Qazir joǵary oqý oryndarynyń áleýeti ulttyq reıtıngtegi kórsetkishpen baǵalanady. Osy turǵydan alǵanda, biregeı oqý orny ǵylymı baǵytty damytýǵa aıryqsha kóńil bólgen.
Ásirese ýnıversıtettiń mańyzdy jetistigi – Eýropalyq Odaqtyń iri ǵylymı-ınnovasııalyq «Horizon Europe» baǵdarlamasynyń konkýrsynda jeńiske jetýi. Sonyń nátıjesinde joǵary oqý orny «HUMAN-AI» halyqaralyq ǵylymı jobasynyń konsorsıýmyna resmı túrde qosyldy. Jobada jasandy ıntellektiniń ǵylym men qoǵamǵa yqpalyn eskerip, joǵary bilim júıesin jańa talaptarǵa beıimdeý kózdelgen.
«HUMAN-AI» jobasynyń negizgi maqsaty – joǵary bilim júıesinde jasandy ıntellektini etıkalyq, adamǵa baǵdarlanǵan jáne jaýapty túrde qoldanýdyń keshendi modelin ázirleý. Joba aıasynda ınnovasııalyq oqytý strategııalaryn damytý, «soft skills» júıesin jetildirý, oqý baǵdarlamalaryn eńbek naryǵy talaptarymen úılestirý, sıfrlyq saýattylyqty adamgershilik qundylyqtarmen ushtastyrý sekildi máseleler de qarastyrylady. Konsorsıým quramyna Polsha, Estonııa, Portýgalııa, Nıderland, Slovakııa, Ýkraına, Túrkııa, Qazaqstan, Taıland jáne Brazılııa elderiniń jetekshi ǵylymı-bilim uıymdary engen. Qazaqstan tarapynan jobany ýnıversıtet professory Gúlnaz Salǵaraeva basqarady. Bul jetistik elimizdiń halyqaralyq ǵylymı qaýymdastyqtaǵy bedeliniń artqanyn kórsetedi.
Pedagogıkalyq joǵary oqý oryndarynda Jasandy ıntellekt fakýltetteri ashylady
Sondaı-aq professorlyq-oqytýshylar quramynyń ǵylymı qyzmeti halyqaralyq ǵylymı dáıeksóz bazasyndaǵy kórsetkishter arqyly baǵalanady. «Web of Science» jáne «Scopus» derekter qorlaryndaǵy jarııalanymdar, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi ótkizetin «Jyldyń úzdik oqytýshysy» konkýrsynyń nátıjeleri, sondaı-aq Kitap palatasy tirkegen ISBN-i bar oqýlyqtar men monografııalar ýnıversıtettiń ǵylymı áleýetin aıqyndaıdy.
Mysaly, fılologııa ınstıtýtynda bir jyl ishinde KKSON (Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Bilim jáne ǵylym salasyndaǵy sapany qamtamasyz etý komıteti) tizimindegi 59 maqala jáne «Scopus» bazasynda 27 ǵylymı eńbek jarııalanǵan.
Ýnıversıtet jetistiginiń taǵy bir mańyzdy faktory – oqý baǵdarlamasynyń sapasy. Álemdik jáne ulttyq tájirıbelerdi tıimdi úılestirý nátıjesinde jasalǵan bilim baǵdarlamalary stýdentterdiń, magıstranttar men doktoranttardyń shyǵarmashylyq jáne ǵylymı áleýetin damytýǵa jol ashady. Keıingi jyldary ýnıversıtettiń bakalavrıat jáne magıstratýra baǵdarlamalary ulttyq jáne halyqaralyq reıtıngterde úzdik bilim baǵdarlamalary qatarynan kórinip keledi. Biregeı oqý orny «talanttardy tárbıeleý» jáne «ulttyq qundylyqtarǵa negizdelgen bilim berý» qaǵıdalaryn basty nazarda ustaıdy.
HUMAN-AI: Qazaqstannyń taǵy bir joǵary oqý orny halyqaralyq jobaǵa qosyldy
Búginde ýnıversıtet ınnovasııalyq úderisterdi engizýge jáne ǵylymı ázirlemelerdi bilim berý tájirıbesine qoldanýǵa aıryqsha mańyz berip otyr. Ǵalymdar irgeli zertteýlermen qatar qoldanbaly ǵylymı jobalardy júzege asyryp, olardyń nátıjelerin bilim sapasyn arttyrý men adamı kapıtaldy damytýǵa baǵyttamaq.
