Birlik pen eńbektiń almaıtyn asýy joq

Árıne, el Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy tarıh úshin qysqa ǵana merzim bolǵanymen, bul jyldar qazaqstandyqtar úshin aıtýly ýaqyt boldy. Qazaqstannyń jańa dáýirdegi jarqyn jeńisteriniń irgetasy sanalatyn, tarıhı serpilister kútilgen egemendiktiń osynaý jyldarynda elimiz ishki-syrtqy saıasatta, ekonomıkada, áleýmettik jańǵyrtýda jáne qoǵamnyń ózge de salalarynda tolaıym tabystarǵa jetti. Elbasy N.Á.Nazarbaev halyqtyń ómir súrý deńgeıin jaqsartýǵa baǵyttalǵan óziniń jyl saıynǵy Joldaýlarynda qoljetimdi turǵyn úı, bilim berý, densaýlyq saqtaý nysandaryn, sondaı-aq, sport jáne áleýmettik-mádenı nysandaryn salýdy, jol qurylysynyń mańyzdylyǵyn atap ótedi. Bul elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq jańǵyrýyn tereńdetip, damýyn arttyra túsetin jańa strategııalyq baǵyt, jańa mindetter júkteıdi. О́tken jyly Jambyl oblysynda 64 nysannyń qurylysyn júrgizýge 23,0 mlrd. teńge bó­lindi. Onyń ishinde bilim salasy boıynsha 30 nysannyń qurylysyna bólingen 7,1 mlrd. teńge tolyǵymen ıgerilip, 20 nysan paıdalanýǵa tapsyryldy. Densaýlyq saqtaý salasy boıynsha 6 nysannyń qurylysy júrgizilip, respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetter esebinen bólingen 7,8 mlrd. teńge 100 paıyzǵa ıgerilip, 4 nysan paı­dalanýǵa berildi. О́ńirdegi qurylys qarqyny bıyl da tolastamaıdy. 2016 jyly bilim berý júıesindegi nysandardy damytýǵa 5972,9 mln. teńge, onyń ishinde Ulttyq qordan – 3298,2 mln. teńge, respýb­lıkalyq bıýdjetten – 652,1 mln. teńge, jergilikti bıýdjetten  2022,7 mln. teńge (qosymsha qarjylandyrý) qarastyrylǵan. 1 mamyrǵa deıingi esep boıynsha 935,8 mln. teńge nemese esepti kezeńniń josparyna 92,5 paıyz ıgerildi. Bıylǵy jyly Ulttyq qor qarajaty esebinen Baızaq aýdany, Túımekent aýylynda jáne Taraz qalasynyń Qumshaǵal stansasynda árqaısysy 300 oryndyq 2 orta mekteptiń, Qordaı aýdany Masanchı aýylynda, Sarysý aýdany Jańatas qalasynda jáne Taraz qalasynyń «Saltanat» shaǵyn aýdanynda árqaısysy 280 oryndyq 3 balabaqshanyń, budan basqa respýblıkalyq bıýdjetten – Taraz qalasynda 300 oqýshyǵa arnalǵan orta mekteptiń jáne jergilikti bıýdjetten – 3 orta mekteptiń jáne 2 balabaqshanyń qurylysyn aıaqtaý josparlanyp otyr. Sondaı-aq, bıyl 2 orta mekteptiń qurylysy (Merki aýdany Sarymoldaev aýylyndaǵy T.Qojakeev kóshesi №1 mekenjaıynda 600 oqýshyǵa jáne Taraz qalasy «Saltanat» shaǵyn aýdanynda 1000 oqýshyǵa arnalǵan №30 orta mektepter) bastalady. Densaýlyq saqtaý salasyna keler bolsaq, 2016 jyly respýblıkalyq bıýdjet qarajaty esebinen Merki aýylynda jáne Qarataý qalasynda árqaısysy aýysymyna 250 kelýshige arnalǵan 2 emhana nysanyn salý, jergilikti bıýdjet qarajaty esebinen 2 dárigerlik ambýlatorııa (Baızaq aýdany Býryl aýylynda aýysymyna 40 kelýshige jáne Sarysý aýdany Jaıylma aýylynda 20 kelýshige arnalǵan), Talas aýdany S. Shákirov aýylynda 10 kelýshige arnalǵan feldsherlik-akýsherlik pýnkt, Moıynqum aýdany Qııaq­ty stansasynda 5 kelýshige arnalǵan medısınalyq pýnkt qurylysyn aıaqtaý, Shý qalalyq aýrýhanasynyń qazandyǵy men as daıarlaıtyn blogyn jáne 2 dárigerlik ambýlatorııany (T. Rysqulov aýdany Lýgovoı stansasynda jáne Qumaryq aýylynda) gaz otynmen qamtamasyz etý qarastyrylǵan. Qaı óńirdiń bolsyn damýynda ónerkásip salasynyń mańyzy erekshe. Jalpy alǵanda ústimizdegi jyldyń qańtar-sáýirinde 106449,3 mln. teńgege ónerkásip ónim­­deri óndirildi. Ken óndirý ónerkásibi jáne karerlerdi qazýda óndiris kólemderiniń 12,3 paıyzǵa, óńdeý ónerkásibinde  6,1 paıyzǵa ósýi baıqalady. Sondaı-aq, bıyl IIDMB aıasyn­da ınves­tısııa kólemi 15,4 mlrd. teńgege 380 jumys orny ashylatyn 8 ınvestısııalyq jobany iske asyrý josparlanýda. Búginde óńirde shaǵyn jáne orta kásipkerlik salasynda jumys isteıtin sýbek­tiler sany 67,4 myń