıbir ózekti máseleleri týraly aıtýǵa týra keledi. Aýyl sharýashylyǵy sektory bizdiń elimiz úshin ekonomıkanyń negizgi salasy bolyp sanalady. Halyqty azyq-túlikpen qamtamasyz etýde onyń balamasy joq sala ekeni aıqyn. Sondyqtan da onyń tóńiregindegi máseleler halyqqa barynsha etene.
Kez kelgen memleket úshin naryqty azyq-túlikpen qamtamasyz etý – damýdyń joǵary kórsetkishin aıqyndaıtyn mańyzdy faktor. Qazaqstandyq agrarlyq salanyń basty mindeti de halyqqa joǵary sapaly azyq-túlik ónimderin jetkizý. Sonymen birge, sektordyń eksporttyq áleýetin arttyryp, jumyspen qamtýdy ulǵaıtý jáne osynyń arqasynda halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý Elbasy N.Nazarbaevtyń sala qyzmetkerleriniń aldyna qoıyp otyrǵan mańyzdy mindeti.
Búgingi tańda sala basshylyǵynyń jáne olardyń qyzmetin zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etetin Parlament depýtattarynyń aldynda sektordyń damýyna kedergi keltirip otyrǵan sebepterdi aıqyndap, olardy eńserý jolynda úlken eńbek etý mindeti tur. Menińshe, qazir agroónerkásiptik salany damytýda birinshi kezekte qolǵa alynýǵa tıisti tórt túrli faktor bar. Birinshiden, zańnamalyq jáne normatıvtik bazany jetildirýimiz kerek. Bul baǵytta aýyl sharýashylyǵy naryǵyndaǵy barlyq qatysýshylardyń mindetteri men quqyqtary barynsha aıqyndalýy tıis.
Sonyń ishinde búgingi kún tártibinde turǵan jerge qatysty máselege toqtala keteıin. Bizdiń zańnamalarymyzda jerdiń sheteldikterge satylmaıtyndyǵy naqtylanǵan. Endi osy talapty barynsha nyqtap, qazirgi normatıvterdi túrli qıturqy joldarmen aınalyp ótkisi keletinderge tosqaýyl qoıýdy quqyqtyq tásildermen iske asyrýdy qamtamasyz etý qajet. Osy máseleniń tóńireginde Qazaqstandaǵy turaqtylyq pen tynyshtyqty shaıqaltqysy keletinderdiń de jolyn kesip, halyqqa zań talaptarynyń negizin túsindirý týraly jumystar atqarý mindeti bárimizdiń aldymyzda tur.
Ekinshiden, aýyl sharýashylyǵy sektoryn qarjylyq qoldaý máselesin turaqty arnaǵa túsirý qajet. Bul másele salany damytýdyń kúretamyry ekendigin tegis uǵýymyz kerek. Memlekettiń jyl saıyn bólip jatqan sýbsıdııalary tıimdi paıdalanylyp jatyr deýge aýyz barmaıdy. Onyń árbir aýyl sharýashylyǵy sýbektisine shaqqandaǵy kólemi bizdiń EAEO-daǵy áriptesterimizdikinen az ekendigimen qosa, rasıonaldy paıdalanylmaıtynyn taǵy da úlken qynjylyspen atap kórsetýge tıispin. Sondyqtan osy sharýany reformalaıtyn ýaqyt jetti.
Úshinshiden, ashylǵan ǵylymı jańalyqtardy tıimdi paıdalaný kerek. Basqasyn aıtpaǵanda, bul máselede osy ýaqytqa deıin otandyq tuqymǵa baılanysty naqty ǵylymı tujyrymdar joq. Tórtinshi faktor – barlyq aýyl sharýashylyǵy qurylymdaryn bilikti kadrlarmen qamtamasyz etý. Mine, osy máselelerdi sheshý boıynsha aıqyn baǵyt belgilenip, tıimdi jumystar júrgizilse, aýyl sharýashylyǵy sektoryn aımaqtaǵy ozyq salaǵa aınaldyrýǵa tolyq múmkindigimiz bar.
Jeńis NURǴALIEV,
Parlament Senaty Agrarlyq máseleler, tabıǵatty paıdalaný jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý komıtetiniń hatshysy