335 medısınalyq nysan sońǵy bes jylda salyndy
Buryndary Ońtústik Qazaqstan oblysynda respýblıkalyq orta kórsetkishpen shaqqanda densaýlyq salasy aqsap turatyn. Alaıda, sońǵy jyldary Ońtústik kóptegen kórsetkish boıynsha joǵary nátıjelerge jete bastady.
Salystyrmaly túrde aıtar bolsaq, nárestelerdiń ólim-jitimi 2001 jyly myń sábıge shaqqanda 16,7-den 2015 jyly 11-ge deıin tómendegen. Analar ólimi 2011 jyly myń adamǵa shaqqanda 19,4 bolsa, byltyr 11,4-ke deıin azaıǵan. Qan aınalymy júıesiniń aýrýlary 14 paıyzǵa, qurt aýrýynan bolatyn ólim-jitim 2,1 ese azaıǵan. Al qaterli isikten bolatyn ólim-jitim Qazaqstan boıynsha 89,9 bolsa, Ońtústikte 58,7-i qurap, eń tómengi kórsetkish bolyp tur.
Ońtústik medısınasy memlekettik qoldaýdyń arqasynda medısına salasyndaǵy ozyq tehnologııanyń jemisin kórdi. Sońǵy bes jylda 335 medısınalyq nysan salynǵandyǵy alys aýyldarda da densaýlyq jaǵynan ahýaldyń ońalǵandyǵyn kórsetedi. Jaqynda oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Seıtjamal Pakeevke jolyǵyp, biraz saýaldarymyzǵa jaýap alǵan edik. Sońǵy jyldary halyq sany alty paıyzǵa ósken. Ortasha ómir súrý uzaqtyǵy oblysta 72,6 jasqa deıin artqan. О́lim-jitim aıtarlyqtaı azaıǵan. Jyl saıyn ómirge 75 myńnan astam bala keledi. Shotqa salyp jiberseńiz, respýblıkadaǵy ómirge keletin árbir besinshi shaqalaq altyn qursaq Ońtústiktiń úlesinde.
Qazaqstan Respýblıkasynyń densaýlyq saqtaý salasyn damytýdyń 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan «Salamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy aıaqtaldy. Baǵdarlamany júzege asyrý kezeńinde 2011 jyldan 2015 jylǵa deıingi aralyqta oblystyń densaýlyq saqtaý salasy maqsatty ındıkatorlaryna qol jetkizdi.
2016-2019 jyldarǵa arnalǵan «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasyn jáne «100 naqty qadam» Ult Josparyn júzege asyrý maqsatynda densaýlyq saqtaý júıesin damytýdyń basty baǵyty bastapqy jáne jedel medısınalyq kómekti damytý, medısınalyq bilimdi modernızasııalaý, memleket-jekemenshik kásiporyndary men ınfraqurylymdardy, sonymen birge, korporatıvtik basqarýdy damytý, mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrýdy engizý, qoǵamdyq densaýlyq qyzmetin qurý bolyp tabylady.
Oblystyń jalpy densaýlyq saqtaý salasynyń bıýdjeti 2016 jyly 108 mlrd. 380 myń teńgeni qurady. Medısına uıymdarynyń materıaldyq-tehnıkalyq jabdyqtalýy – 1634,8 mln. teńge.
Densaýlyq saqtaýdyń negizgi mindeti halyqqa kórsetiletin medısınalyq kómektiń sapasy men qoljetimdiligin arttyrý bolyp tabylady. Halyqqa úsh deńgeıli medısınalyq kómek kórsetý uıymdastyryldy. Atap aıtqanda, perınataldyq ortalyqtar, oblystyq klınıkalyq aýrýhana jáne Shymkent qalalyq jedel medısınalyq kómek kórsetý aýrýhanasy janynda 2 ınsýlt ortalyǵy quryldy. Ana men bala densaýlyǵyn qorǵaý, mamandandyrylǵan hırýrgııalyq jáne reablıtasııalyq kómek qyzmetteri basymdyqty damýǵa bet aldy. Ishki aýdıt júıesi endirilip jetildirildi, barlyq medısınalyq uıymdarynda pasıentti qoldaý telefondary jumys isteıdi, Call-ortalyǵy ashyldy.
Halyqtyń epıdemıologııalyq salamattylyǵy vaksınamen basqarylatyn ınfeksııalarǵa qarsy egýmen 95 paıyz qamtý, asa qaýipti jáne maýsymdyq ınfeksııalardan qorǵaıtyn indetke qarsy is-sharalardy kúsheıtý esebinen qamtamasyz etildi. 2015 jyly jasóspirimder arasynda qyzylshaǵa qarsy qosymsha ımmýndaý sharalary ótkizildi.
Oblys halqyn 2016 jyly tegin medısınalyq kómektiń kepildendirilgen kólemi sheńberinde ambýlatorııalyq deńgeıde dári-dármekpen qamtamasyz etý úshin oblystyq bıýdjetten 6 mlrd. 234 mln. teńge, respýblıkalyq bıýdjetten 10 mlrd. 700 mln. teńge bólindi. Medısınalyq kórsetilimderine qaraı, jańadan anyqtalǵan jáne dıspanserlik esepte turatyn naýqastar tegin medısınalyq kómektiń kepildendirilgen kólemi aıasynda úzdiksiz dári-dármekpen qamtamasyz etiledi.
Negizgi kórsetkishterdi osylaı jiliktegen oblystyń bas dárigeri qordalanǵan máselelerdi tıimdi sheshýge oblys ákimi Beıbit Atamqulovtyń aıryqsha atsalysyp otyrǵandyǵyn aıtady. Máselen, búgingi kúni medısınalyq kómekti yqpaldastyrý ustanymy negizinde oblystyq ákimdik janynan Úılestirý keńesteri quryldy jáne 6 negizgi nozologııa boıynsha (jiti ınsýlt, onkologııalyq aýrýlar, jiti mıokard ınfarkti, jaraqat, bosandyrý jáne balalyq, týberkýlez) óńirlik Jol kartalary ázirlenip, ony oblys ákiminiń orynbasary bekitti.
Atqarylǵan jumystar nátıjesinde oblys halqynyń ómir súrý uzaqtyǵy artyp keledi, 2011 jylmen salystyrǵanda, ómir súrý uzaqtyǵy 2,74 jasqa ulǵaıdy. Buryndary Japonııa sııaqty órkenıetti elderdegi adamdardyń ómir súrý merziminiń uzaqtyǵyna súısinip, bizdiń el qashan sondaı bolady dep edik.
Qazir sol Japon, Ońtústik Koreıa sııaqty myqty memleketterdegi ozyq medısına tehnologııasy oblys ortalyqtaryna jetti. Shetelde óte qymbatqa túsetin aǵza aýystyrýdyń qıyn otalary óz óńirimizde de jasalatyn boldy. Memleket basshysynyń uzaq merzimge qabyldaǵan baǵdarlamalary óńirde osyndaı tabysqa ıe bolyp jatyr.
Baqtııar TAIJAN,
«Egemen Qazaqstan»
Ońtústik Qazaqstan oblysy