Sondaı-aq pedagogıkalyq kadrlardy daıarlaý isinde ýnıversıtettiń ǵylymı-zertteý qyzmeti men oqý úderisi ózara tyǵyz baılanysta júrgiziledi. Bul túlekterdiń pándik quzyretin arttyrýǵa jáne kásibı daıarlyq deńgeıin kóteredi. Zamanaýı oqý-zerthanalyq bazany damytý men jetekshi ǵalymdardy tartý jumysy da júıeli jolǵa qoıylǵan.
Joǵary oqý orynda pedagogıkalyq bilim berýdiń barlyq deńgeıi Bolon úderisi talabyna sáıkes júzege asady. Sonymen birge bakalavrıat, magıstratýra, doktorantýra, biliktilikti arttyrý jáne kásibı qaıta daıarlaý baǵdarlamalary bar. Barlyq pándik baǵyt boıynsha jalpy bilim beretin mektepke muǵalimder daıarlanady.
Bolashaq muǵalimderdi daıarlaýda bilim mazmunyn jańartý erekshe mańyzǵa ıe. Ýnıversıtet ómir boıy bilim alýǵa baǵyttalǵan, ózindik oqý daǵdylaryn qalyptastyratyn bilim modelin damytady. Osyǵan sáıkes, tek pán muǵalimin emes, bilim álemine baǵyt beretin muǵalim-tıýtordy daıarlaý – basty mindettiń biri. Osy maqsatta ýnıversıtette bilim standarttary men oqý baǵdarlamalaryn jetildirý, pedagogıkalyq praktıkany jańartý, kásibı standarttardy ázirleý, pedagogıkalyq bilimniń praktıkalyq baǵytyn kúsheıtý, joǵary oqý ornynan keıingi bilim jańǵyrtý, aqparattyq ınfraqurylymdy damytý, jas pedagogtardy jumysqa ornalastyrý jáne olardyń kásibı mansabyn qoldaý baǵytynda aýqymdy jumystar júrgizilip jatyr.
Búginde halyqaralyq yntymaqtastyq ýnıversıtet damýynyń negizgi strategııalyq baǵytynyń biri. Ýnıversıtet London Menedjment jáne Ǵylym Akademııasymen (LAMS), Túrkııanyń Nıgde jáne Chýkýrova ýnıversıtetterimen, Qytaıdaǵy Ortalyq ulttar ýnıversıtetimen jáne Shyńjań pedagogıkalyq ýnıversıtetimen, Koreıanyń Hangýk ýnıversıtetimen, AQSh-taǵy Mississippi Valley State University-men, sondaı-aq Eýropa men Azııanyń birqatar joǵary oqý oryndarymen tyǵyz baılanys ornatqan. Seriktestikter akademııalyq utqyrlyqty damytýǵa, birlesken zertteýler júrgizýge jáne halyqaralyq tájirıbe almasýǵa múmkindik beredi.
Stýdentter Almatynyń jetekshi mektepterinde pedagogıkalyq praktıkadan ótip, ǵylymı zerthanalardyń jumysyna qatysady, bilim jobalaryn ázirleıdi. Sonymen qatar ýnıversıtet sıfrlyq quraldardy, qashyqtan oqytý platformalaryn jáne halyqaralyq bilim berý baǵdarlamalaryn belsendi engizip jatyr.
Ýnıversıtet qyzmetinde ulttyq tárbıe máselesine de erekshe mán beriledi. Stýdentterge ulttyq salt-dástúrlerdi, mádenı qundylyqtardy, til men dil erekshelikterin, adamgershilik jáne estetıkalyq qaǵıdalardy meńgertýge baǵyttalǵan tárbıe jumystary júıeli júrgiziledi. Bul bolashaq pedagogtardyń kásibı biliktiligimen qatar rýhanı-adamgershilik tulǵa retinde qalyptasýyna yqpal etedi.
Nargıza BALTABAEVA, PhD
Qazaq ulttyq qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń qaýymdastyrylǵan professory