birlikti quraıdy. «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasyn iske asyrýǵa 2016 jyly 2,3 mlrd. teńge bólindi. Jalpy, iske asyrý bas­talǵannan beri qoldaýdyń barlyq qarjy quraldary arqyly jalpy somasy 56,3 mlrd. teńgeni quraıtyn 578 joba iske asyrylýda, onyń ishinde «Paıyzdyq stavkany sýbsıdııalaý» quraly boıynsha jalpy somasy 45,1 mlrd. teńgeni quraıtyn 470 joba qoldaý tapty. Oblys kólikterimen aǵymdaǵy jyldyń qańtar-sáýir aılary aralyǵynda jolaýshy tasymaldaý kólemi ótken jyldyń 4 aıy­men salystyrǵanda 4 paıyzǵa artty. Jambyl oblysynda 1 avtovokzal, 8 avtostansa jáne 1 jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý pýnkti jumys isteıdi. Búgingi tańda 23 tasymaldaýshy mekeme barlyǵy 161 marshrýtta 1145 avtobýspen qyzmet kórsetip keledi. Jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý deńgeıin kóterý jáne qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda 2011-2015 jyldar aralyǵynda 551 dana jańa avtobýs satyp alyndy. Bıylǵy jyldyń ózinde 22 jańa avtobýs ákelindi. Oblysymyzda 373 eldi meken bar, olardyń 335-ine avtobýs qatynasy ornatylyp, eldi mekenderdiń kólik qatynasymen qamtylýy 89,81 paıyzdy qurap otyr. Jambyl oblysyn damy­týdyń 2016-2020 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasyna sáıkes, turǵyndar sany 100 adamnan asatyn jol jaǵdaıy bar eldi mekenderdiń qoǵamdyq kólik qatynasymen qamtylýyn 100 paıyzǵa jetkizý josparlanǵan. Atalǵan 373 aýyldyń 10 eldi mekeninde turǵyndar sany 100 adamnan aspaıdy. Iаǵnı, 2020 jylǵa deıin biz 363 eldi mekenniń kólik qatynasymen tolyq qam­tylýyna qol jetkizýimiz qajet. Búgingi tańda elimizdiń azamattaryna, oralmandarǵa jáne elimizde turýǵa yqtııarhaty bar adamdarǵa, olardyń múlikti jarııa etýine baılanysty jumystar jalǵasyn tabýda. 2016 jyldyń 25 mamyryna Jambyl oblysy boıynsha quny 33988,8 mln. teńgeni quraıtyn 7028 jyljymaıtyn múlikti jarııa etýge ótinishter qabyldandy. Onyń ishin­de qujattary tolyq bolmaýyna baılanysty 291 ótinish qaıtarylsa, quny 33284,6 mln. teńgeni quraıtyn 6594 jyljymaıtyn múlik jarııa etildi, qalǵan 143 ótinish qurylǵan komıssııalarmen qaralý ústinde. Jarııa etilgen múlikterdiń sany boıynsha Taraz qalasy, Baızaq jáne Merki aýdandary alda kele jatsa (sáıkestik 1644, 984 jáne 817), bul kórsetkish boıynsha Sarysý aýdanynda – 236, Talas aýdanynda – 220, al, Moıynqum aýdanynda bar bolǵany 38 múlik jarııa etilgen. Jekeshelendirýdiń 2016-2020 jyldarǵa arnalǵan keshendi jos­paryn oryndaý maqsatynda jekeshelendirýge jáne básekeles ortaǵa berýge jatatyn 12 uıym boıyn­sha sheshim qabyldandy. Onyń ishinde 3 uıym 2016 jyly, 1 uıym 2017 jyly, 3 uıym 2018 jyly jáne 5 uıym 2020 jyly básekeles ortaǵa berýge jatady. 2016 jyly básekeles ortaǵa berýge jatatyn 3 uıym boıynsha olardy keıinnen satyp alý quqyǵymen senimgerlik basqarýǵa berý jóninde sheshimder qabyldandy. Qazirgi ýaqytta, joǵaryda atalǵan 2016 jyly senimgerlik basqarýǵa beriletin úsh nysannyń quny baǵalanyp, satý aldyndaǵy daıyndyq jumystary júrgizilýde. Qazir zaman aǵymyn túısingen, ǵylym men tehnıkanyń pro­gresinen kesh qalmaıtyn halyq qana HHI ǵasyrda básekelestikke tótep bere alady. Aǵa býyn táýelsiz elimizdiń tuǵyryn bekemdeı tússe, jastar úshin táýelsizdikti saqtaý, elge qyzmet etý degen qasıetti mindetter áli alda tur. Táýelsizdiktiń shırek ǵasyrlyq mereıtoıyn Qazaqstan áleýetti, aıbarly memleket retinde qarsy alǵaly otyr. Oǵan siz ben biz kýámiz. Munyń barlyǵy Prezıdentimizdiń alǵa qoıǵan bıik maqsattarynyń, halqymyzdyń aýyzbirshiligi men eńbekqorlyǵynyń arqasynda qol jetkizgen ortaq tabystarymyz. Birlik pen eńbektiń almaıtyn asýy joq. Endeshe, alǵa qoıylǵan maqsattyń jemisti oryndalýyna jambyldyqtardyń qosatyn úlesi zor dep bilemin. Bekbolat ORYNBEKOV, Jambyl oblysy ákiminiń birinshi orynbasary TARAZ