Sabyrlylyq pen shúkirshilik – musylman aınasy

Aldaǵy 31 mamyr kúni óte­tin «Din terrorızmge qarsy» halyq­­aralyq konferensııasy qar­sańynda qolyma qalam alyp ıman­dylyqqa, adam­­gershilikke, izgi­likke tárbıeleý tý­ra­­ly qysqa da bolsa nusqa oı-pi­kir bildirgendi jón kórip otyrmyn. «Otandy súıý – ımannan» deıdi aqıqat dininiń qaýymy. Iman – adam­gershiliktiń arqaýy bolsa, adam balasynyń ózin ózi tár­bıeleý isi, sol adamgershilikti qalyp­tas­­­ty­­rýdyń alǵysharty bolmaq. Sana­ly jaratylys ıesi bolǵan adam balasynyń Jaratýshy Iesi aldyn­daǵy synalar tusy da osy tár­bıe máselesi bolmaq. Ata-ana­dan, qoǵamnan, aralas-quralas orta­dan alǵan tárbıeden bólek, ózin ózi tár­bıeleý isinde atqarǵan isteri, etken amaldary syn bezbenine salynady. Tárbıeli bolýdyń eń alǵash­qy­sy – ózińdi jaratqan Alla taǵala­nyń razylyǵy úshin ómir­degi qıyn­dyqtarǵa tózý, shydam­dylyq etý. Bul uǵymnyń arab tilindegi maǵynasy – sabyr­lylyq. Alla taǵala Quranda musyl­mandarǵa tán sıpatynyń biri – sabyrlylyq degen (Raǵd súresi, 22-aıat). Jal­py, sabyr­ly­lyq degenimiz – musyl­mannyń tirshilikte kezdesetin qıyndyq pen zorlyqqa qajymaı qarsy turýy. Maqsatyna jetý jolynda taýsylmaı eńbek etýi. Alla taǵala bizdiń sabyrly bolýy­myzǵa muqtaj emes. Kerisinshe, biz qıyn­dyqqa sabyr saqtaý arqyly Alla taǵalanyń jarylqaýyna qol jet­kizgenge muqtajbyz. Asyl dinimiz ben  hadıs­­teri­mizde adam balasyn osy ıgi q­asıet­ke baýlıtyn mysaldar je­tip-artylady. Islam dinindegi sa­byr­­lylyq týraly aıtylǵan Quran aıattary tómendegideı tiz­bek­te­ledi: «Imandylyq eki jar­ty­­dan quralady. Bir jartysy – sabyr­lylyq, ekinshi jartysy – shúkirshilik», «Sabyrly­lyq ıman­­dylyqtyń jartysy», «Adam­­­darmen qatynasyp, olar­dyń jaǵymsyz qylyqtaryna sabyr etken múmın, adamdarmen qatynasyn úzgen jáne olardyń jaǵymsyz qylyqtaryna sabyr etpegen múmın­nen artyq», «Alla taǵala aıtady: «Jaqsy kórgen adamyn alǵannan keıin Táńiriniń saýabynan úmittenip sabyr etken múmın pendem úshin jánnattan basqa berer syıym joq», «Alla taǵala aıtady: «Synap, eki kózinen aıyrǵanymda sabyr etken pendeme, eki kóziniń esesine jánnatty syı etemin», «Alla taǵala jaq­sylyq qalaǵan pendesin túrli jolmen synaıdy», «Aqıqatynda, zor saýap aýyr synaq úshin beri­ledi. Rasynda, Alla taǵala bir qaýymdy jaqsy kóretin bolsa, ony túrli jolmen synaıdy. Sonda kim razy bolsa, sol Alla taǵalanyń raqy­myna bólenedi. Narazy bol­ǵan Alla taǵalanyń qaharyna ushy­raıdy». Bul bir parasy ǵana. Kórip otyrǵanymyzdaı, sabyrlylyq dinimizdiń tiregi bolyp negizdelgen. Aqıqatynda Alla taǵala adam balasy ózine boıusynǵannan keıin, bireýge qaıǵy jiberip, al bireýge mol nyǵmet berý arqyly ımandarynyń qanshalyqty shynaıy ekenin synaıdy. Al kim osy synaqqa sabyrlylyq tanyt­qan bolsa, bul onyń ımany­nyń shynaıy ekenine dálel. Keri­sin­she, kimde-kim sabyrlylyq tanyta almaı, kúpirlikke boı aldyrsa, ımanynyń kemshin ekendigin bildiredi. Iаǵnı, adam jany kúıze­liske ushyraǵan sátte baıbalam salmaı, Allanyń razylyǵy úshin barynsha baıyptylyq tanyta bilse, odan asqan rýhanı baı adam joq. Sebebi, barlyq istiń nátıjeli nemese nátıjesiz aıaqtalýy – Uly Jaratýshynyń quzyryndaǵy is. Biz búgin sabyrlylyq máse­lesine nelikten den qoıyp otyrmyz? О́ıtkeni, búginde el arasynda sabyrsyzdar kóbeıip bara jatqan syńaıly. Bosqa daýryqpaı, barlyq máseleni aqylmen, paıym-parasatpen sheshýge umtylǵannyń utyl­maıtyny anyq. Sebebi, bul dúnıede eshnárse ózdiginen bolyp, ózdiginen iske aspaıdy. Barlyǵy Jaratýshy Jabbar Iemizdiń buıryǵymen bolyp, oryndalady. Taǵdyr da, bolmys ta, jyl mezgilderi men Aı men Kúnniń, Jerdiń qozǵalysy da bir Allanyń qolynda. Ǵalamdardyń Iesi bolǵan Ol bizdiń elimizdi ǵana emes, barlyq álemdi jaratty. Irisin de, usaǵyn da, keýdesinde jany baryn da, jany joǵyn da – bárin bir-birine táýeldi etip, bir bútin jasady. Bútindi ıgerý úshin topyraqtan jaratylǵan qulyna jan bitirip, sanaly etti. Oǵan tańdaý múmkindigin berip, istegen árbir amalymen Jaratýshysyna boıusynǵan qulynyń mereıin ústem etti, al kókiregin menmendik meńdegen pendelerin túpsiz tuń­ǵıyqqa batyrdy. Sabyrmen qaralǵan túıinniń sheshilmeıtin tusy joq. Jetken tabystarymyzǵa shúkir aıtyp, berekeli birligimizdi adal yrzyq-nesibemizben bekemdeı bileıik. Árbir memleketshil tulǵa sabyrly bolýy kerek ekendigin este us­tap, ózimizdi osy ıgi amalǵa tárbıel­eıik! Ahmetjan qajy KERIMBEK, Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy Ońtústik Qazaqstan oblysy boıynsha ókil ımamy ShYMKENT